Korsanlıktan Efsaneye... Oruç Reis

Kimi tarihi şahsiyetlerin hikayeleri, yalnızca yaşadığı dönemle sınırlı kalmaz. Kolektif bir biçimde nesilden nesile aktarılan hikayeler, sözlü ve yazılı eserler ile efsaneleşirler. Birçok eserlere, film karakterlerine ilham olmuş bu insanlardan biri: Oruç Reis...

Barbaros Kardeşler ve Oruç Reis

Yaşadığı dönemde çeşitli yabancı ve yerli kaynaklara göre Oruç Reis'in kökeni hakkında bir birliğe varılamamıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nda bir tımarlı sipahi olan Yakup, Osmanlı'nın Midilli Adası'nı fethi sırasında savaşmıştır. Fetih sonrasında adanın kızlarının en güzellerinden birisiyle evlenmiş ve bu evlilikten dört erkek çocuk dünyaya gelmiştir. Çocukların isimleri sırasıyla; İshak, Oruç, Hızır ve İlyas olmuştur.

Gençliğinde kardeşleri ile birlikte gemiciliği ve deniz ticaretini, çıktığı seferlerle iyi bir şekilde öğrenmiştir. Oruç özellikle Suriye, Mısır, İskenderiye ve Trablusşam’a ticaret yapmaya gitmiştir. Aldığı eğitim sayesinde birçok dili de öğrenebilmişti.

Rodos Şövalyeleri ve İlyas'ın Ölüm

Oruç ve kardeşi İlyas Trablusşam'a doğru sefere çıktıları esnada Rodos Adası'nda ikamet eden St. Jean Şövalyeleri ile denk gelmişler ve cenk esnasında İlyas şehadet şerbetini içmiştir. Oruç ise şövalyelere esir olmuştur. Bu üzücü haberi alan kardeşi Hızır, gayrimüslim bir bezirgan aracılığıyla, fidye karşılığında Oruç'u kurtarmak istemiş lakin bir sonuç alamamıştır. Bir süre zindanda kalan Oruç Reis iki sene kürek mahkumu olarak bir kadırgada prangaya vurulmuştur.

Oruç Reis'in Esaretten Kurtuluşu

Kürek mahkumu olduğu sırada başına talihli bir olay gelmiştir. Antalya sancak beyi olan Şehzade Korkut, her yıl Muharrem ayında Rodos Şövalyelerinden 100 esir kurtarmayı adet edinmişti. Kurtardığı esirleri gemisiyle Antalya'ya getirirdi. Fidyesi ödenen Oruç da bu gemideydi. Oruç Reis, gemi Antalya'ya yaklaştığında esen şiddetli rüzgarları fırsat bilip ayağındaki prangayı çıkarmış ve denize atlayarak kıyıya kadar yüzmüş ve kaçmayı başarmıştır.

Daha sonra Antalya'da, Ali Kaptan adında deniz ticareti yapan bir tüccarın yanında ikinci kaptan olarak göreve başladı. Burada da becerilerini geliştiren Oruç Reis'in, gemicilikteki mahareti ve yetenekleri hakkında konuşulanlar, Mısır Sultanına kadar ulaşmıştı. Sultan, Oruç Reis'e İskenderun'da hazırlatılan keresteyi alması için on altı gemilik bir filo verdi. Reis denize açıldığında Hristiyan donanması tarafından saldırıya uğradı ve askerlerini karaya çıkararak kurtardı.

Oruç Reis'in Korsanlık Yapmaya Başlaması

Filosunun dağılmasından sonra Antalya'ya dönen Oruç Reis, parasını vererek on sekiz oturaklı bir tekne yaptırdı ve Rodos açıklarında korsanlığa başladı. Pek çok ganimet ele geçiren ve Rodos'a büyük zararlar verdiren Oruç Reis, Şövalyeler tarafından takip edilmeye başlandı. Uzun süren takip sonucu bir limanda askerleriyle beraber yakalandı ve kaçarak kurtulmak zorunda kaldı. Bunun üzerine yeniden Sultan Korkut'tan yardım istedi ve kendisine yirmi dört oturaklı bir kalite, leventler ve gerekli erzaklar sağlandı. Minnet göstergesi olarak Sultan'ın yanına gitti ve korsanlık için izin istedi, Sultan ise kendisine Avrupa'da korsanlık yapabileceğini salık verdi.

Oruç Reis Pulya sahillerinde ve Eğriboz yakınlarında başarılı korsanlık faaliyetleri sonucu 24.000 altın ve 285 esir ele geçirdi. Sonrasında Midilli'ye, kardeşlerinin yanına giderek özlem giderdi. Tekrardan Sultan Korkut'u ziyaret etmeye yeltendiyse de Yavuz Sultan Selim'in tahta geçmesi sonucu Korkut'un kaçtığını öğrendi.

Cerbe Adası'nın Merkez Yapılması

Oruç Reis ve Hızır Reis Cerbe Adası yakınlarında buluşarak Kıbrıs yakınında Venedik ticaret gemilerini zapt ettiler. Tunus Sultanı ile anlaşan kardeşler elde edecekleri ganimetlerin bir kısmını Sultan'a vermek koşuluyla Halkulvadi Kalesi'nde kalmaya başladılar. Yaptıkları başarılı baskınlar ve yağmalamalar sonucu şöhretleri Akdeniz'de yayılmaya ve büyümeye başladı. Buraya yerleşen Oruç Reis ve Hızır Reis kaleyi merkez kabul ederek akınlarını buradan yönettiler.

Oruç Reis'in Kolunu Kaybetmesi

Tunus'tan on iki gemiyle sefere çıkan kardeşler Bicaye Kalesi'ni almaya çalışırken kaleden top atışları başladı. Oruç Reis'in sol koluna isabet eden bir misket ağır yara almasına sebep oldu. Bu esnada Hızır Reis'in yardımıyla kaçabilen Oruç Reis'in durumu kötüydü Şifacılardan yardım istenip tedavi edilmeye çalışılsa da sol kolu kurtarılamadı ve dirsekten aşağısı kesilmek zorunda kaldı.

Cezayir Seferi

Akdeniz'deki faaliyetleriyle İspanyollar'a birçok zarar vermiş olan Hızır ve Oruç Reis yakın takibe alınmış ve engellenmeye çalışılmıştır. İspanya 1505-1513 yılları arasında verdiği savaşlarla Cezayir'e girdi.

Cezayir halkı, İspanyollar'ın yaptığı baskıya ve zulme dayanamaz duruma gelmişti. Halkın ileri gelenleri Oruç Reis'ten yardım istedi. 780 civarında askeriyle yola çıkan Oruç Reis en seçkin askerlerinden oluşan bir ordu kurdu. Şehir merkezine varır varmaz Hristiyanlar'a cenk etti, şehri ve kıyılarda bulunun İspanya Burcu'nu temizledi. Bu esnada İspanyollar'la iş birliğine kalkışan Cezayir hakimi Selim Tumi'yi öldürtür.

Gelişmeler İspanya'yı hareketlendirdi ve yüz kırk gemilik bir filo ve 15.000 askerle Cezayir'e doğru yola çıktılar. İspanyol kuvvetleri bazı yerli kabilelerden aldığı da destekle iyice güçlendi. Kaleye vardıklarında donanmaların şiddetli top atışı başladı ancak Oruç Reis kaleyi hayatı pahasına savundu ve İspanyol kuvvetler 1500 civarı ölü ve esir bırakarak geri çekildi.

Oruç Reis'in Şehadeti

Oruç Reis ve kardeşlerinin ulaştığı güç yalnız İspanya'yı değil Tunus beylerini de rahatsız ediyordu. Tilimsan hakimi Ebu Hammü Oruç Reis'i uzaklaştırmak için İspanya ile iş birliği içine girdi. Bunun üzerine kardeşler Tilimsan'a doğru ilerlemeye başladı. Zalimliğiyle ünlü bir adam olan Sultan'ın kendi adamları dahi, kardeşlerin gelmesi üzerine saf değiştirerek Oruç Reis'in tarafına geçtikelrini söyledi. Bu olaydan sonra Tilimsan Sultanı kaçmış ve bir akrabasının yanına sığındı.

İspanya tarafından gelen askerler ve kendi topladığı Arap askerleriyle beraber Sultan, tekrar taarruza kalkışmıştı. Bu taarruzlar esnasında Oruç Reis'in kardeşi İshak ölmüş, sonrasında da Hızır Reis'in kahyası İskender ölmüştür. Son çare olarak Oruç Reis askerleriyle beraber dışarıda bekleyen birliğe saldırarak kaçmaya çalışmış fakat başarısız olmuştur ve şehadet şerbetini içmiştir.

Akdeniz’de efsanevi bir şöhret kazanan Oruç Reis, Cezayir’de Türk hakimiyetinin temellerini atmış, Kuzey Afrika’da Hristiyan istilasına karşı koyarak İslam’ın bölgede tutunmasını sağlamıştır.