Ödüllü Soru Homo neanderthalensis veya Homo erectus Günümüze Ulaşsaydı Hukuki ve Taksonomik Statüleri Ne Olurdu, Kırmızı Listeye Alınırlar mıydı?

Merhaba

Bence bu senaryonun en ilginç tarafı, bilimsel sorudan çok hukuki ve etik boyutunun olması. Zira eğer Homo neanderthalensis veya Homo erectus günümüze kadar ulaşsaydı, "insan" tanımını yeniden yapmak zorunda kalırdık.

Şöyle ki;

Aslında bu sorunun kesin bir cevabı yok. Çünkü modern hukuk sistemi, bizim dışımızda hayatta kalan başka bir insan türüyle hiç karşılaşmadı. Ancak mevcut bilimsel bilgiler üzerinden bazı tahminler yapabiliriz. Öncelikle, Homo neanderthalensis ve Homo erectus günümüzde yaşamıyor. Bildiğimiz kadarıyla yaşayan tek insan türü Homo sapiens'tir. Ancak bu, onlarla hiçbir bağımız olmadığı anlamına gelmiyor. Özellikle Homo neanderthalensis ile Homo sapiens geçmişte çiftleşmiş ve gen alışverişinde bulunmuştur. Bugün Avrupa, Batı Asya ve Asya kökenli insanların genomlarının bilidğim kadarıyla yaklaşık %2 'si Neandertal kökenli DNA parçaları taşımaktadır. Yani bir anlamda Neandertaller tamamen "yok olmuş" değildir keza genetik miraslarının küçük bir kısmı hala bizim içimizde yaşamaktadır. Buna karşılık Afrika kökenli popülasyonlarda bu oran çok daha düşük veya yok denecek kadar az olduğunu biliyorum. Homo erectus için ise durum farklıdır. Şu ana kadar Homo erectus ile Homo sapiens arasında doğrudan genetik karışımı kesin olarak gösteren bir kanıt bulunmamaktadır. Lakin bazı araştırmacılar, özellikle Endonezya'da yaşamış geç dönem erectus topluluklarının tam kesin olmamakla beraber modern insanlarla temas etmiş olabileceğini düşünüyor. Neandertaller veya Homo erectus küçük topluluklar halinde günümüze ulaşsaydı ne olurdu sorunuza cevap verecek olursam: Bence büyük ihtimalle ilk tartışma, onların insan mı yoksa koruma altına alınması gereken ayrı bir tür mü olduğu üzerine yaşanırdı. Keza taksonomik olarak Homo cinsi içerisinde yer aldıkları için biyolojik açıdan insan akrabaları oldukları açıktır. Lakin hukuken onlara tam vatandaşlık mı verileceği, yoksa farklı bir statü mü tanımlanacağı büyük bir etik kriz yaratacağını düşünüyorum. Hatta başka bir örnek verecek olursam: bazı devletler veya kurumlar onları ayrı bir biyolojik tür olarak değerlendirip özel koruma yasaları oluşturmak isteyebilirdi. Bu da etik açıdan oldukça problemli olurdu çünkü düşünebilen ve toplumsal ilişkiler kurabilen bireyleri "koruma altındaki hayvan" kategorisine sokmak ciddi insan hakları tartışmalarına yol açacağını da düşünüyorum. Buna karşılık küçük bir senaryo üretecek olursam habitat kaybı, düşük nüfus, genetik çeşitlilik eksikliği ve insan faaliyetleri nedeniyle yok olma riski taşıyan türler için bu oldukça muhtemel gibi görünüyor. Fakat işin ironik tarafı şu ki; bir yandan onları koruma altına almaya çalışırken diğer yandan onlara mahkemelerde tanıklık yapma hakkı verilip verilmeyeceğini tartışıyor olurduk. Sonuç olarak bana göre Neandertaller günümüze ulaşsaydı, modern dünyanın karşılaşacağı en büyük sorulardan biri şu olurdu: İnsan olmak, sadece Homo sapiens olmak mıdır, yoksa düşünebilmek, hissedebilmek ve toplumsal bir özne olabilmek midir? Belki de bu soru, aslında bizi insan yapan şeyin ne olduğunu yeniden tanımlamamıza neden olurdu. ^[1] Umarım bu yorumum faydalı olmuştur. Saygılarımla.