Beyin, Bilinç ve Bilinçsizlik Arasında Nasıl Geçiş Yapar?

Doktorların Hastalarını Daha İyi Takip Etmesini Sağlayacak Bir Araştırma, Genel Anestezi İlaçlarının ve Bilincin Çalışma Şeklini Ortaya Koyuyor!

Beyin, Bilinç ve Bilinçsizlik Arasında Nasıl Geçiş Yapar?
Yazar Anne Trafton Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
3,672 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 6 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

1800’lerin ortalarından beri, doktorlar ameliyat edecekleri hastaları ilaçlarla genel anestezi kullanarak uyuşturuyorlar. Yaygın kullanımlarının aksine, bu ilaçların derin bilinçsizliğe nasıl yol açtığı bilinmiyordu.

Bilinçlerini kaybedip tekrar kazanan gönüllülerin beyin aktivitelerinin iki saat boyunca takip edildiği yeni bir araştırmada, MIT ve Massachusetts Genel Hastanesi’nden araştırmacılar genel anestezinin beyinde yarattığı dikkat çekici aktiviteleri gözlemledi. Veriler genel kullanılan bir anestezi ilacının nasıl etkilediğine ışık tutarak doktorların ameliyat sırasınca hastaları daha iyi takip etmesini ve operasyon sürecinde hastaların uyandığı nadir vakaları engellemelerini sağladı.

Anesteziciler günümüzde EEG verilerini 1 ile 100 arasında bir sayıya dönüştüren yeni bir görüntüleme sistemini kullanıyorlar. Buna rağmen Proceedings of the National Academy of Sciences’te yayımlanan bir makaleye göre bu yöntem faydalı bazı verilerin okunmasını zorlaştırıyor. MIT Sağlık Bilimleri, Teknoloji, Beyin ve Kavramsal Bilimler profesörü ve MGH’de anestezist Emery Brown şöyle söylüyor:

Anestezistler operasyon odasında bir hasta ile ilgilenirken, bu makaledeki bilgileri birinin bilinçsiz olduğuna emin olmak için kullanabilirler ve hastanın bilincini ne zaman kazanacağına dair net bir tahminde bulunabilirler.

Ayrıştırıcı Bağlantılar

2012'nin sonbaharında Purdon, Brown ve meslektaşları epilepsi hastalarının anestezi altına girerken gösterdikleri beyin aktiviteleri ile ilgili bir çalışma yayınladılar. Epilepsi hastalığının tedavi sürecinin bir parçası olarak hastaların beyinlerine yerleştirilen elektrotları kullanarak araştırmacılar anestezi süresince EEG örnekleri almayı başardı.

Reklamı Kapat

Yeni bir çalışmada, araştırmacılar sağlıklı gönüllülerin kafa derisine yerleştirdikleri 64 elektrot ile beyin aktivitelerini ölçtüler. Araştırmacıların bir önceki yılın örnekleri ile uyuşan veriler elde etmelerinin yanı sıra deneklere daha uzun süre boyunca propofol(hastanın hızla uykuya dalmasını sağlayan ilaç) verdikleri ve denekleri anesteziden çıkana kadar takip ettikleri için daha çok detayı görebildiler.

Deneklere propofol verildikten sonra sese tepkileri ölçüldü. Her dört saniyede bir, denekler mekanik bir ton ya da bir sözcük işittiler. Deneklerden, sesi duyup duymadıklarından emin olabilmek için, sesi her duyduklarında bir düğmeye basmaları istendi. Araştırmacılar bu işlem boyunca EEG aktivitesini ölçtüler.

Denekler duyarsızlaştıkça, belirgin beyin aktivitesi görülmeye başlandı. İlk evrelerde, denekler bilinçlerini kaybetmeye yeni başladıklarında, araştırmacılar ön beyinde düşük frekanslı (0.1 -1 hertz) ve alfa frekanslı (8-12 hertz) bantlardaki beyin aktivitesinde bir dalgalanma gözlemlediler. Aynı zamanda iki dalgalanma arasında bir ilişki olduğunu da gördüler: alfa dalgalanmaları, düşük frekanstaki dalgalanmalar en düşük seviyedeyken zayıfladı.

Beyin anestezinin biraz daha derin bir seviyesine ulaştığında, alfa dalgalanmalarının düşük frekansın dalgalanmaları en düşük seviyedeyken en yüksek noktasına ulaşacak şekilde değiştiği gözlenmendi.

Araştırmacılar önceki yılın araştırmasında da görülen alfa ve düşük-frekans dalgalanmalarının beynin farklı bölgeleri arasındaki iletişimi bozarak bilinçsizliğe neden olduklarına inanıyorlar. Dalgalanmalar normalde talamus ve ön korteks arasında olan ve geniş bir frekans ile dikkati kontrol etmek ve duyusal bilgileri iletmek için yapılan bilgi geçişini engelliyor gibi görünüyor.

Dalgalanmalar beynin başka bölgelerinin de birbirleri ile iletişim kurmalarını engelliyor. Bir önceki yıl, araştırmacılar anestezi süresince beynin küçük bölgelerine yerleşmiş nöronların birkaç yüz milisaniye için aktif olduklarını ancak sonraki birkaç milisaniye kapandıklarını bulmuştulardı. Yavaş dalgalanmayı yaratan bu küçük aktivite beyin bölgelerinin iletişimini engelliyordu.

Daha net anestezi takibi

Araştırmacılar propofol miktarını düşürmeye başladıklarında, denekler bilincini kaybettiğinde gözlemledikleri beyin aktivitelerinin tersine döndüğünü gördüler. Denekler bilinçlerinin kazanmadan birkaç saniye önce, düşük frekans dalgalanmaları en düşük noktasındayken, alfa dalgalanmaları en yüksek noktalarına çıktılar. Purdon şöyle söylüyor:

Bu bir hastanın anesteziden tahmin süresinden önce çıkıp çıkmadığını anlayabileceğimiz bir işaret.

Hastanın ameliyat sırasında anesteziden çıktığı durumlar çok nadir olmak ile birlikte -10.000 operasyonda bir ya da iki kez- oldukça önemliler.

Reklamı Kapat

Her gün karşılaştığımız bir şey değil ama olduğunda, toplumda anlaşılabilir ilkel bir korku yaratıyor. Anestezistlerin ise söyleyecek pek bir şeyleri olmuyor çünkü ne zaman bilinçsiz olduğunuzu bilmiyoruz. Ama artık bu sorunu çözdük.

Purdon ve Brown anestezistler ve MGH stajyerleri için anestezinin derinliğini ölçmek için gereken bilgileri nasıl yorumlayacaklarını öğrettikleri bir eğitim programı hazırlıyorlar. Bu bilgilere artık çoğu operasyonda kullanılan EEG monitörleri ile ulaşılabiliyor, diyor Purdon. Propofol anestezi için kullanılan en genel ilaç olduğundan yeni bulgular çoğu operasyon için kullanışlı olmalı.

Michael Ramsay, Baylor Üniversitesi Sağlık Merkezi’nde anestezi bölümü başkanı, yeni bulguların hasta bakımının kalitesini artıracağını vurguluyor. Kullanılan görüntüleme sistemleri “hiçbir zaman bu kadar doğru olmamıştı ve hiç kimse uyanıklığı engellediğini kanıtlayamamıştı,” diyor. Araştırma ekibinin bir parçası olan Ramsay şöyle bitiriyor: 

Yaptıkları, baktığınız EEG sinyallerinin yorumuna eski değerini yeniden kazandırdı.

Beynin bilinç ile bilinçsizlik arasındaki geçişini gösteren bir videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz:

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: MIT | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/05/2021 13:44:32 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3423

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Diş Hekimliği
Hayvanlar
Carl Sagan
Çalışma
Sosyal Mesafelendirme
Solunum
Sahtebilim
Türlerin Kökeni
Hekim
Ağız Sağlığı
Video
Yüzey
Madde
Psikoloji
Beslenme
Uzay Görevleri
2019-Ncov
Bilgi Felsefesi
Evrimsel Tarih
Kütleçekimi
Işık Hızı
Vegan
Samanyolu Galaksisi
Mistik
Eşeyli Üreme
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın