Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Dev Mürekkepbalığı Yalanı

Dev Mürekkepbalığı Yalanı
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 6 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Son 2 gündür "Kaliforniya sahillerine Fukushima'daki patlamadan kaynaklı mutant, devasa bir mürekkepli balık vurdu." minvalinde haberler yapılmaktadır. Aşağıdaki fotoğraf ile yüzlerce sayfada (içlerinde güya "bilim" sayfaları da var) paylaşılmakta, radyasyonun zararlarına örnek olarak sunulmakta ve "kim bilir orada daha neler oldu" gibi gizemli bir havayla sunulmaktadır:

Lightly Braised Turnip (Hafifçe Pişirilmiş Turp) isimli bir "haber" sitesinde ilk olarak yayınlanan haber, şu şekilde:

Kaliforniya sahillerinde dev bir mürekkep balığı bulundu ve bilim insanları, bunun radyoaktif devlikten kaynaklandığından şüpheleniyor. Geçtiğimiz aylar içerisinde 2. defa, Kaliforniya sahillerine dev bir hayvan vurdu. İlki, çok nadir bulunan, 30 metre uzunluğunda bir kürekbalığı idi. Şimdiki ise 48 metre civarındaki bir mürekkep balığı vurdu. Her ne kadar bu devler, farklı türler olsalar da, bilim insanları bunun tek bir sorumlusu olduğunu düşünüyor: Fukushima Dai-ichi Nükleer Santrali Patlaması.

Haber sonrasında konuyu dallanıp budaklandırarak devam ediyor.

Söz konusu internet sitesinde yapılan ufak bir gezinti ve sitede verilen Yayıncı Bildirimi kısmı, genel olarak sitenin amacını belirtiyor. Site, ilgi çekici haberler uydurmak üzerine kurulu veya var olan haberleri eğlenceli ve ilginç bir biçimde yayınlamak amacıyla var olan bir site... Üstelik haberin tam metninde adı geçen Santa Monika Parklar Yöneticisi Cynthia Beard ve Santa Marino Koleji biyoloji profesörü Martin L. Grimm, uydurma insanlar. Hatta daha ilginci, Kaliforniya'da "Santa Marino" diye bir yer bile yok. San Marino var; ancak bir yerlinin veya "haber" kanalının ikisini birbirine karıştırması pek mümkün gözükmüyor. Santa Marino Koleji diye bir yer de, haliyle bulunmuyor. San Marino Koleji var; ancak bu da sadece medya, işletme, grafik/ekran baskı ve mimarlık / dijital sanat bölümlerinin olduğu ufacık bir üniversite, biyoloji bölümü yok bile! Yine haberde geçen ABD Sahil Güvenliği Amirali Sandy Duncan-Roberts ismi de uydurma. Tahmin edebileceğiniz gibi, San Diego Kaliforniya Üniversitesi biyoloji profesörü olduğu iddia edilen Bruce Kenner da uydurma... Daha fenası, haberin sonunda şunu görüyoruz:

Eğer herhangi bir vatandaş, bu gibi büyük bir yaratık görürse, Amerikan Sahil Güvenliği'nin acil yardım numarası olan 1-800-BIG-FISH, yani 1-800-244-3474 üzerinden aramalı!

"Büyük balık" anlamına gelen "big fish" hattı da, tamamen uydurma. Böyle bir Sahil Güvenlik hattı bulunmuyor. Bu tür haberler, gerçek acil durumlar yerine, sahte aramalara neden olarak can ve mal kaybına da yol açabilir. Yani birkaç tıklama uğruna yazılan bir haber, insanların yanlış bilgilendirilmesi sonucu daha büyük dertler açabilir.

Söz konusu fotoğraf ise, elbette photoshop ürünü ve eskiden yayınlanan, sıradan bir karaya balina vurmasının değiştirilmiş bir hali (ana görselde görebilirsiniz).

Haberin ilham kaynağı ise, muhtemelen Ekim 2013 içerisinde Kantabriya'nın İspanyol ahalisinin yaşadığı La Arena sahiline vuran 9 metre uzunluğundaki ve 180 kilogram ağırlığındaki Architeuthis dux türü dev mürekkep balığı. Burada ele aldığımız sahte haber, bu eski haberdeki 9 metrelik canlıyı yaklaşık 5 kat abartarak sunuyor. 

Dedikleri gibi, haberi ilgi çekici hale getirmeyi ve belki de yüz binlerce tıklama almayı başardılar. Onlar için "büyük" bir başarı, halkın bilimsel gerçeklere ulaşması açısından ise "büyük" bir darbe... Ne hoş.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • J. Kennedy. The Giant Siphonophore And More Of The Largest Living Sea Creatures. (15 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 15 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Urban Legends | Arşiv Bağlantısı
  • J. Bryner. Elusive Giant Squid Washes Up On Spanish Beach. (15 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 15 Temmuz 2020. Alındığı Yer: LiveScience | Arşiv Bağlantısı
  • Yalansavar. Yalansavar. (15 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 15 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Twitter | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2020 12:53:27 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1870

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Kalp
Sperm
Robot
Lipit
Moleküler Biyoloji
Oyun Teorisi
Biliş
Bilimkurgu
Kadın Doğum
Eğitim
Dağılım
Alkol
Tekillik
Önlem
Ortak Ata
Beslenme Davranışları
Üreme
İmmünoloji
Erkek
Balina
İklim Değişikliği
Homo Sapiens
Deney
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Sars Virüsü
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Başarı önündeki en büyük engel, başarısızlık korkusudur.”
Sven Goran Eriksson
Geri Bildirim Gönder