Büyük Patlama Evreleri

ÖNEMLİ BİLGİLER: Tekillik'te evrenin genişliği= Plank Uzunluğu= 10^-35m / Evrenin o anki sıcaklığı= 10^32 derece / O tek atom plank zamamanında patlıyor= 10^43sn/

Yeni Çağ/Büyük Birleşim Çağı= 10^-43sn-10^-36sn arası. Kütle çekim 4 temel kuvvetten kendini ayırıyor. Elektromanyetizma ve nükleer parçacıklar tek bir kuvvet olarak kalıyor. İlk parçacıklar ortaya çıkmaya başlıyor ve tabiiki anti parçacıklar da. Kozmik genişleme başlıyor. Evren planck zamanında 10cm genişliyor, ki bu zamana göre inanılmaz bir genişleme. Kuark-Gluon plazma parçacıkları yayılıyor. Kalan kuvvetlerin bir olduğu Elektrozayıf Kuvvet Çağı başlıyor. Ve tüm bunlar olurken daha 1 saniye bile geçmedi. Parçacıklar birbiriyle etkileşime giriyorlar ve bu etkileşim sonucu W,Z ve HIGGS bozonları oluşuyor. HIGGS alanı etkisini göstermeye başlıyor ve kütle kazanmaya başlıyor. Ve evren kütlesi olan her şeyi destekleyecek bir radyasyon yumağına dönüşüyor. 10^-12 saniyede kuark çağı başlıyor. Kuarklar, elektronlar ve nötronlar oluşmaya başlıyor. 4 temel kuvvet neredeyse birbirinden ayrılıyor. Parçacıklar ve anti parçacıklar birbirini nötrleyip yok ettikten sonra inanılmaz bir enerji ortaya çıkıyor. Ve bu enerji evreni müthiş bir hızda genişletmeye devam ediyor. Ve bu durumda madde, kendi anti maddesine milyarda bir , bir oranda karşı gelip galip oluyor. Ve biz oluyoruz . Orada o asimetri olmasaydı hiçbir şey olmazdı. Ve 10^-6 saniyede Hadron Çağı başlıyor. Ve dikkat edin bunlar olurken hala 1 saniye bile dolmadı. Tabiiki bu durumda evren soğumaya devam ediyor ve sıcaklığını 1 trilyon dereceye kadar indiriyor. Ve bu sıcaklık kuarkların entropi sayesinde proton ve nötronları oluşturması için yeterlidir. Elektronlar protonlarla çarpışarak nötronları oluşturuyor. Ve sonunda 1 saniyeyi geride bırakıyoruz. 1. saniyeden başlayıp 3.dakikaya kadar geçen süreye Lekton Çağı deniyor. Hadron Çağında maddeler birbirini yok ettikten sonra Lektonlar yani elektronlar ve anti elektronlar yani pozitronlar gibi parçacıklar evrenin kütlesini oluşturmaya başlıyorlar. Ve yine elektronlar ve pozitronlar da birbirini yok ettiğinde foton enerjisi çıkmaya başlıyor. Fotonlar da birbirine çarparak elektron-pozitron eşleri oluşturmaya başlıyorlar. Bol enerjili bir döngü diyebiliriz. 3.dakikadan sonra Nükleosentez çağı başlıyor. 20.dakika'ya kadar devam ediyor bu çağ. Bu çağda ise evrenin sıcaklığı 1 milyon dereceye kadar düşüyor. Ve bu sıcaklıkta ilk kez atom çekirdekleri oluşmaya başlıyor. Ve tabiiki elektronlar ve nötronlar nükleer füzyon ile sadece hidrojen, helyum ve lityum gibi hafif elementlerin çekirdeğini oluşturabiliyor. 20.dakikadan sonra sonra ise evrenin yoğunluğu ve sıcaklığı artık nükleer füzyonun oluşmasına yetmeyecek kadar düşüyor. Ve bu nokta ile artık Foton Çağı başlıyor. Ve bu çağ tam 240.000 yıl sürüyor. Artık evren iyice soğudu . Ve içinde sadece atom çekirdekleri olan, fotonların kaçamadığı yani ışık geçirmeyen plazma bir evren söz konusu. Enerjisinin büyük bir kısmı ise foton halinde. Ancak fotonlarının bulunması ışığın olduğu anlamına gelmiyor. Çünkü fotonlar henüz serbest değil. 240.000 yıldan başlayıp 300.000 yıla kadar devam eden çağ; Yeniden Birleşim Çağıdır. Elektronlar çekirdeklerle birleşerek sonunda atomlar oluşmaya başlıyor. Evren artık ışık geçirir halde. Ve evren artık %70 Hidrojen , %20 Helyum ve bir miktar da Lityum'dan oluşan bir gaz bulutuyla dolu. Sonrasında ise Karanlık Çağ başlıyor. Bu çağa karanlık çağ deniyor çünkü , yıldızların oluşmasına daha 150 milyon yıl olduğundan ışığın yansıyacağı bir madde yok. O yüzden her yer hala karanlık. İlk yıldızlar kısa ömürlü ama süper kütleli yıldızlardı. Güneşimizden yüzlerce kat daha büyük fakat metal içermediğinden kütle çekim etkisiyle çöküp, bir süpernovayla patlayarak yeni elementler oluşturmaya, yeni yıldızlar oluşturmaya başladılar. Ardından galaksileri, gezegenleri ve süper kümeleri oluşturdular. Sonrasını ise biliyorsunuz . Güneş sistemimiz, gezegenler ve bu zamandan yaklaşık 4.5 milyar yıl önce bizim güneş sistemimiz oluştu. Ve sonunda sen, ben ve hepimiz. Bu kadar bilgiyi, ışığı gittiği yere kadar takip ederek, büyük teleskoplar tasarlayarak biliyoruz. Peki evrenin her saniye genişlediğini nasıl biliyoruz. Tabiiki galaksilerin gaz bulutu renklerinden. Nasıl oluyor açıklayayım. Bildiğiniz üzere Edwin Hubble Doppler Effect'i çıkarmıştı. Nedir bu Doppler Effect; fotonlar yani ışık, size ne kadar yaklaşırsa dalga boyu o kadar kısalır yani ışık rengi mora yaklaşır, ve sizden ne kadar uzaklaşırsa dalga boyu o kadar uzar ve ışık rengi kırmızıya kayar. Ve biz galaksileri incelediğimiz de renklerinin kırmızıya kaydığını görüyoruz. Yani bir yerden uzaklaşıyor yani genişliyor. İşte bu şekilde Hubble Einstein'ı haksız çıkarmış oluyor. Ve sevgili okuyucular, biz hangi ışığı takip edersek edelim, ne kadar büyük bir teleskop yaparsak yapalım, asla öğrenemiyeceğimiz tek bir şey var, o da Big Bang'in öncesi . Aslında bu soru tam olarak sorulabilir bir soru değil çünkü zamanın başlangıcı Büyük Patlamadır ve bir olayın olması için zaman gerekiyorsa, Büyük Patlamanın öncesinde ne vardı gibi bir soru hatalı olur. Ama bilim böyle soruları yanıtlamak için var. Ne yaparsanız yapın bilim ile yapın.^{[1], [2]}

İyi günler.

-Oğuzhan Şişman