Gece Modu

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Karların arasından uzanırken.
Karların arasından uzanırken.
Serdar Ölez

Gözlem Bilgileri

Ankara/Eymir gölünde gözlemlediğimiz bir Crocus ancyrensis türü çiğdem.

Tanım ve Genel Bilgiler

Çiğdem türlerinden Crocus ancyrensis, Ankara'ya özgü endemik bir türdür. Birçok kültivarı geliştirilmiştir, Avrupa'da yaygın bir şekilde bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Kışı toprağın altında geçiren soğanı, karların erimesiyle birlikte Şubat-Nisan ayları arasında sarı çiçekler açar. Genel olarak Çiğdemler 1000-1600 m rakımlarda görülen, çok yıllık, yumrulu, sarı ya da mavi çiçekli otsu bitkilerdir. Çiçekler geceleri ya da kötü havalarda kapanır. Toprak altında üst üste iki soğanı bulunur. Üstteki küçük soğan bu senenin, alttaki içi boş olan ise önceki yılın soğanıdır. İlk yıl soğanda depolanan besinler ertesi seneki soğanın yaşamasını ve diğer yıl filizlenip baharda yeni bir bitki oluşturmasını sağlar. Soğanda depolanan su ve besinler soğanın üzerini kaplayan ağsı mantar tabakası tarafından korunur. Bitkinin sahip olduğu nektar, böcekler ve kelebekleri çekerek tozlaşmanın gerçekleşmesini sağlar.

Morfolojik Özellikleri:

15 cm kadar boylanabilen, Ankara'ya endemik soğanlı bir türdür. Çiçek soğanı kılıfı kaba ağsı liflidir. Yapraklar 2-6 adet; 0.5-1 mm genişlikte şeritsidir. Çiçeklenme ve yapraklanma eşzamanlı, Şubat-Nisan ayları arasında; brakte mevcut; çiçek zarfı (3 çanak+3 taç) sarı, tüysüz; dilimler 15-30 x 9-13 mm, küt uçlu veya yuvarlatılmış, parlak sarı, sıklıkla tabanda ve çiçek zarfı boynunda kirli eflatunumsu renkte; ercikler 3 adet; sapçıklar 2-4 mm, tüysüz; ercik başı 8-13 mm, sarı; boyuncuk portakal rengi veya kırmızımsı-portakal rengi 3 parçaya ayrıktır [1, 2].

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Çiğdemler Türkiye'de Kuzeybatı ve İç Anadolu'da; Amasya, Ankara, Bolu, Çorum, Kastamonu, Kayseri, Kahramanmaraş, Samsun, Sivas ve Yozgat illerinde çamlık ve kayalık alanlarda yayılış gösterirler.

Ankara çiğdemi Ankara civarında; -15°C üzerindeki yerlerde; 1000-1600 m yükseklikler arasında; açık taşlık alanlar, çalılıklar ve çam koruluklarında gelişim gösterirler. Çiğdemler sıcakları pek sevmez, kışın sonunda açtıklarından bir anlamda baharın müjdecisidirler. Yaşam alanları kayalık, çalılık ve çamlık sahalardır

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Şeker ve nişasta açısından zengin bir bileşime sahip olan soğanları Anadolu'da çiğ veya pişirilerek tüketilmektedir.

Etimoloji

Çiğdem sözcüğü Eski Türkçe'de "yaş, nemli" anlamına gelen çig sözcüğünden +dAm sonekiyle türetilmiş olabilir; ancak bu kesin değildir [3].

Latince cins ismi olan crocus sözcüğünün kökeni ise "safran" anlamına gelen Sanskritçedeki kunkumam veya Arapçadaki kurkum sözcüklerine dayanır. Buradan Yunanca krokos, 14. yüzyılın sonlarında da Latince Crocus haline dönüşmüştür. Güz çiğdemi (Crocus sativa) Romalılar zamanında sarı boyanın kaynağı olarak kullanılmıştır. Eski İngilizcede croh olarak geçen güz çiğdeminin İngiltere'de de yetiştiği, ancak bitki Haçlı Seferleri'yle tekrar bu coğrafyaya gelene kadar sözcüğün unutulduğu tahmin edilmektedir [4].

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Türkiye Bitkileri. Crocus Ancyrensis. (2018, Temmuz 21). Alındığı Tarih: 21 Temmuz 2018. Alındığı Yer: Türkiye Bitkileri
  • Serdar Ölez. Crocus Ancyrensis. (2018, Temmuz 21). Alındığı Tarih: 21 Temmuz 2018. Alındığı Yer: GezenAdam
  • Etimoloji Türkçe. Çiğdem. (2018, Temmuz 21). Alındığı Tarih: 21 Temmuz 2018. Alındığı Yer: Etimoloji Türkçe
  • Etymonline. Crocus. (2018, Temmuz 21). Alındığı Tarih: 21 Temmuz 2018. Alındığı Yer: Etymonline

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/12/2019 09:38:38 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7303

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir deney, bilimin doğaya sorduğu bir sorudur. Bir ölçüm ise, doğanın soruya verdiği cevaptır.”
Max Planck
Geri Bildirim Gönder