Zeka Bir Öngörü Kabiliyeti Midir?
/content/2af67700-6e53-4749-a178-bdcfc3ec55a2.jpeg)
- Blog Yazısı
Blog Yazısı
Richard Dawkins'in Gen bencildir kitabının başında hayatın anlamı sorusunun 1859'dan önce çok da anlamlı olmaması üzerine bir cümle geçer. Kitabın ilerleyen bölümlerinde sinir sistemi ve bilinç hakkında çok güzel analojiler ile var oluşun anlamını kapsamlı bir biçimde ele alınıyor. Kitapta, sinir sisteminin evriminin genlerin yeterli hızda işlem yapamaması üzerine, hayatta kalabilmek için hareket ve manevra kabiliyetini artıran özelleşmiş hücre kümelerinin koordinasyonunu sağlayacak yapılar şeklinde geliştiği anlatılıyor. Bu yapılar arasından, kas hareketlerini daha iyi koordine edebilenlerin hayatta kalma şansının arttırdığı; daha sonra ise bu koordinasyonu düzenleyen merkezi sinir sisteminin, çevresel durumları önceden simüle edebilme yeteneği geliştiren bireylerde hayatta kalma olasılığını daha da yükselttiği öne sürülüyor.
Merkezi sinir sisteminin gelişimi sonucunda organizmanın hayatta kalabilitesini tam olarak anlamlandırabilmek için nörobilimsel uzantısını derinleştiren Karl J. Friston ve ekibinin geliştirdiği matematiksel model; aktif çıkarım ilkesi ile beynin bir tahmin makinesi gibi çalıştığını ve organizmanın hayatta kabilmesi için ise serbest enerji prensibi ile dış dünya olguları ile elimizdeki makinenin çıkardığı sonuçlar (beynin ürettiği fikirler) arasındaki tutarlılığın artması yani farkın kapatılması yönünde çalıştığını iddia ediyor. Bu nörobilimsel yaklaşım, genlerin hayatta kalmak için geliştirdiği biyolojik mekanizmaların evrimsel olarak optimize edilmesi sonucunda ortaya çıktığını öne sürer ve organizmanın dış dünyayı nasıl daha iyi modelleyebildiğini açıklar.
Beklenmeyen durumlar yok olmanıza sebep olabilir. Genlerin daha başarılı, mevcut durumlara daha yakın sonuçlar çıkarabilecek hücre toplulukları inşa etmiş olmaları gerekiyordu. Peki ne kadar süre sonrasını tahmin etmek (öngörmek) gerekir? Çünkü tahminlerin doğruluğu zamanla kaotik bir ortam nedeniyle azalırlar ve hata payları artar.
Gen bencildir kitabında tahmin kabiliyeti simülasyon yapabilme kabiliyeti olarak tanımlanıyor, ve bu simülasyonun hayal kurmak ile yapıldığı iddia ediliyor. Yaşamda kalabilen organizmalar üreyebilecek kadar süre boyunca hayatta kabilmeleri gerekir bunun için ise uzun süreler boyunca hayatta kalmaları gerekir. Uzun süreler boyunca hayatta kalabilmeleri için tahminlerini (öngörülerini) istikrarlı bir şekilde korumak zorunda kalırlar. Yapay zekada da durum bu şekilde değil midir? Bir harf sonrasını tahmin etmek ile bir kelime sonrasını tahmin etmeye, bir kelime sonrasını tahmin edebilen ile bir paragraf sonrasını tahmin edebilene kıyasla daha az zeki değil midir? Zeka bir tahmin (öngörü) kabiliyeti midir?
İstikrarlı öngörüleri simülasyonlar ile oluşturmak etkili bir yöntemse hayal kurmak da biyolojik organizmaların yaptığı simülasyonlar olarak nitelendirilirse yapay zekanın ihtiyacı olan şey üretken dil modelleri olmak değil uzun vadeli etkili ve isabetli simülasyon makineleri olmaktır. Ve belki de hayal kurmanın bir sistematiği keşfedilmelidir.
- Muhteşem!2

- Tebrikler!0

- Bilim Budur!0

- Mmm... Çok sapyoseksüel!0

- Güldürdü0

- İnanılmaz0

- Umut Verici!0

- Merak Uyandırıcı!0

- Üzücü!0

- Grrr... *@$#0

- İğrenç!0

- Korkutucu!0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 22.11.2026 17:29:34 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/21699
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.
Yorumlar 0