Bilinçdışı Düşünme "A theory of unconscious thougt"
Beynimizin arkaplan düşünce sistemi
freepik
- Blog Yazısı
Bu yazımda şunlara yer verdim:
- Bilinçli ve Bilinçdışı Düşünme Nedir?
- Beyin En Başından Beri Neden Bilinçdışı Düşünme Yeteneğine Sahip?
- Bilinçdışı ve Bilinçli Düşünce Arasındaki Farklar Nedir?
- Ne Gibi Durumlarda Bilinçdışı Düşünmeyi Kullanırız?
- Kısaca İstemediğimiz Düşüncelerin Varlığı Ne Anlama Gelir?
Beynimizin kabuk kısmı, uyaranlara uzun vadede cevap verme yani planlama gibi işlere yarar. Ancak insan tarih boyunca her zaman uzun vadeli planlardan daha öte bir soruna sahipti: güncel sorunlar... Uyaranların genel amacı anlık tepkiler oluşturmak üzerindedir. Yani ileti -> cevap. Öte yandan insan için "ileti -> cevap" ilişkisi uzun vadeli düşünüldüğünde daha kârlı olabilmektedir. Yani insanın temelinde bahsettiğimiz iradesiz düşünce vardır. İradesiz düşüncenin daha planlı bir hâl almasına bilinç diyebiliriz. Aynı zamanda ritmik olarak beyin 3-6 Hz aralıklarla arka plan taraması yapar. Bu sayede bilinçdışı eylemler için odaklanmış nöronlar hazırlanır.[1], [2]
Beyin En Başından Beri Neden Bilinçdışı Düşünme Yeteneğine Sahip?
Bunun sebebi hayatın kaotik yapıda olmasına bağlayabiliriz. Bir sürü farklı değişken ve olasılık bilinçli beynin hesaplayabileceği düzeyde değildir. Bu yüzden bilinçten de önce gelen bir yapı söz konusudur. Biz buna "bilinçdışı düşünce teorisi" diyoruz. Hayatta karşılaştığımız bazı kavramlar beynimizde nöronlar arasında diğerlerine kıyasla daha sıkı bağlanabilir. Bu sıkı bağlantı farkında olsak da olmasak da bütününde bilinçaltını oluşturur. Bundan dolayı irade dışı düşünmeye sahibizdir. Çünkü en temelinde beynimizin iradesiz işlemleri yatar.
Bilinçdışı ve Bilinçli Düşünce Arasındaki Farklar Nedir?
Bilinçli düşünme kavramların uzun süreli etkisini inceleme konusunda iyi bir sinir bağlantısına sahiptir. Ancak beynin derinliklerinde çalışan daha ritmik ve sıkı bağlantılar da bulunur. İşte bu sıkı bağlantıların oluşturduğu düşünce bizim için "bilinçdışı" oluyor. Aynı zamanda bu temel bağlantılarımız bilinçli kabuk kısmının aksine, daha içgüdüsel ve daha çıkarım odaklı yaklaşıyor. Bundan dolayı bilinçdışı daha çok ilişkiyi paralel yürütür.
Ne Gibi Durumlarda Bilinçdışı Düşünmeyi Kullanırız?
Bilinçli davranışlar günlük hayatın uzun vadeli yorumunu yapabilmemizi sağlar. Ancak bilinçdışı bizim için anlam kısmını oluşturur. Örneğin bazı kavramlar bizim için daha ciddiyse beyin bunu arka planda işler. Özellikle bilinçdışı düşüncenin neye benzediğini öğrenmek istiyorsanız bu soruyu uykuda aramalısınız. Uyku bilinçli faaliyetlerin duraksadığı bir evredir. Bu durumda beynimiz paralel bir şekilde sıkı bağlantıları inceler. Beynimiz bu kavramlar arasındaki ilişkiyi incelerken olası senaryolar oluşturur. Bundan dolayı aslında beynin bir bakıma istemsiz düşünce yaratmasının sebebi olası senaryoları oluşturmaya meyilli olmasıdır. Uyku vaktinde oluşturulan yoğun senaryolar; iyiyse rüya, kötüyse kâbus dediğimiz beyin aktivitesidir.
Kısaca İstemediğimiz Düşüncelerin Varlığı Ne Anlama Gelir?
Düşünceyi istememekten kaynaklanmaz. O düşünceyi oluşturan bağların fazla sıkı olması bir anlam taşıma ihtimalinden dolayı beyin tarafından sürekli işlenir. Bu beyni en kötü senaryolara hazırlamasını sağlar.
- 2
- 1
- 1
- 1
- 1
- 1
- 1
- 1
- 1
- 1
- 1
- 0
- ^ Gill McKay. Your Brain Is Still Working For You On A Break. Alındığı Tarih: 19 Şubat 2026. Alındığı Yer: linkedin | Arşiv Bağlantısı
- ^ Ap Dijksterhuis, et al. A Theory Of Unconscious Thought. Alındığı Tarih: 19 Şubat 2026. Alındığı Yer: researchgate | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/02/2026 08:59:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/22329
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.