Çift Toynaklılar (Artiodactyla)

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Tanım ve Genel Bilgiler

Adından da anlaşılacağı gibi daima 2 veya 4 parmak (çift sayıda) bulundurmaları ile sınıflandırılmışlardır. Fosil kalıntıları bulunan akrabalarında baş parmak tırnağı da görülmektedir, ama günümüzde varolan çift toynaklılarda yoktur. İkinci ve beşinci parmakları türden türe farklılık gösterir. Su aygırlarında hala büyük ve kullanışlı bir beşinci parmağa sahiptir, ama çift toynaklıların çoğunda küçülmüştür ve hatta yere bile değmez. En meşhur çift toynaklılardan bazıları hipopotamlar, develer, zürafalar antiloplar, keçiler, lamalar, alpakalar, geyikler ve domuzlardır. Atlar, zebralar, gergedanlar ve boğalar tek toynaklı olduğu için bu takımda sınıflandırılmazlar.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Plasentalılar (Eutheria) alt sınıfında bulunan ve 220'den fazla tür barındıran memeli takımıdır. Ayrıca Cetacea takımındaki yunus ve balina gibi memeli deniz hayvanları da bu takımdan evrimleşmiştir. Bu yüzden Cetacea ve Artiodactyla takımı, filogenetik olarak Cetartiodactyla isimli ortak bir taksonda resmedilir. Hatta hipopotamlar, diğer üyelere nazaran balinalara daha yakın olduğu için bu parafiletik takımın hatalı bir sınıflandırma olduğu düşünülür.

En eski fosil kayıtları Eosen'e (53 milyon yıl önce) uzanır. Bütün kıtalarda eş zamanlı olarak keşfedildikleri için, hangi kıtadan doğrudan köken aldıkları hakkında bir şey söylenemiyor. En iyi bilinen örneği Diacodexis cinsi tavşan boyutunda ufak otobur memelilerdir. Kendisinin ilk olarak 55 milyon yıl önce görülmeye başlanmış olduğu ve 9 milyon yıl önce soyu tükendiği düşünülüyor.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Avustralya ve Antarktika dışında bütün kıtalara yayılmışlardır. Ormanlardan ve çayırlardan çöllere kadar birçok habitatta yaşayabilirler.

Davranış ve Etoloji

Bazıları sosyal gruplar halinde yaşarken, bazıları yalnız yaşamayı sever. Tek erkekli harem gruplarda yaşayan türleri de, karışık sosyal gruplar halinde yaşayanları da mevcuttur. Bölgelerini salgıları ile işaretleyerek oldukça savunmacı tavır sergilerler.

Diyet ve Metabolizma

Bu taksondan evrimleşen deniz memelilerini saymazsak hepçil ve otçul ağırlıklı beslenirler.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Boynuzlular (Bovidae) ailesi, insanlar için ticari önem taşımaktadır.

Etimoloji

Antik Yunanca artios "çift", dactyla ise "toynak/tırnak" demektir.

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  • Ana Görsel Kaynağı: Pedram Türkoğlu
  • Wikipedia. Artiodactyla. (2018, Ekim 29). Alındığı Tarih: 29 Ekim 2018. Alındığı Yer: Wikipedia

Dev kurt örümceği (Lycosa praegrandis)

Kızıl geyik (Cervus elaphus)

Biyoloji Genel Editörü

Pedram Türkoğlu

Pedram Türkoğlu

Biyoloji Genel Editörü

Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde eğitim görüyor. İlgilendiği bilim dalları paleobiyoloji, zooloji, anatomi, immünoloji, mikrobiyoloji, tıp ve evrimsel biyolojidir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim