Çift Toynaklılar (Artiodactyla)

Tanım ve Genel Bilgiler

Adından da anlaşılacağı gibi daima 2 veya 4 parmak (çift sayıda) bulundurmaları ile sınıflandırılmışlardır. Fosil kalıntıları bulunan akrabalarında baş parmak tırnağı da görülmektedir, ama günümüzde varolan çift toynaklılarda yoktur. İkinci ve beşinci parmakları türden türe farklılık gösterir. Su aygırlarında hala büyük ve kullanışlı bir beşinci parmağa sahiptir, ama çift toynaklıların çoğunda küçülmüştür ve hatta yere bile değmez. En meşhur çift toynaklılardan bazıları hipopotamlar, develer, zürafalar antiloplar, boğalar, keçiler, lamalar, alpakalar, geyikler ve domuzlardır. Atlar, zebralar, gergedanlar ve tapirler tek toynaklı (Perissodactyla) olduğu için bu takımda sınıflandırılmazlar.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Plasentalılar (Eutheria) alt sınıfında bulunan ve 220'den fazla tür barındıran memeli takımıdır. Ayrıca Cetacea takımındaki yunus ve balina gibi memeli deniz hayvanları da bu takımdan evrimleşmiştir. Bu yüzden Cetacea ve Artiodactyla takımı, filogenetik olarak Cetartiodactyla isimli ortak bir taksonda resmedilir. Hatta hipopotamlar, diğer üyelere nazaran balinalara daha yakın olduğu için bu parafiletik takımın hatalı bir sınıflandırma olduğu düşünülür.

En eski fosil kayıtları Eosen'e (53 milyon yıl önce) uzanır. Bütün kıtalarda eş zamanlı olarak keşfedildikleri için, hangi kıtadan doğrudan köken aldıkları hakkında bir şey söylenemiyor. En iyi bilinen örneği Diacodexis cinsi tavşan boyutunda ufak otobur memelilerdir. Kendisinin ilk olarak 55 milyon yıl önce görülmeye başlanmış olduğu ve 9 milyon yıl önce soyu tükendiği düşünülüyor.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Avustralya ve Antarktika dışında bütün kıtalara yayılmışlardır. Ormanlardan ve çayırlardan çöllere kadar birçok habitatta yaşayabilirler.

Davranış ve Etoloji

Bazıları sosyal gruplar halinde yaşarken, bazıları yalnız yaşamayı sever. Tek erkekli harem gruplarda yaşayan türleri de, karışık sosyal gruplar halinde yaşayanları da mevcuttur. Bölgelerini salgıları ile işaretleyerek oldukça savunmacı tavır sergilerler.

Diyet ve Metabolizma

Bu taksondan evrimleşen deniz memelilerini saymazsak hepçil ve otçul ağırlıklı beslenirler.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Boynuzlular (Bovidae) ailesi, insanlar için ticari önem taşımaktadır.

Etimoloji

Antik Yunanca artios "çift", dactyla ise "toynak/tırnak" demektir.