Yuvadaki Yabancı: Bir Evrimsel İhanet Hikayesi

Sizce bir anne, kendi yavrularını yuvadan atan ve kendisinden üç kat daha büyük olan bir 'yabancıyı' neden canla başla besler?

Bu ne bir merhamet hikayesi ne de bir doğa hatası; bu, milyonlarca yıldır süren ve her iki tarafın da hayatta kalmak için yeni hileler geliştirdiği devasa bir evrimsel silahlanma yarışıdır. Çünkü doğada hayatta kalmak zordur; ancak bazıları için, bu savaş başkalarını kendi çocuklarına bakmaya ikna etmekten geçer. Bu, biyolojide "Kuluçka Parazitliği" olarak adlandırılan, evrimsel bir satranç oyunudur. Bu oyunun başrol oyuncusu ise hiç şüphesiz guguk kuşudur.

Mükemmel Bir Suçun Anatomisi

Küçük bir kamış bülbülünün ya da çayır incir kuşunun kendisinden on kat büyük olan genç bir guguk kuşunu beslediğini görmek inanılmaz bir görüntüdür. Peki neden küçücük kuşlar yavrusunun bile kendisinden büyük olduğu bir türe bakmak zorundadır?

Avrupa Guguk kuşu (Cuculus canorous), kendi yuvasını yapmaz ve yavrularını büyütmez. Bunun yerine, gözüne kestirdiği bir "konak" kuşun yuvasına gizlice sızar. Guguk kuşu o kadar hızlıdır ki, sadece 10 saniye içinde ev sahibi kuşun bir yumurtasını yuvadan atıp yerine kendi yumurtasını bırakabilir (ya da diğer yumurtaları atmayadabilir). Guguk yumurtası çatladığında, guguk yavrusu, konakçı ebeveynlerin kendisini cömertçe beslemesi için hızlı hızlı sesler çıkarmaya başlar. Bu ses, konakçı yavruların orada olsalar koro halinde çıkaracakları sese benzer.

Independent Türkiye

Evrimsel Silahlanma Yarışı Başlıyor

Evrimsel süreçte konak kuşlar, yuvalarındaki "yabancı" yumurtaları tanıyıp atmayı öğrenirler. Hatta konakçı türler, dişi guguk kuşunun varlığına karşı birleşerek onu kovayabilirler. Ancak guguk kuşu da boş durmaz, yeni taktikler geliştirirmişlerdir:

• Yumurta Taklidi: Guguk kuşları, hedefledikleri kuş türünün yumurta desenini, rengini ve boyutunu neredeyse birebir taklit edecek şekilde evrimleşmiştir.
• Erken Çıkış: Guguk kuşu yavrusu genellikle ev sahibi kuşun yavrularından 1-2 gün önce yumurtadan çıkıyorlardır.
• Acımasız İlk Hamle: Henüz gözleri bile açılmamış olan minik guguk kuşu yavrusu, içgüdüsel olarak yuvadaki diğer yumurtaları veya yeni çıkmış kardeşlerini sırtıyla yuvadan dışarı iter. Böylece tüm besin ona kalır.
• Renk Varyasyonu: Guguk kuşları saldırgan davranışları caydıran şahin benzeri tüy yapısıyla birlikte, konakçı kuşların onu tanımalarını zorlaştıran çeşitli renk varyasyonları geliştirmişlerdir.

The Wire Science

Bitmeyen Savaş

Bu süreç, biyolojide "Kırmızı Kraliçe Hipotezi"ne harika bir örnektir:

İki tür de yerinde sayabilmek hayatta kalabilmek için olabildiğince hızlı koşmak (evrimleşmek) zorundadır. Konak kuşlar daha iyi tanıma mekanizmaları geliştirdikçe, guguk kuşları daha iyi taklit yöntemleri geliştirmektedir.

Doğa bize şunu tekrar tekrar hatırlatıyor: Bazen en başarılı tür, en güçlü olan değil; en iyi taklidi yapan ve başkalarını kendi hikayesine en iyi inandırandır.