Bilim İnsanlarından Çılgın Ay Oluşumu Teorisi

Ay'ın oluşumuyla ilgili en genel kanı Ay'ın, Dünya ile herhangi bir gök cismi arasında gerçekleşmiş bir çarpışmanın sonucu olduğu üzerinedir. Fakat yeni çıkan bir makale uydumuzun buharlaştırılmış gezegenler zincirinden oluşmuş olabileceğini öne sürerek, çarpışma teorisine dair bazı açıklanamayan durumlara cevap getirebilir gibi görünüyor.

Sinestiya adı verilen ve hala sadece kuramsal olan buharlaştırılmış gezegen oldukça yeni bir kavramdır. Sinestiya, kayalık gezegenlerin yapısını oluşturabilecek halka biçimli, hızla dönen kaya bulutu ve tozdan oluşan bir yapıyı ifade eder.

Harvard yüksek lisans öğrencisi Simon Lock ve Kaliforniya Üniversitesi Davis öğretim üyesi gezegen bilimci Sarah Stewart tarafından geçen yıl yayımlanan bir makaleye göre, öngezegensel diskin içindeki iki gezegen büyüklüğünde nesneler çarpıştığında sinestiya meydana gelir ve bu erimiş bir çekirdeğin etrafında dönen sıvı ile yumru halindeki sıcak toz bulutuyla sonuçlanır. Sonrasında ise yeni bir gezegen oluşturmak üzere kendi çekiminin altında geri çökerek toplanır.

Lock ve Stewart tarafından da yönetilen bu araştırmaya göre Ay'ın, Dünya’nın yörüngesinde 4.5 milyar yıl önce Theia adı verilen Mars büyüklüğündeki bir cisimle çarpışmasının aksine, Dünya’nın sinestiyası içinde oluştuğunu öne sürüyor. Ay ve Dünya, kopuk yığınlar ile birbirini tutan benzer elementlerden oluşmuştur ama gizemini koruyan bir takım farklılıklar vardır. Örneğin Dünya'ya kıyasla Ay; bakır, potasyum, sodyum ve çinko gibi elementleri daha az barındırır. Lock “Bunun için iyi bir açıklama yapılmamıştı” diye ekliyor.

Lock ve Stewart’ın teorisinde, Theia hala var olabilir ve Dünya ile çarpışmış olabilir. Ancak en nihayetinde Ay’a dönüşen bir halka oluşturmak için şekillendirici gezegenden kopmaktan ziyade onu parçalayarak bir sinestiya yaratmış olmalıdır. Lock “Zamanla bütün yapı küçülür ve Ay buhardan meydana gelir” şeklinde durumu ifade ediyor. En sonunda, bütün sinestiya yoğunlaşır ve geriye kalan Dünya’nın günümüzdeki bildiğimiz halini şekillendiren dönmekte olan sıvı kayalardır.

Bu çalışmanın elbette hala devam ettiğini belirtmemiz gerekiyor. Henüz sinestiyalar hiç gözlenmedi ve var olduklarından emin olmamız için gözlemini yaparak bu durumun kanıtlanması gerekiyor. Aynı zamanda, Ay’a ait maddelerin test edilmesi, senaryonun ne kadar mümkün olduğunu tahmin etmede bizlere yardımcı olabilir.

Çevirmen: Didem Solmaz

Referanslar
1. ScienceAlert, Scientists Have a Crazy New Hypothesis About The Origin of The Moon,<https://www.sciencealert.com/moon-formation-theory-synestia-planetary-science-earth>