Evrimsel Maliyet

Hiç düşündünüz mü, evrimsel süreçte niçin başımıza bela olabilecek bazı şeyler elenmemiştir? Mesela neden halen kırılabilen kemiklere sahibiz, kırılamayacak kadar güçlü kemikler neden evrimleşmedi?

Vahşi yaşamda bacağımızın kırılması sonumuzu getirirdi, eğer kırılamayacak kadar güçlü kemiklerimiz olsaydı; yüksekten düşsek veya bacağımıza büyük bir darbe alsak bile vahşi yaşamda hayatta kalmaya devam edebilirdik, avcılardan kaçabilir ve avları yakalayabilirdik. Bu da genlerimizi aktarmadaki başarımız noktasında bize oldukça büyük avantaj sağlardı.

Seçilim mekanizmasının bilinçli bir süreç olmadığını biliyoruz ama bu noktada sanki arkada bir bilinç tüm bunları düzenliyor ve bazı özellikleri kontrol ediyormuş gibi görünebilir ama aslında öyle değildir. Bunun ayırdına varmak evrimi anlama noktasına çok önemlidir. Seçilim yoluyla evrim, elinizdeki bir nesneyi bıraktığınız zaman onun yere düşmesini sağlayan doğa olayı kadar sıradan bir doğa olayıdır fakat yer çekimi kadar sık deneyimlemediğimiz için bazı yanılgılar oluşabiliyor.

Seçilim mekanizması, "Kemikler kolay kırılıyor, öyleyse onları asla kırılmayacak hale getirmeliyim." veya "İnsanlar virüse karşı ilaç geliştirdi o halde ben de ilaca dayanıklı virüsler üretmeliyim." şeklinde çalışmaz. Dayanıksız virüslerin büyük kısmı ilaç etkisiyle yok edildikleri için geriye kalan dayanıklı ama azınlıktaki virüs grubu üreme şansına sahip olur ve nesiller içerisinde popülasyondaki sayıları arttıkça bizde de sanki arkada bilinçli bir mekanizma virüsleri ilaca dayanıklı hale getiriyormuş gibi bir yanlış fikir oluşur.

HIV ve ilk anti-AIDS ilaçlarından biri olan AZT arasında yaşananlar bu duruma iyi bir örnektir. Reverz transkriptaz, sentezlenmekte olan DNA iplikçiğine timin 5'-üçfosfat eklerken AZT varlığında bunun yerine AZT ekler, bu da DNA sentezini durdurmaya yeter ve böylece enfeksiyon da durdurulmuş olur. AZT kullanan bir hastada normal HIV'ler etkisiz hale getirilebilirken, dirençli mutant HIV'ler DNA sentezine devam edebilir. Bu da dirençli olanların sayısının giderek artmasına ve normal HIV'lerin de giderek azalmasına neden olur ve bir süre sonra AZT, hastalara etki etmemeye başlar.

Sorduğumuz soru, neden kemikleri daha güçlü olanların daha çok hayatta kalmasıyla nesiller içerisinde asla kırılmayacak kadar güçlü kemiklere sahip bireylerin popülasyonda çoğunluğa ulaşamadığı sorusudur. Bu durum evrimsel maliyet ile açıklanmaktadır.

Bu durum mühendis ve mimarların şehirdeki her yapıyı asla yıkılamaz biçimde etmemelerinin sebebiyle benzerlik gösterir. Mühendis ve mimarların şehirdeki her yapıyı asla yıkılamaz şekilde inşa etmemelerinin nedeni maliyettir. Onlar belirli bir bütçe ile çalışırlar ve yeterli sağlamlıkta yapılar inşa ederler.

İşte seçilim yoluyla evrim de en az mühendis ve mimarlar kadar tutumlu ve ölçülüdür. Kemikleri asla kırılmayacak kadar güçlü yapmak yerine yeterince güçlü yapmayı seçer. Güçlü kemiklerden çalar ve daha güçsüz kalmış olan kemiklere verir, böylece iskeletimizin tamamındaki her bir parçanın kırılmasının doğurabileceği tehlikeleri eşitleyene kadar.