Sezarın Favori Ordusu Lejyon X Equestris

Roma Lejyonları, antik dünyanın en etkili ve disiplinli savaş gücüydü. Ancak aralarında bir tanesi, komutanı Jül Sezar ile kurduğu bağ ve savaş meydanlarındaki yenilmezliğiyle tarihe damgasını vurdu: Legio X Equestris (10. Lejyon). Bu lejyon, Sezar'ın Galya'yı fethetmesinden iç savaşa kadar her büyük zaferinin ardındaki ana kuvvetti. Onlar sadece asker değil, Sezar'ın "Favorileri" idi.

Kuruluş, Ad ve Sembol: Boğanın Gücü

MÖ 61'de Baetica veya Hispania Ulterior eyaletinin valisi olarak göreve başlayan Gaius Julius Caesar, günümüz Portekiz'ine denk gelen batı ve kuzeybatı bölgelerini fethetmeye odaklandı. MÖ 65'te Gnaeus Pompeius Magnus tarafından komuta edilen 8. ve 9. Lejyonların yeterli olmadığını gören, Sezar yaklaşan seferi için üçüncü bir lejyona ihtiyaç duyduğunu fark etti. Bu nedenle, mart ayında 10. lejyonu hızla askere aldı ve amblemi olarak boğayı benimsedi. Bu amblem, Lejyon V Alaudae (Tarlakuşu), Lejyon XI, Lejyon XII Victrix ve Lejyon XIII Gemina gibi diğer lejyonlar arasında popülerlik kazandı. Equestris adı, Sezarın, Germen kralı Ariovistus ile yaptığı görüşmeler sırasında Germenler tarafından tuzağa düşürülme korkusu sonucu, kendine en çok güvendiği birlik olan 10. Lejyon askerlerini süvari (atlı) olarak kullanmaya karar vermesi sonucu ortaya çıkmıştır. Bölgesel Galya süvarilerinin atlarını alarak, lejyonerleri atlara bindirmiş ve kendisini korumakla görevlendirmişti. Ancak bu lejyon asıl ününü, MÖ 58'de başlayan Galya Savaşları'nda kazandı. 10. Lejyon'un sembolü Boğa idi. (Boğa, aynı zamanda Sezar'ın da diğer bazı lejyonlarında popüler bir semboldü ve tanrıça Venüs'le, yani Sezar'ın soyunu dayandırdığı atasıyla bağlantılıydı.) MÖ 61 yazındaki sefer, 10. Lejyon'un Jül Sezar'a gösterdiği cesaret ve sadakati kanıtlamış oldu.

Savaş Meydanındaki Görkem

10. Lejyon, Sezar'ın en zorlu savaşlarında her zaman sağ kanatta, yani en onurlu ve kritik pozisyonda yer aldı:

Galya Seferleri MÖ 50–58): Galya seferinin başlangıcında Sezar, 10. lejyonu İspanya'dan (7., 8. ve 9. lejyonlarla birlikte) getirmiştir. Hemen ardından, MÖ 58 yazında lejyon iki büyük savaşta, Arar ve Bibracte Savaşları'nda yer almıştır. Sezar'ın Helvet kabilelerini yenmesinde merkezi bir rol oynamış ve günümüz İsviçre'sinden Batı Fransa'ya göç etmelerini engellemişlerdir. Alesia Kuşatması’nda ise 10. Lejyon, hem kuşatma tahkimatlarının inşasında hem de Galya birliklerinin kuşatmayı yarmaya çalıştığı çarpışmalarda ön saflarda savaşmış, Sezar’ın bizzat komuta ettiği karşı taarruzda bu lejyon belirleyici olmuştur.

Nervii Savaşı (MÖ 57): Bu savaşta 10. Lejyon, 9. Lejyon ile birlikte Atrebatlıları yendi, nehrin diğer yakasındaki Belçikalılara karşı harekete geçti ve düşman kampını ele geçirdi. Bu konumdan, 10. Lejyon, 12. ve 7. Lejyon için durumun ne kadar umutsuz olduğunu fark edip hızla yokuş aşağı hücum etti, nehri geçti ve Nervilere arkadan saldırarak onları hayatta kalma umudu kalmayacak şekilde tuzağa düşürdü ve diğer lejyonları kurtardı. 10. Lejyon, Sezar'ın ordusunun neredeyse yok olduğu bir anda, müttefiklerini kurtararak savaşın gidişatını değiştiren kahramanlıklar sergilemiş oldu.

Britanya İstilaları: Sezar'ın Britanya'ya yaptığı her iki seferde de (MÖ 55 ve 54) öncü birlik olarak görev aldılar. Bu savaş sırasında Sezar’ın şöyle söylediği rivayet edilir:

Ve adamlarımız kıyıya ilerleyip ilerlememekte, özellikle de denizin derinliği yüzünden tereddüt ederken, onuncu lejyonun kartalını taşıyan asker, savaşın lejyonun zaferi ile sonuçlanması için tanrılara yalvardıktan sonra, "Atlayın, kardeşlerim, kartalımızı düşmana teslim edinceye kadar ben, kendi payıma düşeni yapıp, devlete ve generalime olan görevimi yerine getireceğim." diye haykırdı. Bunu yüksek sesle söyledikten sonra gemiden atladı ve kartalı düşmana doğru taşımaya başladı.

İç Savaş(MÖ 45-48): Sezar ve Pompey arasındaki iç savaşta da Sezar'a tam sadakat gösterdiler; Farsalos ve Munda gibi belirleyici savaşlarda çarpıştılar, Dyrrhachium Muharebesi'nde lejyon, geri çekilme emri aldığında bir aksilikle karşılaştı ve Sezar, Gnaeus Pompeius Magnus liderliğindeki takviye kuvvetler tarafından kuşatılacağından korktu ve geri çekilmelerini emretti bu da saflarında karışıklığa yol açtı. Sezar'ın ordusunun geri kalanı, 10. Lejyonun ilk kez geri çekildiğini görünce dağılıp kamplarına kaçtı. Ordunun bozguna uğradığını gören 10. Lejyon de kaçtı. Yenilginin ardından, 10. Lejyonun subayları korkaklıklarından dolayı yok edilmeyi talep ettiler, ancak Sezar isteksiz davrandı ve 10. Lejyonun sancaktarlarını görevden aldı.

Lejyon, itibarlarını geri kazanmak için yalnızca bir savaş daha vermek zorundaydı; ardından Roma'ya dönüp maaşlarını alamadıkları için isyan ettiler.

Lejyonun Sonu: Emektar ve İsyankâr

Lejyon, iç savaşın sonunda MÖ 45 yılında Sezar tarafından terhis edildi. Gaziler İtalya'da ve İspanya'da toprak sahibi yapıldı. Ancak, Sezar'ın suikastını izleyen iç savaş sırasında lejyon yeniden kuruldu, Lepidus ve daha sonra Marcus Antonius komutasında görev aldı. Aktium Muharebesi'ne kadar çeşitli seferlerde savaştılar ve ardından Octavianus'un yanında yer aldılar. Lejyon Augustus döneminde isyan ettiğinde dağıtıldı, Equestris unvanı elinden alındı ve diğer lejyonlardan askerlerle doldurularak Gemina adı verildi ve 5. yüzyıla kadar varlığını sürdürdü.

Zamanında yenilmezlik şanı ve şöhreti içinde boğulan bu lejyon, unvanları ellerinden alınacak ve hıyanet ile suçlanacak bir duruma düşen de bir lejyondu.