Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, YouTube isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

BBC Earth Unplugged

BBC Earth Unplugged'ın bu videosunda, efsanelere konu olan "dev mürekkepbalığı" ile ilgili bildiklerimizi gözden geçireceğiz.

Dev Mürekkep Balığı Hakkında Ne Biliyoruz?

Dev mürekkep balığı mit ve efsanelere konu olmuştur. Onlar ki gemilere saldırıp masum denizcileri parçalamak için okyanusun dibinden gelen dev tentaküllü (dokunaçlı) yaratıklar... Ama bu katil deniz canavarları hakkında anlatılanlar biraz abartılmış olabilir. Gerçek dev mürekkep balığı ise hala gizem konusu.

2004'e kadar canlı bir şekilde fotoğraflanmamışlardı. Ve ilk kez 2012'de doğal ortamlarında filme alındılar. Onlar hakkındaki bilgilerimiz nadir görüntülerden ve dünyanın çeşitli yerlerinde kıyıya vurmuş parçalarından ileri gelmektedir.

Dev diye adlandırılmalarını ise sonuna kadar hak ediyorlar. Boyları, pelerinvari kolları ve iki uzun tentakülleriyle birlikte 13 metreye kadar çıkabiliyor. Diklemesine düşündüğümüzde dört katlı bir binadan daha uzun olabilirler. Beynini, sindirim sistemini ve solungaçlarını içeren gövdeleri 2 metreden daha uzun olabilir, yani ortalama bir insanın boyundan daha fazla. Bir erkek mürekkep balığının spermlerini dişinin kollarına enjekte etmek için kullandığı penisi 1 metre kadar olabilir. Ama yine de uzunluklarına rağmen çok ağır değildirler. Benzer boyutlardaki bir ispermeçet balinası 50 ton civarında olabilir.

Oysa dev mürekkep balığı sadece bir ton civarındadır. Bunun nedeni uzunluğunun, üç boyutlu okyanusta ona manevra kabiliyeti sağlayan ince kollardan ve ölümcül tentaküllerden oluşmasıdır.

Aktif avcıdırlar. Derin deniz balıklarına ve diğer mürekkep balıklarına uzun mesafeden saldırabilmek için uzun tentaküllerini kullanırlar. Bu güçlü emici canlılar, kollarındaki ve tentaküllerindeki esaslı, keskin kısımlar ile bir avı yakaladıklarında, onu sıkıca tutarlarken bir yandan da keskin gagalarıyla (öğütücüleriyle) küçük ısırıklar alırlar.

Ama mürekkep balıklarında eşsiz bir vücut sistemi olan özofagus vardır; yani yuttukları herhangi bir besinin, midelerine ulaşmadan önce, simit şekilli beyinlerinin içinden geçmesi gerekir. Ve bundan dolayı çok büyük bir ısırık almamaya dikkat etmeliler yoksa geçen yiyecekler sıkışarak kendi beyinlerine zarar verebilir.

Bu bir dezavantaj gibi görünüyor ama diğer taraftan dev mürekkep balığının bir hüneri var: Yem olmamak için, kelimenin tam anlamıyla, feda edilen kollar. Bilim insanlarına göre, av sırasında hassas tentaküllerden biri zarar görür ya da koparsa dev mürekkep balığı eski tentakülünün yerine yenisini çıkarabilir. Onları, okyanusların alacakaranlığında nihai bir av makinesi yapan bir diğer adaptasyon ise olağandışı görüş alanıdır.

Bizimkilere benzeyen gözleri vardır, ama bizimkilerden çok çok daha büyüktür. Her biri futbol topundan büyük gözler onlara karanlık içindeki biyolüminesans parlamalarını görmelerinde yardım eder. Ayrıca, retinelarının en hassas kısmı göz yuvarlaklarının alt kısmıdır. Böylelikle, okyanusta yatay biçimde yüzerlerken yukarıdakileri en iyi biçimde görüp alt taraftan onları kolayca pusuya düşürebilirler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dev bir mürekkep balığı bulmak ise başlı başına ayrı bir hikaye. Onlar dev gibi olsa da okyanuslar çok çok daha büyük. Bu yüzden bakmaya nereden başlamamız gerektiğini bilmek bile zor. Mürekkep balıklarının avcılarını takip etmek tekniği nispeten başarılı olduğu kanıtlanmış bir yöntemdir. Çünkü bunlar vahşi avcılar olsalar bile mürekkep balıkları onların besin zincirlerinin tepesinde değildir.

Bazı ispermeçet balinalarının yüzlerinde emilmekten kalan çembersi yara izlerinin bulunması, bize iki deniz titanı arasında gerçekleşmiş bir kavgaya dair ipucu veriyor. Ama görünüşe göre kazanan ispermeçet balinası oluyor. Zaman zaman, kıyıya vurmuş ispermeçet balinaları bulunur. Midelerindeki sindirilmemiş mürekkep balığı gagaları da mürekkep balıklarının onlar için lezzetli bir tercih olduğunu gösteriyor. Yani mürekkep balığını bulmak için balinayı takip etmeniz gerekiyor.

Balinalar bize, dışarda kaç tane dev mürekkep balığı olduğu hakkında ipucu da verebilir. Uzmanlar, deniz memelilerinin beslenme alışkanlıklarına ve mürekkep balığı gagalarının hangi sıklıkla isprmeçet balinalarının midelerinde bulunduğuna bakarak her sene yenilen dev mürekkep balığı sayısı hakkında tahminde bulunabiliyorlar: Milyonlarca... Yani milyonlarcası avlanmış halde bulunuyosa, o halde popülasyon mantıken çok daha fazla olmalı. Şaşırtıcı ama bu gizemli devler belki de sandığımız kadar nadir değil.

Destek Olun

Bu video, Earth Unplugged tarafından hazırlanmış, Evrim Ağacı tarafından altyazılandırılmıştır. Eğer içeriği beğendiyseniz, orijinal kaynağa destek olmak için, lütfen YouTube kanalına gidip videolarını beğenmeyi unutmayın.

BBC Earth Unplugged kanalının bu videosunu orijinal dilinde ve İngilizce alt yazılı olarak buradan seyredebilirsiniz:

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: YouTube | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2020 21:21:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5414

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Mühendislik
Aslan
Cinsel Seçilim
Diyet
Diş Hekimi
Çocuklar İçin Bilim
Genetik Mühendisliği
Doğum
Şüphecilik
Biyografi
İspat Yükü
Zihin
Fotosentez
Göğüs Hastalığı
İklim Değişimi
Dna
Bakteri
Şempanze
Enzim
Yapay Seçilim
Yaşam
İspat
Sağlık Örgütü
Karbonhidrat
Halk Sağlığı
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ben bir şeyin ismini bilmek istemiyorum. Nasıl çalıştığını bilmek istiyorum!”
Elizabeth Blackburn
Geri Bildirim Gönder