Britanya'nın En Büyük Karbon Deposu Ormanlarımızın Altında Saklı mı?

Birçoğumuz ormanların yaban hayatını beslediğini ve bir ekosisteme çeşitli katkılar sağladığını biliriz. Ancak daha az bilinen bir etkisi en az bunlar kadar önemlidir: karbon depolama.

Mantar iplikçikleri ve birikmiş organik madde sayesinde ormanın görünmez süreçleri ayaklarımızın altındaki toprağı etkiler. Bu süreçler daha sürdürülebilir ve dirençli bir gezegene katkıda bulunur. Bu yazıda işleyişi, önemini ve Woodland Trust'a üye olmanın Birleşik Krallık'ın güzel ormanlarından keyif almamızı sağlayan kırılgan temellere nasıl destek olabileceğini ele alacağız.

Toprağın Yaşayan Ekosistemi Karbonu Nasıl Depolar?

Toprağa indirgemeci bakmak kolaydır: ayaklarımızın altında mikroorganizmaları barındıran bir kütle. Gerçekte ise sıradan saydığımız pek çok anı toprak mümkün kılar. Fauna açısından zengin kadim ormanlarda dolaşmak ya da uzaktan yankılanan bir ağaçkakan sesini duymak bunlardan yalnızca ikisidir.

Toprağın bu anıları koruyabilmesinin önemli bir parçası, karbonu muhafaza edebilmesidir. Süreci zaten biliyor olabilirsiniz, yine de kısaca hatırlatalım.

Ağaçlar atmosferdeki karbonu fotosentezle emer ve odunda, köklerde ve yapraklarda depolar. Bu organik madde ayrışırken mantarlar ve mikroplar onu toprağa taşır. Karbonun bir kısmı atmosfere geri dönmek yerine uzun süre toprakta kilitli kalır.

Sağlıklı ve işlevini yerine getiren ekosistemlerde karbon depolama, doğanın gezegenimizi düzenlemesinin yollarından yalnızca biridir.

"Depolama" ifadesi, karbonun toprakta hareketsiz yattığı anlamına gelmez. Toprak, canlı ve hareketli bir ekosistemdir. Yeraltındaki mantar ağları, hif adı verilen iplik benzeri uzun tüpsü filamentlerle bitkiler ve ağaçlarla ortaklık içinde çalışır. Toprakta ayrıca yer solucanları ile yaylı kuyruklular ve akarlar gibi mikroskobik canlılar yaşar.

Emilen karbon, biyoçeşitliliğin gelişmesine üç temel yolla yardımcı olur:

• Toprak sağlığını ve yapısını iyileştirir; böylece mantarları, böcekleri ve uzmanlaşmış türleri kapsayan, toprağın üstündeki ve altındaki geniş ekosistemi zenginleştirir.
• Toprağın suyu tutmasına yardımcı olur, sızmayı iyileştirir ve yüzey akışını yavaşlatır.
• Ekosistemin iklim değişikliğine ve kuraklık gibi aşırı hava olaylarına karşı direncini artırır; besin geri dönüşümü yoluyla biyoçeşitliliği de destekler.

Toprakta depolanan karbon miktarı, dünyadaki tüm karasal ekosistemlerde ve atmosferde depolanan toplam miktarın neredeyse iki katıdır. Bir santimetre üst toprağın (bitkilerin büyümesi için gereken verimli katman) oluşması 1.000 yıl sürebilir. Tahminlere göre Birleşik Krallık'ta her yıl iki milyon hektar üst toprak erozyon riski altındadır.

Kadim Ormanlar Zengin Toprağı Barındırır

Toprak, kadim ormanlarla iç içedir. İkisi toprağın üstünde ve altında tek bir ekosistem olarak evrilir. Kadim ormanlar yüzlerce yılda oluşmuş toprağı içerir. Bu topraklar benzersiz ve karmaşık bitki, mantar, böcek ve mikroorganizma topluluklarına ev sahipliği yapar.

Birleşik Krallık'ın yalnızca %2,5'i kadim ormanla kaplıdır. Bu oran, ülkedeki toplam orman alanının yaklaşık %25'ine karşılık gelir. Yaşayan bu antikaların hassas güzelliklerini deneyimleyebildiğimiz için ne kadar şanslı olduğumuzu gösterir. Aynı zamanda bu ormanlarda depolanan karbonun önemli bir bölümüne de işaret eder.

Konut projeleri, madencilik, taş ocakçılığı ve kuraklık gibi iklimle ilişkili değişimler doğal karbon depolarına ciddi zarar verebilir. Bu durum yalnızca atmosfere salınan karbon oranının artması demek değildir. Nesiller boyunca gelişmiş ekosistemlerin ve mantar ağlarının yok olması anlamına da gelir.

Orman toprakları ve biyolojik toplulukları çok uzun sürede geliştiği için bozulmadan toparlanma onlarca yıl, hatta yüzyıllar alabilir. Bu da toprağın hem yer üstündeki biyoçeşitliliği desteklemesini hem de yer altındaki karbon depolamasını tehlikeye atar.

Kadim Ormanlarımızı Woodland Trust ile Koruyun

Yosunlu dalların ve boğumlu gövdelerin arasında botlarımızı çamura bulamak. Yaprak örtüsünden süzülen benekli ışık altında temiz hava solumak. Bir taşı kaldırıp böceklerin kaçıştığını görmek.

Bu tür anları korumak, karbon depolamayı, kadim ormanlarımızın bu döngüdeki rolünü ve ayaklarımızın altında işleyen biyotopluluklar için neyi değiştirebileceğimizi daha iyi anlamak demektir.

Woodland Trust, Birleşik Krallık'ın en büyük orman koruma hayır kuruluşudur. Kurum, kadim ağaçların ve ormanların herkes için, şimdi ve gelecekte korunmasına yardımcı olur. 2008'den bu yana yürüttüğü çalışmalar sayesinde yaklaşık 31.000 hektarlık kadim orman restorasyon için taahhüt altına alındı.

Üye olursanız şu gibi projelere destek olabilirsiniz:

• West Sussex'teki Oldhouse Warren, 300 futbol sahası büyüklüğündeki yeri doldurulamaz kadim ormanı yok edecek bir tatil parkı projesinden kurtarıldı.
• Glen Finglas gibi eskiden aşırı otlatılmış alanlar yaban hayatı sığınaklarına dönüştürülüyor.

Bugün üye olarak Woodland Trust'ın ormanları ve ekosistemlerini koruma çalışmalarına destek olabilirsiniz.