Hayvanlarda Öğrenme ve Genetik Aktarım

Hayvanlar Bilgiyi Doğuştan Nasıl Öğreniyor ?

1dk
Hayvanlarda Öğrenme ve Genetik Aktarım
  • Blog Yazısı
Genetik
Genetic

Hayvanlar, doğuştan gelen bazı davranış kalıpları sayesinde çevrelerine uyum sağlar. Bu davranışlar genetik olarak aktarılabilir. Örneğin arılar bal yapma, kediler ise kum kullanma gibi davranışları doğuştan öğrenirler. İnsanlarda ise öğrenme daha çok çevresel ve kültürel faktörlere dayanır, genetik aktarım yolu ile öğrenilen davranışlar söz konusu değildir.

Yöntem / Deney Örneği:

Kum fareleri üzerinde yapılan klasik bir deneyde, kum farelerinin belirli davranışları (örneğin kum kazma) genetik olarak aktarılıp aktarılmadığı test edilmiştir. Deney süreci özetle şöyledir:

Tüm Reklamları Kapat

1 .Genetik olarak “kum kazma” davranışı gösteren farelerden bir grup seçilir.

2 .Doğumdan kısa süre sonra yavrular farklı bir ortamda, normal farelerin anneleri tarafından büyütülür (cross-fostering).

3 .Yavrular olgunlaştığında tekrar kendi doğal ortamlarına veya kum içeren ortama bırakılır

Gözlemler:

Tüm Reklamları Kapat

Yavrular, kendi biyolojik annelerinden bağımsız olarak genetik olarak beklenen davranışı gösterirler. Örneğin, kum kazma ve yuva yapma davranışı, anneden öğrenilmese bile ortaya çıkar. Normal fare yavruları, kumla etkileşimde bulunmakta genellikle sınırlı veya davranışı eksik sergiler.

Kum faresi (  Meriones unguiculatus  )
Kum faresi ( Meriones unguiculatus )
https://janvier-labs.com/en/fiche_produit/gerbil/

Çapraz Çiftleştirme ( Cross-fostering)

Genetik olarak belirlenmiş bazı davranışların (örneğin yuva yapma, kum kazma) öğrenmeden mi yoksa kalıtımsal olarak mı aktarıldığını test etmek.

İki fare grubu seçilir davranış gösteren” grup (örn. kum kazma ve yuva yapma davranışı doğal olarak güçlü). Davranış göstermeyen” grup (normal fareler). Doğumdan hemen sonra yavrular, kendi biyolojik anneleri yerine diğer grubun annesiyle büyütülür (cross-fostering). Yavrular yetişkin olunca kum ve yuva malzemesi içeren ortama bırakılır.

Genetik olarak davranışa sahip yavrular, biyolojik annelerinden ayrı büyütülmelerine rağmen davranışı sergiler.

Genetik olarak davranışa sahip olmayan fareler, öğrenme yoluyla davranışı tam olarak edinemez.

Çapraz Çiftleştirme ( Cross-Fostering)
Çapraz Çiftleştirme ( Cross-Fostering)
https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/cross-fostering

Sonuç:

Kum fareleri deneyleri, hayvanlarda içgüdüsel davranışların nesilden nesile aktarıldığını doğrulamaktadır. İnsanlar için ise davranış aktarımı kültürel ve çevresel mekanizmalar aracılığıyla gerçekleşir.

Kaynaklar ve İleri Okuma
Rastgele Yazıya Git
2
Alt Başlıklar
Bu Blog Yazısı Sana Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem!
    Muhteşem!
    0
  • Tebrikler!
    Tebrikler!
    0
  • Bilim Budur!
    Bilim Budur!
    0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel!
    Mmm... Çok sapyoseksüel!
    0
  • Güldürdü
    Güldürdü
    0
  • İnanılmaz
    İnanılmaz
    0
  • Umut Verici!
    Umut Verici!
    0
  • Merak Uyandırıcı!
    Merak Uyandırıcı!
    0
  • Üzücü!
    Üzücü!
    0
  • Grrr... *@$#
    Grrr... *@$#
    0
  • İğrenç!
    İğrenç!
    0
  • Korkutucu!
    Korkutucu!
    0

Yorumlar 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?

Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 22.11.2026 17:32:52 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/21743

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.

Hemen Paylaş
Bu blog yazısını sevdin mi?
Paylaşarak başkalarına da ilham ol.
Keşfetmeye Devam Et