Antroposentrizm ve klasik materyalizm çatışması.
İnsan evrenin merkezinde düşüncesi nedir? Kim savunur? Kimler karşı çıkar? Biz burada bunun cevabına bakacağız.
Soluk mavi nokta
- Blog Yazısı
İnsanın evrenin merkezinde ve en önemli varlık olduğunu savunan yerlerden birisi de dini inançlardır. Ama bugün evrenin insan merkezli olmadığını biliyoruz.
Aslında bunun sebebini evrim biraz açıklıyor gibi. İnsanlar en başından beri çevresinde anlam bulamadığı hemen her şeye tanrısal bir anlam biçmiştir.
Kaynak: Justin L. Barrett, Why Would Anyone Believe in God? (AltaMira Press, 2004).
Tabii artık büyük ölçüde modern bilimin sayesinde materyalizmi keşfettik. Aslında materyalizm her şeyin maddeden geldiğini ve herhangi bir metafiziksel güç olmadığını söyler. Bilimin söylediği de budur.
Ama günümüzde hâlâ insan merkezli düşünceye sahip insanlar var. Bugün hâlâ evrenin merkezinde insan olduğunu ve insanın diğer canlılardan veya varlıklardan daha farklı bir mühimiyeti olduğunu savunurlar. Elbette bazı yönleri farklı ama mühim mi? Onu söyleyemeyiz. Çünkü biyolojik olarak baktığımız zaman, insanın diğer canlılardan daha mühim olduğunu gösteren tek bir nesnel kanıt yok. Genetik olarak şempanzelerle %98-99 oranında benzerlik gösteriyoruz ve ekosistemdeki işlevimiz; örneğin arıların veya bakterilerin işlevinden daha hayati değil.
Akademik Kaynak: Stephen Jay Gould, Full House: The Spread of Excellence from Plato to Darwin (Harmony Books, 1996).
Aslında insanın kendini mühim görmesi dini bir öğretiden ziyade biyolojik bir hayatta kalma güdüsüdür. Kendini boşluktan kurtarıp özel bir varlıkmış gibi hissederek anlamsızlığa bir anlam arayışına giriyor.
Ve burada da bilimsel temelleri olmayan bazı yargılar karşımıza çıkıyor. Anlatılan olay "Dehşet Yönetimi Teorisi"
https://evrimagaci.org/olumun-karsisinda-insan-dehset-yonetim-kurami-7538
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
olarak da bilinir. Yani anlam verilemeyen bir olaya tanrısal veya işte insan merkezli bir bakış açısı sunulur. İşte burada bir çatışma başlar: Materyalist bakış açısıyla insan merkezli bakış açısı.
Misal, Carl Sagan'ın Cosmos kitabında insanın aslında merkezde bulunmayan, yıldız tozundan oluşmuş bir canlı grubu olduğu söyleniyor. Merak edenler Cosmos kitabını okuyabilir:
https://pazar.evrimagaci.org/urun/kozmos/
Aslında evrenin ve hayatın insan merkezinde olduğunu savunan ve bunu destekleyen en büyük etkenlerden biri dinlerdir. İnsanların körü körüne inandığı bu dinlerin söylediklerine sorgulanmaksızın inanılıyor zaten.
Bu sayede insan merkezli bakış açısı hâlâ mevcut. Ama modern bilimin sayesinde artık materyalist bir bakış açısıyla insanın merkezde olmadığı, hatta evrenin uzak bir köşesinde kendi dünyasındaki canlılık dışında herhangi bir canlılık keşfedememiş bir yıldız tozu grubu görüyoruz.
Yani aslında Carl Sagan'ın dediği gibi; soluk mavi bir nokta bizim dünyamız. Evrenin bizim varlığımızdan haberi bile yok. Bunu Profesör Doktor Celal Şengör de söylüyor. Aslında insan merkezde değil ve merkez diye bir şey yok... Sadece biz kendi varlığımıza bazı anlamlar yüklüyoruz ve bu anlamlar bizi hataya düşürüyor...
Önemli bir not: "sadece" noktalama işaretleri dış bir yardımcı tarafından düzenlenmiştir.
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/03/2026 05:44:11 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/22494
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.