Bilinen En Uzun Kozmik Parlama, İki Ölü Yıldızın Çarpışmasından mı Kaynaklandı?

Gökbilimciler, şimdiye kadar görülen en uzun süreli türden garip bir kozmik parlamanın büyük olasılıkla iki ölü yıldızın çarpışmasıyla oluştuğunu ortaya koydu. Yakın zamanda Science Bulletin'de yayımlanan çalışmaya göre bu devasa patlama, bir manyetarın doğmasına yol açmış görünüyor. Magnetar, evrendeki bilinen en güçlü manyetik alanlardan birine sahip ölü bir yıldızdır. Bu alan, Dünya'nın manyetik alanının bir trilyon katı kadar güçlüdür.

Parlama, Temmuz 2025'te milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki bir gökadadan gelirken üç farklı uydu tarafından saptandı. Gökbilimciler başlangıçta olayın ne olduğunu çözemedi.

Uydulardan ikisi yalnızca 0,4 saniye süren bir gama ışını patlaması gördü. Bu, olağanüstü bir kozmik olaya işaret ediyordu. Üçüncü gözlemevi ise X-ışınlarıyla baktı. Olayı gözlemeye katkı sunan Roma Tor Vergata Üniversitesinden Prof. Dr. Eleonora Troja, X-ışını gözünden ortaya çıkan farklı manzarayı şöyle anlattı: "X-ışını merceğinden bakıldığında olay tamamen farklı görünüyordu. Yaklaşık 10 dakika boyunca patlamayı sürdürdü."

Troja ve ekibi önce patlamanın, dev bir yıldızın süpernova olarak ölümünden kaynaklanabileceğini düşündü. Bu yüzden dünyanın en iyi teleskoplarını hızla devreye soktu ve süpernovaya ait izler aradı. Ancak hiçbir iz bulunamadı. Troja bu durumu şöyle yorumladı: "Bu yokluk, bir nötron yıldızı çarpışmasına tanık olduğumuzu gösteren önemli bir ipucuydu."

Nötron yıldızları, bir yıldız süpernova olarak patladıktan sonra geride kalan aşırı yoğun kalıntılardır. X-ışını parlamasının uzun sürmesi ise büyük olasılıkla çarpışmadan sonra ortaya çıkan nesneyle ilgilidir. Troja şunları söyledi: "Bu olayda X-ışını parlamasından, büyük olasılıkla yeni doğmuş bir magnetarın sorumlu olduğunu düşünüyoruz."

Magnetarın güçlü manyetik alanı çevresiyle etkileşime girer. Bu etkileşim kozmik patlamayı güçlendirir; böylece patlama daha parlak yanar ve daha uzun sürer.

Troja, nötron yıldızı çarpışmalarının fizik yasalarını sınamak için eşsiz bir ortam sunduğunu belirtti:

Nötron yıldızları çarpıştığında, son derece yüksek sıcaklıklar ve akıl almaz yoğunluklar altında fizik yasalarını sınamak için en olağanüstü laboratuvarlardan biri ortaya çıkar.

Troja, gama ve X-ışını parlamalarının bu laboratuvara açılan pencere olduğunu da vurguladı:

Bu gama ve X-ışını parlamaları, söz konusu laboratuvara açılan pencerelerimizdir. Gama ışını parlaması iki saniyeden kısa sürede kaybolurken X-ışını parlaması çok daha uzun sürer. Bu da çarpışmadan sonraki o kritik ilk dakikalarda neler olduğunu öğrenmemiz için bize daha fazla zaman tanır.