Keşfedin, Öğrenin ve Paylaşın
Evrim Ağacı'nda Aradığın Her Şeye Ulaşabilirsin!
Paylaşım Yap
1,000 ATP Ödüllü Soru: Yemek yeme şekli, saati ve bilişsel verim dengesini nasıl kurmalıyım, bilişsel verimimi nasıl yüksek düzeye çekebilirim? Hemen cevapla!
Tüm Reklamları Kapat

Küresel Isınmayı Yalanlayan Araştırmalar Hatalarla Dolu

4 dakika
20
Küresel Isınmayı Yalanlayan Araştırmalar Hatalarla Dolu
  • Blog Yazısı
Blog Yazısı
Tüm Reklamları Kapat
Bu sıralar dünya gündemi Trump’ın küresel ısınma hakkında attığı twitler ve ABD’nin Paris İklim Anlaşması'ndan çekilmesiyle çalkalanırken, küresel ısınma hakkında yapılan tüm akademik çalışmaların yalnızca yüzde 3’ünü oluşturan ve Trump başta olmak üzere belli çevrelerin sık sık dillendirdiği o araştırmalara göz atalım istedik.
Yeni bir araştırma söz konusu çalışmalarda işine gelen verileri seçip alma (cherry picking), eğri uydurma ve bilindik fizik kurallarına itibar etmeme gibi ciddi akademik hataların olduğunu ortaya koydu.
Şimdiye kadar bilinen ve iklim bilimcilerin yayınladığı tüm akademik makalelerin yüzde 97’lik kısmı "küresel ısınma büyük olasılıkla insan aktiviteleri yüzünden geçmiş yüzyıldan beri yükseliş eğilimi göstermektir" önermesinde hemfikirdi. Peki, ya kendi bilimsel araştırmalarını baz alarak bu sonucu reddeden o kalan yüzde 3’lük kesim? Sözü edilen araştırmalar nasıl bu kadar farklı sonuçlar ortaya koyabiliyor? Analizleri iklim konusundaki fikir birliğini yanlışlıyor mu?
Bu sorulara cevap verebilmek için çeşitli uluslardan bir grup bilim insanı bir “aykırı makale” seçkisinin verilerini simüle etmeye giriştiler. Theoretical and Applied Climatology dergisinde de yayınlanan çalışma, bu aykırı makalelerde yanlış ikilem, uygun olmayan istatistik metotlar ve yanlış anlaşılmış veya yetersiz fizik bilgisi hataları bulunduğunu rapor etmekle birlikte istenen sonuca uygun olan kanıtları seçip alarak diğerlerini görmezden gelme gibi yaygın birçok metodolojik hatanın yapıldığını göz önüne serdi.
Çalışmayı yapan gruptan Dana Nuccitelli “Birçok aykırı makaleye önemli bağlamsal bilginin dahil edilmediği veya sonuca uygun olmayan kilit niteliğindeki verilerin makalede yok sayıldığını ortaya çıkardık.” şeklinde konuştu.
Örneğin 2011’de yayınlanan Humlum et. al. (Permafrost and climate in Europe: Monitoring and modelling thermal, geomorphological and geotechnical responses) isimli makaleyi incelediğimizde, Ay’ın ve Güneş’in döngüsü bir şekilde Dünya’nın iklimini değiştirebilir şeklindeki “muğlak fikri” desteklemek için “aykırı araştırmacılar” 6 bin yıllık veriyi ıskartaya çıkardılar. Zira iklim modelleri o dönemdeki sıcaklık değişimlerini yeniden üretemiyordu. Nuccitelli ayrıca “Aykırı araştırmacılar kendi iklim modellerinin gelecekteki iklim değişikliklerini tahmin etmede kullanılabileceğini öne sürdüler, ancak bu model geçmişteki iklimi doğru bir şekilde yeniden üretemiyorsa, bir model tahminine güvenmenin anlamı yoktur.” dedi.
Sıcaklık verilerini en uygun şekilde bir eğriye uyarlama anlamına gelen eğri uydurmayı bu aykırı makalelerde de görmek mümkün. Nuccitelli, The Guardian’da “İyi bir modelleme, bilinen fizik kurallarını yansıtacağı için parametrelerin olası değerlerinin kullanılmasını gerektirecektir, fakat kötü bir eğri uydurma kendini fizik kurallarıyla sınırlandırmaz. Örneğin biz, sıklıkla küresel ısınmanın sebebi olarak Jüpiter ve Satürn’ün yörünge döngüsünü savunan Nicola Scafetta ve Craig Loehle’nin çalışmasını ele aldık. “ şeklinde ifade etti.
Bir diğer eleştiri de küresel ısınmanın insan kaynaklı değil, temel fizik kanunlarının sonucu olduğunu iddia eden çalışmalardaki “bariz bir şekilde fizik bilgisi eksikliği”.
Öte yandan araştırmacılar, şimdiye kadar yalnızca 38 makale incelediklerini ve tüm aykırı makalelerde bu hataların var olduğunu söylemeyeceklerini ve bir denetleme kuruluna sahip olmadıklarının altını çizdiler. Nuccitelli’nin ayrıca yüzde 97’lik kesimdeki makalelere de aynı yöntem uygulandığında, onlarda da metodolojik hataların çıkacağından şüphesi yok. Elbette 38 aykırı makalenin içinde olmasalar da, onlar da kendi hatalarını yapıyorlar. Nuccitelli “Ancak bu tarz kusurlar, bizim incelediğimiz aykırı makaleler içerisinde 'istisna' değil, standartlaşmış (norm) hatalar. “ dedi.
Norveç Meteoroloji Enstitüsünden Rasmus Benestad, analiz edilen makalelerin aykırı makaleler arasından rastgele seçilmediğini, yani şimdiye kadar incelenenlerin bir istatistik çalışma olmayıp kopyalama yöntemine dayanarak bu makalelerin ne kadar geçerli olduğuna dair bir analiz olduğunu vurguladı.
“Biz, makaleleri rastgele seçmediğimizi ve doğal olarak çalışmamızın istatistiksel bir çalışma olmadığı konusunda en başından beridir dürüst olduk. Eğer biz bunu istatistiksel bir çalışma olarak sunarsak, rastgele örnekleme yönteminin koşulları ihlal edildiği için çalışmanın kendisi de son derece kusurlu olurdu. Bunun yerine biz, neden farklı sonuçlara ulaştıklarını ortaya çıkarmak için özellikle hedeflenen belirli bir seçkide karar kıldık ve bunu yapmanın en kolay yoluysa en göze çarpan aykırı makaleleri seçmekti.”
Nuccitelli “Konu aykırı makalelere geldiğinde, ele alınan makalelerdeki sonuçlar aykırı makaleler arasında bayrağı en önde taşıyanlardı.” Yüzde 97’lik kesimdeki makalelerin hepsi aynı sonuca ulaşırken, aykırı makalelerse alakasız ve hatta birbirleriyle çelişiyorlar.
Bunun gibi bir analiz çalışmasının yapılması muhteşem bir şey olmasına karşın, biz uygun denetim kuruluyla aykırı makalelerinin tekrar ele alınmasını, %97’lik kesimdeki çalışmaların da detaylı incelenmesini ve daha da ötesi rastgele örnekleme yöntemiyle aykırı makalelerin incelenerek bu hataların ne kadar yaygın olduğunu görmeyi umut ediyoruz.


Çevirmen:Emre İnanır
Referanslar
1. Science Alert, The 3% of Studies That Reject Global Warming Are Filled With Errors <https://www.sciencealert.com/errors-common-in-the-3-of-climate-studies-that-reject-the-global-warming-consensus-study-finds>
Kapak Görseli: Calin Tatu/Shutterstock.com
Okundu Olarak İşaretle
0
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Raporla
Mantık Hatası Bildir
Yukarı Zıpla
Bu Blog Yazısı Sana Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/05/2026 18:42:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12704

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Gündem
Bağlantı
Ekle
Soru Sor
Stiller
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Aklınızdan geçenlerin bu platformda bulunmuyor olabilecek kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Size Özel
Makaleler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Geçmiş ve Notlar
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
İşaretle
Göz Attım
Site Ayarları

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.

[Site ayalarına git...]
Bu Yazıdaki Hareketleri
Daha Fazla göster
Tüm Okuma Geçmişin
Daha Fazla göster
0/10000
Kaydet
Keşfet
Ara
Yakında
Sohbet
Agora

Bize Ulaşın

ve seni takip ediyor
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
"Fizikçiler pazartesi, çarşamba ve cumaları dalga teorisini; salı, perşembe ve cumartesileri parçacık teorisini kullanırlar."
William Henry Bragg
Kapak Görseli Seç
Videodan otomatik olarak çıkartılan karelerden birini seçin.
Kareler yükleniyor…
Videoyu kaydırarak istediğiniz kareyi seçin.
0:00 / 0:00
Kendi kapak görselinizi yükleyin. Görsel otomatik olarak kırpılacaktır.
Görseli sürükleyin veya tıklayın PNG, JPG veya WEBP (Maks. 10MB)