Ne Dersek Eksik Kalır!
Tohumun çimlenmek için, meyvenin olgunlaşmak için, problemin çözülmek için, acının unutulmak için, kayanın ufalanmak için zamana ihtiyacı var.
Ve nihayetin de hepsi için artık hiçbir şeyin dert edinilmeyecek şekilde son bulması için de zamana ihtiyacı var. Ve zaman doğrudan maddenin inşacısı enerji, madde ve dolaylı olarak madde temelli her şey için bir son öngören ve oraya doğru yol alan evrensel parametre.
Maddenin ve onu var eden enerjinin kaçınılmaz sona yolculuğunun muhasebe defterini tutan zamandır. Göreliliği; sadece onu algılayan bizcil zihinler ve bu zihinlerin görece birbirine farklı konumlanışı üzerinden zamanı farklı farklı algılayışından değil, aynı zamanda enerji transferi üzerinden bunu yavaşlatıp hızlandırabilme yetisinden ileri gelir. Evrensel ölçekte bunu hız yapar.
İster yerel ölçekte ve bizcil müdahalelerle ister evrensel ölçekte ve hız temelinde kısmen ve geçici olarak müdahaleye açık olan zaman, toplamda hep bir tarafa doğru akandır (Zamanın Oku). Tıpkı muhasebe defterini tuttuğu maddi evrenin aynı tarafa yol alışı gibi ( Entropi) .
Fakat ne dersek diyelim zaman mutlak olarak izahı yapılabilen, doğrudan ölçülüp gözlemlenebilen bir olgu değildir. Göreliliğin fikir babası Einstein’in zamanı bir yanılsama olarak tanımlamasının nedeni budur: Kimin nereden ve neye göre deneyimlediğine, gözlemlediğine ve tanımladığına bağlı olarak değişen oluşu.
Ancak buna rağmen tanımında en zor ortaklaşılan zaman olgusu, aynı zamanda onu evrensel ölçekte tanımlayan ile ondan bi haber olanın pratik yaşamında hemen hemen aynı şekilde kullandığı en temel evrensel ölçü birimidir.
Ki bu ölçü biriminin bu denli yaygın kullanımının, ister bir bitkinin ister bir akarsuyun, kayanın, insanın yahut galaksinin ve ötesinin, maddi temel üzerinden ömrünün seyir defteri oluşu ve zamana yönelik tüm tanımlamalarımızın bu seyir defterinin notlarına dayalı oluşu, zamanı ister istemez maddi bir temelin yanılsaması ve ona tabi oluşu şeklinde entropiye ve vesilesi ile de tek taraflı yönüne işaret eder.
Ve bence hepsi de, evrenimizin kalp atışları olan devinimine (harekete) işaret eder. Tıpkı evimizdeki bir çalar saatin tik taklarının, ona enerji ve vesilesi ile hareket sağlayan pili tükenene kadar devam edip, pili bitince durması kadar basit bir olgu. Göreliliği de pilin sağladığı enerji durumuna göre bir saatin diğer saatlere göre ileri veya geri olması kadar basit. Sevgiyle…
Kaynaklar
- Albert Einstein. (2021). İzafiyet Teorisi. Yayınevi: Say Yayınları. sf: 144.
- Etienne Klein. (2021). Zaman Nedir ?. Yayınevi: Aylak Kitap. sf: 64.