IŞIK HIZI DUVARI GERÇEKTEN PÜRÜZSÜZ MÜ?

Evrenin en katı kuralı nedir diye sorsak, çoğumuz aynı cevabı veririz: Hiçbir şey ışık hızını geçemez. Bu, modern fiziğin temel taşıdır. Ve bugüne kadar yapılan tüm deneyler bu sınırı doğrulamıştır. Peki soru şu: Bu sınır gerçekten “mutlak ve kusursuz” bir duvar mı? Yoksa doğanın mekanik bir özelliğinin sonucu mu? BMKT’nin yaklaşımı ikinci seçenek.

Bir Yasak mı, Yoksa Bir Kapasite mi?

Standart fizik ışık hızını temel bir sabit olarak kabul eder. BMKT ise şunu sorar: Bu hız neden bu değerde? Eğer evren pasif bir boşluk değil de iletim kapasitesi olan bir dokuysa, o zaman ışık hızı o dokunun maksimum titreşim iletim hızıdır. Bu, bir yasak tabelası değil, bir taşıma kapasitesidir. Tıpkı bir çeliğin belirli bir kırılma sınırı olması gibi.

Pürüzsüzlük Meselesi

Şimdi kritik noktaya gelelim. Eğer ışık hızı bir mekanik kapasiteyse, aşırı uç koşullarda dokunun davranışı tamamen lineer kalmak zorunda değildir. Çok ama çok yüksek enerjilerde, titreşimlerin yayılımı ideal modelden çok küçük sapmalar gösterebilir. Bu ne demek? Şu demek: Farklı enerjilere sahip iki ışık fotonu, çok uzak bir kaynaktan çıktığında, arada aşırı küçük zaman farkları oluşabilir. Normal şartlarda bu fark sıfırdır. Ama evren milyarlarca ışık yılı büyükse, çok küçük bir fark bile birikebilir.

Nerede Arıyoruz?

Bu etkiyi laboratuvarda görmek zor. Ama evren bize doğal bir laboratuvar sunuyor: Gamma ışını patlamaları. Nötron yıldızı çarpışmaları. Kozmik ışınlar. Bu olaylar aşırı yüksek enerjili fotonlar üretir. Ve bu fotonlar milyarlarca yıl yol alır. Eğer ışık hızı gerçekten mutlak pürüzsüzlükteyse, tüm enerjiler aynı anda varmalıdır. Eğer çok küçük bir mekanik dispersiyon varsa, yüksek enerjili olanlar çok az farklı zamanda ulaşabilir. Bu fark inanılmaz derecede küçüktür. Ama ölçülemez değildir.

Bu Bir İsyan Değil

Burada önemli bir şeyi netleştirelim: BMKT, göreliliği çürütmeye çalışmıyor. Düşük enerjilerde ve günlük koşullarda görelilik zaten çalışır. BMKT şunu öneriyor: Görelilik, daha derin bir mekanik yapının düşük enerjili limiti olabilir. Ve limitlerin dışında çok küçük izler bulunabilir.

Eğer Hiçbir Sapma Bulunmazsa?

O zaman ışık hızının kusursuzluğu bir kez daha doğrulanır. Ve BMKT’nin bu kısmı ya daraltılır ya da terk edilir. Bilim böyle çalışır. Ama eğer bir gün, yüksek enerjili fotonların geliş zamanında enerjiye bağlı sistematik bir fark bulunursa? İşte o zaman soru değişir: “Bu sapmanın kaynağı ne?”

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Bir Sonraki Durak

Zamanın jitter’ını konuştuk. Hız duvarının pürüzsüzlüğünü konuştuk. Şimdi daha hassas bir şeye geliyoruz: Kütleçekimi gerçekten herkesi aynı şekilde mi etkiler?