Anakin Skywalker Neden Karanlık Tarafa Geçti?

Anakin Skywalker’ın karanlık tarafa geçişi çoğu zaman basit bir ahlaki çöküş olarak anlatıldı: Güç onu baştan çıkarmıştı, yanlış seçimler yapmıştı ve sonuç kaçınılmazdı. Fakat bu anlatı hem Star Wars evreninin “lore”unu hem de insan psikolojisini görmezden geliyordu. Anakin’in hikayesi “kötü bir adamın doğuşu”ndan ibaret değildi, yanlış koşullarda yetişmiş yüksek riskli bir bireyin nasıl sistematik olarak çöktüğünün örneğiydi.

Gelin kişilik özelliklerinden Jedi düzeninin yapısal sorunlarına, Karanlık Üçlü kavramından Freud, Jung ve Adler’in temel kavramlarına kadar uzanan bütüncül bir çerçeveyle bu dönüşümü inceleyelim.

Anakin Başından Beri Karanlığa mı Eğilimliydi?

Aslında evet, daha en başından Anakin’in karanlık tarafa eğilimli bir mizacı vardı. O çocukluğundan itibaren sabırsız ve dürtüseldi. Hızlı sonuç almaya odaklıydı. Elbette bu özellikler tek başına patolojik değildi. Aksine bu mizaç onun pilotluk ve savaş gibi alanlarda son derece işlevsel olmasını sağlıyordu. Ancak Jedi öğretisinin merkezinde sabır, duygusal mesafe ve gecikmiş haz vardı. Yani Anakin’in mizacı sistemle baştan itibaren uyumsuzdu.

Burada kritik bir nokta mevcut: Bazı insanlar “iyi kalmak” için diğerlerine kıyasla daha fazla zihinsel ve duygusal emek harcar. Anakin de bu insanlardandı. Peki ya Jedi düzeni mevcut durum karşısında ne yaptı?

Jedi Düzeni: Bilge mi, Kör mü?

Jedi Konseyi Anakin’i eğitime alırken üç temel hata yaptı: Eğitime çok geç yaşta başladılar, onu “seçilmiş kişi” baskısıyla sembolik olarak yücelttiler, bir yandan Anakin’e güvenip sorumluluk verirken bir yandan sürekli denetlediler.

Böylece Anakin hem özel hissetti hem de sürekli kontrol altında tutuldu. Neticede sağlam bir kimlik yerine bölünmüş bir benlik ortaya çıktı.

Üstelik Jedi öğretisi duygularla baş etmeyi öğretmiyordu. Duygular bastırılıyor, konuşulmuyor, işlenmiyordu. Oysa bastırılan duygu ortadan kalkmıyor, sadece daha yıkıcı biçimlerde geri dönüyordu.

Palpatine Neden Bu Kadar Etkiliydi?

Palpatine bir kötülük dehasıydı. Ancak onun Anakin üzerindeki etkisi daha çok “temel insan psikolojisini iyi okumasından” kaynaklanıyordu.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Anakin’in korkularını küçümsemedi, Jedi’ların soyut ilkeleri yerine somut çözümler sundu, ölümü yenme vaadiyle belirsizliği ortadan kaldırdı…

Karanlık taraf artık ahlaki bir alternatif değildi, bilişsel bir kısayoldu. Hızlı, kesin ve kontrol hissi veren çözümler… Anakin bunun için biçilmiş kaftandı.

Karanlık Üçlü: Anakin Gerçekten “Karanlık” Bir Kişilik miydi?

Karanlık üçlü narsisizm, makyavelizm ve psikopatiden oluşur.

Anakin’de gördüğümüz narsisizm çoğu zaman sanıldığı gibi grandiyöz değildi, “kırılgan narsisizm”di. Yani üstünlükten çok değersizlik duygusunu telafi etmeye yönelikti. Onun eleştiriye aşırı hassasiyeti ve öfke patlamaları bunu kanıtlar nitelikteydi.

Genç Anakin entrikacı değildi. Açık sözlüydü, duygularını gizleyemezdi. Ancak zamanla yalan söylemeyi ve araçsal düşünmeyi öğrendi. Yani onun mayasında makyavelist eğilimler yoktu.

Anakin hiçbir evrede psikopat değildi. Empati eksikliği yoktu. Hatta zaman zaman fazladan empati kuruyordu. Vader dönemindeki şiddet patlamaları duygusal soğukluktan değil, “dissosiyasyon ve ahlaki kopuştan” kaynaklandı.

Freud: Bastırılan Duyguların Bedeli

Freud’a göre Anakin’in temel problemi üçlü bir yapıdan oluşuyordu: Güçlü dürtüler yani id, zayıf içselleştirilmiş ahlaki yapı yani süperego ve çözülmemiş anne kaybı.

Jedi öğretisi bastırmayı teşvik ettikçe bu çatışma derinleşti. Padme’ye yönelen yoğun bağlanma Freudyen açıdan kaybedilen nesnenin yerine konmasıydı. Onu kaybetme ihtimali tüm sistemi çökertecek kadar güçlü bir tetikleyiciye dönüştü.

Jung: Gölgeyle Yüzleşememek

Jung’un perspektifine göre Anakin’in trajedisi gölgesini tanıyıp onunla yüzleşememesiydi. Öfke, sahiplenme ve güç arzusu bastırıldı. Persona (örnek Jedi) ile gerçek benlik arasındaki uçurum her geçen gün büyüdü.

Darth Vader bastırılan gölgenin tahta çıkmasıydı. Karanlıktı ama tutarlıydı. Parçalanmış bir kimlikten daha az acı vericiydi.

Agora Bilim Pazarı

DUYGULARIN ANATOMİSİ VE ŞİİRSEL İZDÜŞÜMLERİ

Ahmet İlhan’ın Spinoza, Kant, Schopenhauer ve Nietzsche Felsefesinde Duyguların Anatomisi kitabı, bizi dört büyük filozofun duygu tanımları, çözümlemeleri ve betimlemeleri felsefenin içine çekerken, Şairlerin güçlü sezgileri, ve yaratıcı imgelemleri felsefenin canlı yaşam akışına çekiyor. Bu geniş ve kapsamlı felsefi duygu çalışması, bizi, Spinoza’nın, duyguların matematiksel hassasiyetle incelenebileceğini, duygu tarafından motive edilen insan davranışının tamamen anlaşılabilir ve açıklanabilir olması gerektiğini öne sürmesini, devrimsel bir gelişmenin yansıması olduğunu; Kant’ın duygu, akıl ve eylem arasındaki ilişkileri, bağları çözümlemeye çalışırken eylemlerimizin bilgiyle nasıl iç içe geçtiğini, ve eylemlerimizin duygu ile akıl arasındaki gerginliğe nasıl vesile olduğunu; Schopenhauer’in insanın sürekli bir gereksinme “isteme” halinde kaçınılmaz olarak hayal kırıklıkları ve acılar çekmeye yazgılı olduğu biçimindeki yaklaşımını; Nietzsche’nin kadim duygularımızla ilgili olarak bize inandığımız, bildiğimiz, sandığımız ve düşündüğümüz her şeyin büyük bir yanlışın parçası olabileceği ihtimalini göstermesini ise büyük bir ilgiyle okumaya ve yeniden düşünmeye yönlendiriyor.

Devamını Göster

₺275.00

Satın Al Tüm Ürünler

Adler: Aşağılık Duygusu ve Güçle Telafi

Adler açısından Anakin’in geçmişi kölelik, dışlanma ve geç kalmışlık duygularıyla şekillenmiş güçlü bir aşağılık hissi üretti. Güç ve kontrol arayışı bu aşağılık duygusunun telafisiydi. Ancak bu telafi toplumsal faydayla birleşmediği için tiranlığa evrildi.

Sonuç Yerine

Kısaca Anakin’in Vader dönüşümü, yanlış yönetilmiş bir potansiyelin ürünüydü. Yüksek riskli mizaç, travmatik bir geçmiş, katı ve kör bir kurum ve ustaca manipülasyon bir araya geldiğinde sonuç kaçınılmazdı: Büyük bir trajedi, ne yazıktır ki önlenebilir bir trajedi…

Star Wars evreninin bu hikayesi bize şunu hatırlatır: Bazı çöküşler bireysel ahlakla ilgili değildir, sistemlerin başarısızlığının ürünüdür.