Dünya Üzerinde Girişin Yasak Olduğu 5 Gizli Bölge
İçerisinde barındırdığı ölümcül maddelerden paha biçilmez tarihi eserlere kadar, dünyada insanların girmesine izin verilmeyen en gizemli bölgelerin arkasındaki bilimi inceliyoruz.
BBC Science Focus Magazine
- Çeviri
- Yer Bilimleri
- Çevre Bilimleri
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
- Çernobil'deki Fil Ayağı, erimiş nükleer yakıt ve reaktör çekirdeğinden oluşan son derece radyoaktif ve tehlikeli bir koryum kütlesidir.
- Svalbard Küresel Tohum Deposu, dünya çapındaki bitki türlerinin genetik materyalini koruyan, donmuş toprak altındaki kritik bir biyolojik yedekleme merkezidir.
- Lascaux Mağaraları, tarih öncesi kaya resimlerini korumak için halka kapatılmış ve özel iklimlendirme sistemleriyle korunmaktadır.
Girmemizin yasak olduğu yerleri merak etmek insan doğasının bir parçasıdır. Ancak bizi bu bölgelerden uzak tutmak için genellikle çok geçerli nedenler vardır.
İçerisinde ölümcül maddeler barındıran alanlardan paha biçilmez tarihi eserlerin bulunduğu yerlere kadar, Dünya üzerindeki en sıkı korunan ve erişimi kısıtlanmış bazı bölgelerin arkasındaki bilimi inceliyoruz.
Çernobil'deki Fil Ayağı
Tarihteki en radyoaktif nesnelerden biri olarak ünlenen Fil Ayağı, Ukrayna'daki Çernobil Nükleer Santrali'nin 4 numaralı reaktörünün altında bulunan iki tonluk erimiş bir kütledir. Bu yapı, nükleer yakıt ile erimiş reaktör çekirdeğinin karışımından oluşan ve koryum (İng: "corium") adı verilen nadir bir maddeden oluşmaktadır.
Çernobil nükleer kazasından sekiz ay sonra, 1986 yılında keşfedildiğinde o kadar radyoaktifti ki yakınında durmak bir insanı sadece üç dakika içinde öldürebilirdi. Radyoaktif bozunma nedeniyle risk zamanla azalsa da hala uzun süre yakınında bulunmak isteyeceğiniz bir yer değildir. Terk edilmiş santralin etrafına radyasyonu hapsetmek için devasa çelik ve beton yapılar inşa edilmiştir ve bölgeye erişim günümüzde de sıkı bir şekilde kısıtlanmaktadır.
Svalbard Küresel Tohum Deposu
Bu son derece güvenli yer altı deposu, Dünya üzerindeki en önemli biyolojik örneklerden bazılarına ev sahipliği yapmaktadır. Svalbard takımadalarındaki Spitsbergen adasında bir dağın yamacında, permafrost (donmuş toprak) tabakasının altına gömülü olan Küresel Tohum Deposu, kilit altında tutulan bir milyondan fazla tohumu barındırmaktadır.
Bu deponun temel amacı ekinlerimizin, kültür bitkilerimizin ve vahşi türlerin genetik materyalini korumaktır. Dünya çapındaki diğer tohum depolarının ekipman arızaları, savaşlar, hastalıklar veya doğal afetler nedeniyle zarar görmesi ihtimaline karşı kritik bir yedekleme işlevi görmektedir.
Lascaux Mağaraları
Güney Fransa'da, o kadar değerli bir arkeolojik alan bulunmaktadır ki yalnızca birkaç yetkili kişinin ziyaret etmesine izin verilmektedir. Lascaux Mağaraları içerisinde, yaklaşık 17.000 yıl öncesine, Üst Paleolitik döneme kadar uzanan 600'den fazla kaya resmi yer almaktadır.
Mağara ağı başlangıçta halka açıktı; ancak her gün gelen binlerce ziyaretçi tarih öncesi sanat eserleri üzerinde yıkıcı bir etki yarattı. Ziyaretçilerin nefesi havadaki karbondioksit seviyelerini artırdı ve vücut ısıları mağaraların içini ısıtarak mantarlar ve likenler için mükemmel bir ortam yarattı. Bu nedenle mağaralar 1963 yılında halka kapatıldı ve koruma uzmanları kaya resimlerinden geriye kalanları korumak için özel iklimlendirme sistemleri kurdular.
Kırmızı Bölge
Kuzeydoğu Fransa'da 1.200 kilometrekarelik bir alana yayılan Kırmızı Bölge (Fr: "Zone Rouge"), Birinci Dünya Savaşı'ndan bu yana dışarıya kapalı tutulmaktadır. Eski savaş alanlarından oluşan bu bölge patlamamış mühimmatlarla doludur ve toprak, atılmış silahlardan sızan cıva ve arsenik gibi zehirli maddelerle kirlenmiştir.
En kötü etkilenen alanlarda, toprağın her hektarında 300'e yakın top mermisi bulunmaktadır. Bölgeye özel olarak atanmış temizlik ekibi, alanın tamamen temizlenmesinin en az 300 yıl süreceğini tahmin etmektedir.
Surtsey Adası
Atlantik Okyanusu'nda yer alan bu ıssız adaya sadece bir avuç bilim insanının ayak basmasına izin verilmektedir. İzlanda'nın güneyinde bulunan Surtsey Adası, 1963 yılında denizaltı volkanik bir patlama sonucu oluşmuş ve o tarihten bu yana yakından incelenmektedir.
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
Adanın bu kadar özel olmasının nedeni, biyolojik kolonileşme üzerine eşsiz bir doğal deney alanı sunmasıdır. Bilim insanları yüzlerce bitki ve hayvan türünün adaya gelişini kayıt altına almışlardır ve bu doğal ekosistem deneyi günümüzde de devam etmektedir.
Evrim Ağacı'nda tek bir hedefimiz var: Bilimsel gerçekleri en doğru, tarafsız ve kolay anlaşılır şekilde Türkiye'ye ulaştırmak. Ancak tahmin edebileceğiniz gibi Türkiye'de bilim anlatmak hiç kolay bir iş değil; hele ki bir yandan ekonomik bir hayatta kalma mücadelesi verirken...
O nedenle sizin desteklerinize ihtiyacımız var. Eğer yazılarımızı okuyanların %1'i bize bütçesinin elverdiği kadar destek olmayı seçseydi, bir daha tek bir reklam göstermeden Evrim Ağacı'nın bütün bilim iletişimi faaliyetlerini sürdürebilirdik. Bir düşünün: sadece %1'i...
O %1'i inşa etmemize yardım eder misiniz? Evrim Ağacı Premium üyesi olarak, ekibimizin size ve Türkiye'ye bilimi daha etkili ve profesyonel bir şekilde ulaştırmamızı mümkün kılmış olacaksınız. Ayrıca size olan minnetimizin bir ifadesi olarak, çok sayıda ayrıcalığa erişim sağlayacaksınız.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- Çeviri Kaynağı: BBC Science Focus Magazine | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/05/2026 22:30:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/22940
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in BBC Science Focus Magazine. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.