Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Deksametazon: Koronavirüsle Mücadelede Ölüm Oranını Azalttığı Gösterilen İlaç, Türkiye'de Nasıl Kullanılıyor?

Deksametazon: Koronavirüsle Mücadelede Ölüm Oranını Azalttığı Gösterilen İlaç, Türkiye'de Nasıl Kullanılıyor?
Reklamı Kapat

Bu yazı, eş baskı bir içeriktir. Yazı, ilk olarak BBC Türkçe isimli kaynakta 21/06/2020 tarihinde yayınlanmıştır ve izin alarak Evrim Ağacı'nda yeniden yayınlanmaktadır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

İngiltere'de yapılan kapsamlı bir araştırma, "deksametazon" adlı ucuz ve kolayca bulunabilen bir ilacın ağır koronavirüs hastalarının kurtarılmasına yardımcı olabileceğini ortaya koydu. Uzmanlar, düşük dozlu steroid tedavisinin ölümcül COVID-19 hastalığına sebep olan SARS-CoV-2 virüsüyle savaşta önemli bir rol oynayabileceğini açıkladı.

Oxford Üniversitesi öncülüğünde yapılan araştırmada ilacın solunum cihazına bağlı hastalarda ölüm riskini üçte bir azalttığı görüldü. Oksijen verilen hastalarda bu oran beşte bir olarak ölçüldü.

Deksametazon, mevcut tedavilerin koronavirüste de işe yarayıp yaramayacağını görmek için başlatılan dünyanın en kapsamlı araştırması kapsamında denendi.

İngiltere'de 5.000 Kişi Kurtarılabilirdi!

Uzmanlara göre, bu ilaç salgının başladığından bu yana İngiltere'de mevcuttu ve koronavirüs vakalarında kullanılsaydı, 5 bin kadar hastanın hayatı kurtarılabilecekti.

Ucuz olması nedeniyle ilacın yüksek vaka sayısıyla baş etmekte zorlanan yoksul ülkeler için de yararlı olacağı belirtiliyor.

Koronavirüse yakalanan her 20 hastadan 19'unun hastaneye gitmeden iyileştiği tahmin ediliyor. Hastaneye yatan hastaların çoğu da iyileşiyor. Ancak bazı hastalara oksijen verilmesi ya da bu kişilerin solunum cihazına bağlanmaları gerekiyor. Deksametazonun yüksek risk grubundaki hastalarda etkili olduğu görülüyor.

İlaç, halihazırda bir dizi hastalıkta inflamasyonu azaltmak için kullanılıyor. İlacın koronavirüsle savaşmaya çalışırken zayıf düşen bağışıklık sisteminde oluşan hasarın bir kısmını engellediği belirtiliyor.

Sitokin Fırtınası

Vücudun aşırı tepkisine "sitokin fırtınası" adı veriliyor ve bunun ölümcül olabileceği vurgulanıyor.

İlaç denemesinde hastanede tedavi gören 2000 hastaya deksametazon verildi. Sonuçlar, bu ilacı almayan 4 bin hastanın verileriyle kıyaslandı. İlaçla solunum cihazına bağlı hastaların ölüm riski oranı yüzde 40'tan yüzde 28'e düştü.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Uzmanlar, deksametazonun COVID-19 hastalarında ölüm oranını azaltan ilk ilaç olduğunu söylüyor. Oksijene ihtiyaç duyan hastalarda ölüm oranı yüzde 25'ten yüzde 20'ye indi. Araştırma heyetinin başkanı Prof. Peter Horby, şöyle diyor:

Bu şimdiye kadar ölüm oranını azaltan tek ilaç. Ölüm oranını önemli ölçüde azaltıyor. Bu büyük bir sonuç.

İlaç, Türkiye'de Halihazırda Kullanılıyor!

BBC Türkçe'ye konuşan hekimler, ilacın koronavirüs tedavisindeki etkisinin 'şaşırtıcı olmadığını', on yıllardır çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılan kortizon ilacı Deksametazon'un salgından önce de yoğun bakımda solunum sıkıntısı çeken hastalar için kullanıldığını söyledi.

İlacın Türkiye'de de kullanıp kullanılmadığı merak konusuyken, 17 Haziran 2020'de düzenlenen basın toplantısında konuşan Sağlık Bakanı Dr. Fahrettin Koca, kortizon ilacı olan Deksametazon'un Türkiye'de salgının başından beri yoğun bakımda ileri derece solunum sıkıntısı olan koronavirüs hastalarının tedavisinde kullanıldığını söyledi.

Koca, Bilim Kurulu tarafından hazırlanan rehber ve tedavi algoritmasında ilacın yer aldığını ve en başından beri özellikle 'sitokin fırtınası' olan hastalarda kullanıldığını belirtti:

Başından beri kullandığımız ama hangi hastaya kullandığımızın da net belirli olduğu, özellikle riskli solunum sıkıntısı olan hastalara hem genel hem de hedefe yönelik bu ve benzeri ilaçları kullandığımızı ve rehberimizde olduğunu, bunun Türkiye'nin kendi algoritmasının ne kadar geniş ve önceden tedbir aldığını göstermek açısından da önemli olduğunu söylemek istiyorum.

BBC Türkçe'ye konuşan Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Serhat Ünal, Türkiye'de de COVID-19 tedavisinde kullanılan ilacın işlevini şöyle açıklıyor:

Vücuda herhangi yabancı bir mikrop girdiğinde savunma sistemi zaten buna cevap verir ama koronavirüs diğerlerinden farklı olarak çok farklı sistemi uyarıyor. Bunu da sitokin fırtınası yani immün sistemin çok fazla çalıştığının göstergelerinden anlıyoruz.

Fazla çalışan immün sistemi vücuda hasar veriyor. Akciğerde koronavirüsün yaptığı hasardan ziyade, immün sistem vücuda yani kendi kendisine zarar veriyor. O yüzden tedavide bir taraftan virüsün çoğalmasını engelleyecek ilaçlar başlanırken, bir taraftan da immün sistemimizde fazla tetiklenme olmuşsa, akciğerimize hasar vermesin diye immün sistemin hızını yavaşlatıcı ilaç veriyoruz. Kortizon da bu grupta bir ilaçtır.

Türkiye'de şu ana dek COVID-19 tedavisinde Deksametazon'un muadili sayılabilecek bir başka kortizon ilacının kullanıldığını ifade eden Ünal, bu ilaçların 'keskin bıçak' olduğunu söylüyor:

Biz hidrokortizon kullanıyoruz. Kortizon, hidrokortizon, deksametazon hepsi aynı grup ilaçlar. Onlar deksametazonun iltihap önleyici etkisi biraz daha fazla olabileceği için araştırmada deksametazonu tercih etmişler. Bizler de bundan sonra deksametazonu tercih edebiliriz ki zaten kullanıyoruz, esasında bunların hepsi kortizon.

Bu ilaçlar keskin bıçaktır; bir taraftan iyileştirir ama bir taraftan zarar verebilir. Aslında tedavideki etkisi bizim açımızdan yeni bir bilgi değil, sadece İngiltere'de deksametazon ile yapılan klinik çalışmaların sonuçları yeni çıktı. Beklediğimiz ve bildiğimiz bir sonuçtu.

Ünal, bu ilacın direkt COVID-19'a yönelik bir ilaç olmadığının altını çiziyor ve "Virüsün yarattığı immün sistem alevlenmesine karşı, alevlenmeyi azaltıcı bir ilaç" diyor.

Henüz Resmi Olarak Yayınlanmadı: Bazı Bilim İnsanları, İlacın Yan Etkilerine Karşı Uyarıyor!

Onlarca yıldır çeşitli hastalıklar için kullanılan bir tür kortizon ilacı Deksametazon'un COVID-19 tedavisinde kullanılmasına karşı 'temkinli' yaklaşan bilim insanları da var. Bazı uzmanlar ilacın dozajı ve zamanlaması konusunda yeterli bilgiye sahip olunmadığı için yanlış kullanımın, hastalara zarar verebileceğine işaret ediyor.

Leuven Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Geert Meyfroidt da ilaca ilişkin araştırma sonuçlarının, bilimsel dergiler aracılığıyla değil de dünya çapında daha hızlı kullanılabilmesi için, bir basın bülteni aracılığıyla duyurulduğunu düşünüyor. Belçikalı profesör, tüm dünyada isteyen herkesin kolayca ve ucuza ulaşabileceği ilacın hızla yaygın bir şekilde kullanılmasının kendisini biraz endişelendirdiğini söylüyor. BBC Türkçe'ye konuşan Bilim Kurulu üyesi Sema Turan da şöyle diyor:

Bu çalışma öncelikle bir tıp dergisinde yayımlanmalı ve ondan sonra detaylı konuşulmalıdır.

Frankfurt kentindeki Goethe Üniversitesi Hastanesi Enfeksiyonoloji Bölümü Başkanı Maria Vehreschild, ilacın yan etkileri üzerinde çalışılmasının da önemli olduğuna dikkat çekiyor. Hannover Tıp Fakültesi'nden Pnömolog Tobias Welte ise şöyle diyor:

Elde edilen sonuçlar bağımsız ve tam yetkili bilir kişiler tarafından incelemeden araştırmayı değerlendiremezsiniz.

Regensburg Üniversite Hastanesi Enfeksiyonoloji Bölümü'nden Bernd Salzberger ise deksametazon maddesinin virüse karşı vücudun bağışıklık yanıtını frenleyebileceğini ve bunun da virüsün yok edilmesini yavaşlatabileceğini savunuyor.

Öte yandan Dünya Sağlık Örgütü Başkanı Tedros Adhanom Ghebreyesus ilacın ağır korona hastaları için hayat kurtarıcı olabileceğini söyledi.

Belçika Halk Sağlığı Enstitüsü (Sciensano) Viral Hastalıklar Bölümü Başkanı Steven Van Gucht, ilacın, oksijen yoksunluğu veya mekanik solunum desteğine ihtiyaç duyan hastalarda ölüm oranını yüzde 30'a kadar düşmesinin 'çok iyi bir sonuç' olduğunu belirtti.

Ghent Üniversitesi'nden akciğer hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Bart Lambrecht ise, Covid-19 hastalarındaki iltihap sorununun, kolay bulunan ve çok ucuz bir ilaçla ortadan kaldırılabildiğini vurgulayarak, bunun çok önemli bir adım olarak değerlendiriyor.

Bu, Sadece COVID-19'a Özgü Değil. Antiviral Bir İlaç da Değil!

Türk Tabipler Birliği COVID-19 İzleme Grubu Üyesi Prof. Dr. Özlem Kurt Azap, bu ilacın pek çok hastalıkta kullanıldığını ve COVID-19'a özgü olmadığını söylüyor.

Kortizonların immün sistemdeki aşırı yanıt durumlarını düzenlemeye yönelik olarak pek çok hastalıkta sıklıkla kullanıldığını belirten Azap, salgından önce de yoğun bakımda solunum yetmezliği yaşayan hastaların tedavisinde kullanıldığını ifade ediyor.

Araştırmada ilacın koronavirüs hastalarının tamamının tedavisinde değil, sadece solunum cihazına ihtiyaç duyan hastalarda kullanıldığını hatırlatan Azap, 'koronavirüsten korunmak için' kullanılabilecek bir ilaç olmadığının altını çiziyor:

Bu bir antiviral ilaç ya da covid19'a özgü bir tedavi değil. Solunum cihazına bağlı hastalarda kullanılır. Sıvı tedavisi, oksijen tedavisi gibi destek tedavilere ek olarak verilecek bir ilaçtır. Tek başına hastalığın ilacı değildir. Bu çalışmanın verileri elbette önemli ama tek bir çalışma yeterli değil, hasta grubunun yanı sıra diğer destek tedavilerin de irdelenmesi gerekiyor.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 5
  • Muhteşem! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2020 17:50:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8920

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Klinik Mikrobiyoloji
Obezite
Kemik
Karadelik
Analiz
Sinir Hücresi
Doğal
Hız
Wuhan Koronavirüsü
Değişim
Sinir Sistemi
Tedavi
Paleontoloji
Yapay Zeka
Maskeler
Hastalık Yayılımı
Mistisizm
Akciğer
Bilgi
Makina
Uzaylı
Bilim İnsanı
Kuantum Fiziği
İnsanlık
Manyetik Alan
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir zamanlar çok bilge, az bilgiliydik. Şimdi devasa bilgiye sahibiz; ancak bunca bilgiyle baş edecek bilgeliğe sahip miyiz?”
Jonas Salk
Geri Bildirim Gönder