Takip Et

Profile Git

Hayvanlarda Öğrenme ve Genetik Aktarım

Hayvanlar Bilgiyi Doğuştan Nasıl Öğreniyor ?

4 Kasım 2025

1 dakika

Hayvanlarda Öğrenme ve Genetik Aktarım — Genetik

Evrim Ağacı'ndan bir yeni mesajın var.

Bilimi Yaymamıza Yardım Edin! 😍

Her ay milyonlarca bilimsever Evrim Ağacı'na uğruyor ve karmaşık bilimsel konuları basit bir dille anlattığımız içeriklerimizden faydalanıyor. Ne yazık ki bu okurlarımızın %0.1'inden azı bize destek olmayı seçiyor. Halbuki okurlarımızın sadece %1'i bile Evrim Ağacı'na ayda 39₺ gibi erişilebilir bir miktarla destek olsaydı, bilimi Türkiye geneline yaymamız önünde hiçbir maddi engel kalmazdı! Siz de destekçilerimiz arasına şimdi katılarak, bilimin gücüne güç katın! Daha Fazla...

Ayrıca Maddi Destekçi rozetine sahip olacaksın!

Bilime Destek Ol!

Blog Yazısı

Evrim Ağacı Blog, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Her Evrim Ağacı üyesi, Evrim Ağacı Blog üzerinden kendi köşe yazılarını, denemelerini ve makalelerini özgürce yayınlayabilir. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, Evrim Ağacı Blog üzerinden yayınlanan blog yazılarının içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan blog yazılarını herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz bilgiler içeren blog yazılarını, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha isabetli ve bilimsel değeri yüksek blog yazılarını kendiniz kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.

Hayvanlar, doğuştan gelen bazı davranış kalıpları sayesinde çevrelerine uyum sağlar. Bu davranışlar genetik olarak aktarılabilir. Örneğin arılar bal yapma, kediler ise kum kullanma gibi davranışları doğuştan öğrenirler. İnsanlarda ise öğrenme daha çok çevresel ve kültürel faktörlere dayanır, genetik aktarım yolu ile öğrenilen davranışlar söz konusu değildir.

Yöntem / Deney Örneği:

Kum fareleri üzerinde yapılan klasik bir deneyde, kum farelerinin belirli davranışları (örneğin kum kazma) genetik olarak aktarılıp aktarılmadığı test edilmiştir. Deney süreci özetle şöyledir:

1 .Genetik olarak “kum kazma” davranışı gösteren farelerden bir grup seçilir.

2 .Doğumdan kısa süre sonra yavrular farklı bir ortamda, normal farelerin anneleri tarafından büyütülür (cross-fostering).

3 .Yavrular olgunlaştığında tekrar kendi doğal ortamlarına veya kum içeren ortama bırakılır

Gözlemler:

Yavrular, kendi biyolojik annelerinden bağımsız olarak genetik olarak beklenen davranışı gösterirler. Örneğin, kum kazma ve yuva yapma davranışı, anneden öğrenilmese bile ortaya çıkar. Normal fare yavruları, kumla etkileşimde bulunmakta genellikle sınırlı veya davranışı eksik sergiler.

Çapraz Çiftleştirme ( Cross-fostering)

Genetik olarak belirlenmiş bazı davranışların (örneğin yuva yapma, kum kazma) öğrenmeden mi yoksa kalıtımsal olarak mı aktarıldığını test etmek.

İki fare grubu seçilir davranış gösteren” grup (örn. kum kazma ve yuva yapma davranışı doğal olarak güçlü). Davranış göstermeyen” grup (normal fareler). Doğumdan hemen sonra yavrular, kendi biyolojik anneleri yerine diğer grubun annesiyle büyütülür (cross-fostering). Yavrular yetişkin olunca kum ve yuva malzemesi içeren ortama bırakılır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 50₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Genetik olarak davranışa sahip yavrular, biyolojik annelerinden ayrı büyütülmelerine rağmen davranışı sergiler.

Genetik olarak davranışa sahip olmayan fareler, öğrenme yoluyla davranışı tam olarak edinemez.

Sonuç:

Kum fareleri deneyleri, hayvanlarda içgüdüsel davranışların nesilden nesile aktarıldığını doğrulamaktadır. İnsanlar için ise davranış aktarımı kültürel ve çevresel mekanizmalar aracılığıyla gerçekleşir.

Okundu Olarak İşaretle

Paylaş

Sonra Oku

Notlarım

Yazdır / PDF Olarak Kaydet

Raporla

Mantık Hatası Bildir

Yukarı Zıpla

Rastgele Yazıya Git

Bu Blog Yazısı Sana Ne Hissettirdi?

Kaynaklar ve İleri Okuma

Bruno Sauce. Genetic Architecture Of Nest Building In Mice. Alındığı Tarih: 4 Kasım 2025. Alındığı Yer: frontiersin | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/02/2026 10:28:03 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/21743

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Yazarın Diğer Yazıları