Great Auk ve İnsan

Pinguinus impennis, bilinen adıyla great auk, Alk familyasına ait nesli tükenmiş ve uçamayan bir kuştur. Penguenlere ne kadar benzeseler de akrabalıkları yoktur. Penguenler gibi Güney yarımkürede değil Kuzey yarımkürede yaşarlar. Boyları 75-85 cm civarındaydı ve uçamasalar da çok iyi yüzücülerdi.

Great auk, bir zamanlar Kuzey Atlantik Okyanusu boyunca yayılmıştı. Avrupalı denizciler Atlantik'e açıldıkça, great auklar ile karşılaştılar ve gözlemleri sonucunda şunları fark ettiler; bu kuşlar kaçamıyor, insanlardan korkmuyor ve kolayca sürü halinde yakalanabiliyorlardı. Bu durum great auklar için oldukça tehlikeli bir hale geldi. İnsanlar bu kuşları sopalarla avlayıp besin olarak tükettiler, öyle kolay yakalanıyorlar ve öyle çoktular ki özellikle gemide seyahat eden insanlar bu kuşları onlaca kafese doldurup seyahatleri sırasında ''taze et'' için yanlarında taşıyorlardı. Bazı kaynaklarda canlı canlı kaynatıldıkları bile yazıyor hatta oldukça bol olan yağları kendi etlerini pişirmek için olan ocağı yakmak için kullanılıyordu. Great auk sadece eti için avlanmadı: Tüyleri yolunup yastıklara dolduruldu; öyle ki bu tüy ticareti 18. yüzyılda sistematik hale geldi, great auk tüyü değerli kabul edildi. Bu kuşlar kendi zamanlarında o kadar bol bulunuyorlardı ki insanlar tüyleri yolunan great aukları pişirip yeme zahmetine bile girmeden ölüme terk edebilecek kadar lüks sahibiydi. Özellikle Funk Adası gibi koloniler binlerce kuşun yaşadığı yerlerdi ancak kısa sürede tamamen yok edildi. Avlanma oranları o kadar yüksekti ki binlerce üyeden oluşan kolonilerin yok edilmesi birkaç yıl bile sürmüyordu.

İnsanların yoğun avlanmaları sonucunda great aukların popülasyonu akıl almaz bir hızla azaldı. Öyle ki bolluğundan dolayı 'israf(!) ettiğimiz great auk kuşları nadirleşti. Tabii ki de bu olay insanla karşılaşma talihsizliğine düşen great auklar için bir son değildi, nadirleştikleri gibi değerleri de arttı. 1800-1844 yılları arasında nadirleşen grat auk kuşlarının son temsilcilerini müzeler ve koleksiyonerler istemeye başladı. Bilim insanları, bu kuşların son üyelerini müzelerde içi doldurularak sergilenmesi için katletti.

Tarih 3 Haziran 1844. Üç adam, tüy-deri ticareti amaçlı kalan son great aukları avlamak için Eldey Adası'na ayak bastılar. Kalan son çift great auk bu üç kişi tarafından öldürüldü ve arbade içerisinde çiftin yumurtası, son great auk yumurtası, kırıldı. Yumurtayı orada bırakarak dünyada var olan son great auklarla birlikte teknelerine atlayıp gittiler. Böylelikle soyları sona erdi.

Great aukların soylarının insan tarafından vahşice sona erdirilmesi bu kuşların insanın doğaya karşı olan vahşetinin temsili olmalarına yol açtı, insanlar sanayileşmeden önce de birçok türü vahşice yok etti. Hala müzelerde sergilenen doldurulmuş auk kuşları olmasının yanında Reyjanes Yarımadası'nda bulunan ve Todd McGrain tarafından ''Lost Birds Project'' kapsamında yapılan Great Auk anıtının yüzü türün son görüldüğü Eldey Adası'na bakmaktadır. ^[1]