Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Yüksek Fruktoz Mısır Şurubu ile Obezite Arasındaki Olası İlişkisi!

Yüksek Fruktoz Mısır Şurubu ile Obezite Arasındaki Olası İlişkisi! Dr. Heather Tick, MD
10 dakika
3,618
  • Biyokimya
  • Beslenme Bilimi

İngiltere’yi sarsan Oscar Wilde davasını hepimiz az çok duymuşuzdur. Oscar Wilde ünlü bir edebiyatçı olmanın yanında eşcinsel bir adamdır. Genç bir adamla birlikte olurken yakalanır ve mahkemeye çıkar. Bu dava üzerine, Alman kuramcı ve sosyal demokrat Eduard Bernstein bir makale yazar.

Adı “Anormal Cinsel Birleşmenin Yargılanması” olan bu makalede, Bernstein toplumun gözündeki “normal” ve “anormal” kavramlarını incelemeye alır. Bunların dönemden döneme ne kadar değişken olduğunu, toplumun diğer üyeleri tarafından ne “normal” olarak kabul edilirse bizim de bunu sorgulamadan kabullendiğimizi anlatır. Bundan yüz yıl önce yaşayan insanların “normal” kabul ettiği şeyler, bugün “anormal” olmuştur. Belki yüz yıl sonra da bugünün “normal” davranışları değişime uğrayacak ve “anormal” kabul edilecektir. Ne kadar zeki, ne kadar kendini toplumdan soyutlayan insanlar olsak da, hepimiz bir noktada etrafımızdaki insanların davranışlarına bakar, “Demek ki bu normal davranış, ben de böyle davranmalıyım.” şeklinde hareket ederiz.

Tüm Reklamları Kapat

Beslenmede Normlar ve Bunların Değişimleri

Beslenme şüphesiz bu konudan bağımsız değildir ve herhangi bir istisna teşkil etmiyor. Ne yemeliyiz, ne şekilde beslenmeliyiz? Bu, evde hazırladığımız yemeklerle ya da gittiğimiz lokantada önümüze konulan menüyle ilgilidir. Peki evimizde yaptığımız yemekleri nasıl seçiyoruz? Ya da gittiğimiz lokantalar bu menüleri neye göre seçiyor? Bilimsel araştırmalara göre olmadığı kesin. Bu konuda en önemli iki unsur, şüphesiz maliyet ve lezzettir. Bu iki kavramı aklınızda bir yere not edin.

Türkiye yaşam tarzı olarak ABD’nin bir takipçisidir desek muhtemelen yanlış olmaz. ABD’de gerçekleşen tüm yenilikler ve eğilimler, birkaç sene sonra da olsa Türkiye’de takip edilmektedir. Günümüzün ABD’sindeki tüm bireylerin kilo ortalaması 25 yıl öncesine göre 10 kilo daha fazladır. Bunun sebebini genetik olarak göremeyiz, çünkü 25 sene gibi kısa bir sürede insanın genetik özellikleri bu kadar etki gerçekleştirecek kadar değişim göstermemektedir. Bunun çevresel faktörlerden kaynaklandığı şüphesizdir.

Tüm Reklamları Kapat

Peki bu çevresel faktörler nedir? Son 25 senelik beslenme faktörlerindeki değişiklikleri gözlemlediğinizde, “fast food” yani zincir lokantalardaki hamburger ve asitli-şekerli içecek tüketimi, hazır gıda endüstrisinin büyümesi ifade edilebilir. Yediğimiz yemeklerin kalorisi geçmişe göre daha yüksektir.

Neden Doymuyoruz?

Peki…Normal koşullarda insanoğlu belirli bir kalori değerine sahip yiyecekleri tükettiğinde beyni ona doyduğunun sinyallerini gönderecek, o kişi yemek masasından kalkıp, doymuş ve tatmin olmuş bir şekilde ziyafetini sonlandıracaktır. Öyleyse neden eskiden alışık olduğumuz düzeyde kalorik alıma ulaştığımızda doygun hissetmiyoruz? Değişen nedir? Günümüz insanının beyni neden bu "doygunluk" sinyalini doğru zamanda göndermiyor ve bizim fazladan gelen kalorileri almamıza engel olmuyor?

Bu noktada “leptin” isimli hormon özellikle etkilidir. Leptin, yağ hücrelerinde üretilen ve vücudumuzun enerji dengesine katkı sağlayan bir hormondur. Leptin bunu açlığı baskılayarak yapar; böylece abartılı miktarda kalori (enerji) alımının önüne geçer. Bu bir çeşit "biyokimyasal negatif geri bildirim sistemimiz"dir. Vücuda belli bir düzeyde kalori girdiğinde, leptin salgılanarak beyin uyarılır ve yemek yeme öncesindeki "açlık" hissi ortadan kalkar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu noktada Coca-Cola, Pepsi, yapay meyve sularından çok uzun bahsetmeyeceğiz. Çünkü bunların ne kadar şeker içerdiği konusunda toplumumuzda artık belirli bir bilinçlenme zaten var. Yani düzenli olarak bu içeceklerden tüketen birinin kilo alacağını, şeker dengesinin bozulacağını zaten biliyoruz. Birçoğumuz da bu sebeple bu içeceklerden olabildiğince uzak duruyor. Bu içeceklerin tam formülü gizlidir, ancak yine de içinde nelerin yer aldığını biliyoruz; sadece oranları net olarak bilinmiyor. Bunların başında kafein ve şeker geliyor.

Bunlara ek olarak yaygın olarak bilinmeyen bir gerçek, Coca Cola’nın içinde sodyumun (tuz) da yer aldığıdır. Düşük seviyede tuz eklenen bu içeceği tüketirken aşırı şekerden dolayı tuzun tadını almayız bile. Farkında olmadan tükettiğimiz tuz bizi daha çok susatır, sonuçta daha çok kola içmeye çalışırız. Peki Coca-Cola şirketi bunun farkında mıdır? Tabii ki evet, bunun gayet farkındadırlar ve bu tuzu içeceklere kasıtlı olarak eklerler. Bunu da zihninizde bir yere not edin.

Günümüzün insanı sırf daha çok yediği için ihtiyacından fazla kalori alımı yapmamaktadır. Dahası, kararında yenen yiyeceklerde bile bulunan aşırı şeker, az yiyecekle çok kalori alımına neden olmaktadır. Bu enerjinin bir kısmı fruktozdan gelmektedir; ancak daha kritik olanı, fruktoz alımımızdaki aşırı artıştır. İkinci Dünya Savaşı öncesinde bir kişi ortalama 15 gram fruktoz tüketirken, günümüzde bu miktar 72 gram seviyesine yükselmiştir. Bu, yılda yaklaşık 60 kiloya denk gelir.

Neden Bu Kadar Çok Fruktoz Tüketiyoruz?

Peki, neden bu kadar fazla fruktoz tüketmeye başladık? Bu konunun geçmişine bakarsak, ABD’de şeker fiyatlarındaki dalgalanmaların seçim sonuçlarını negatif etkilediği McCarthy dönemine gidebiliriz.

Bu durumdan rahatsız olan McCarthy, artık şeker fiyatlarının seçim malzemesi olmaması için danışmanlarına kesin bir talimat vermiştir. Bir ürünün fiyat istikrarsızlığını gidermenin en iyi yolu, pazara o üründen bol bol sunmaktadır. Bildiğiniz gibi talebi çok olan bir ürün, hiçbir yerde bulunamadığında, karaborsa ekonomisi devreye girer ve ani fiyat dalgalanması yaşanır. McCarthy’nin görevlendirdiği konsey bu sorun etkili bir çözüm bulmuştur. Yüksek fruktozlu mısır şurubu! 

Tüm Reklamları Kapat

Emin olun pek de yakından tanımadığınız bu ürünü her sene kilo kilo tüketiyorsunuz. Ben “Coca-Cola içmiyorum, kahveme de şeker koymuyorum ki!” diyebilirsiniz. Tükettiğiniz tavuk yemeğinde, ette, ekmekte, turşuda, aklınıza gelmeyecek birçok gıdada fruktoz şurupları bulunmaktadır.

Fruktoz şurubu ucuzdur ve yemekleri daha lezzetli yapar. Dolayısıyla ortada bir komplo teorisi bulunmuyor; pratik bir amaç bulunuyor. Yanlış anlamayın, gizli bir kartel bütün dünyadaki şeker rezervlerini kontrol ediyor da, Dünya'daki insanları özellikle obez veya Tip-2 şeker hastası yapmaya çabalıyor değil! Bu tamamen saçma bir iddia olurdu. Ancak ekonominin bir gerçeği var: Kâr. En büyük gıda tekellerinden, köşedeki lokantaya kadar bütün besin endüstrisi, ucuz ve lezzetli yemekler üretmek istiyor. Bunu kimse inkâr edemez. İşte bunu yapmanın en iyi yolu da fruktoz! Dolayısıyla iktisadi anlamda mantıklı davrandıklarını söyleyebiliriz. Peki ya sağlık? Kim takar sağlığı!

Vücudumuz Fruktozu Nasıl Kullanıyor?

Meseleye düz mantıkla yaklaşırsak, fruktozun kalori değerinin yüksek olduğunu, bu yüzden zararlı olduğunu ifade etmekle kalabiliriz. Oysa beslenme konusu bundan daha karmaşıktır. Bir besinin kalori değerinin yanında onun vücut tarafından nasıl kullanıldığı da önemlidir.

Bazı besinleri vücudumuzun bütün organları kullanabilir. Bazı besinler ise tüketilemeyerek karaciğerde yağlanmaya, yüksek kötü kolestrole, kansere ve sayısız hastalığa sebep olur. Doğal şeker olarak tanımlayabileceğimiz glikoz böyledir. Şüphesiz belirli kalori değerlerinin üzerinde o da zararlı olacaktır; ama bu bir doz meselesidir.

Tüm Reklamları Kapat

Fruktoz ise yüksek kalori içermesi ve enerji kaynağı rolü oynamasına rağmen, vücudunuzun tüketemediği bir besindir. Fruktozu beta hücresine aktaracak bir reseptör yoktur, bu da insülinin artmamasına sebep olur. Yani alışageldiğimiz şeker olan glikoz ve fruktoz birbirinden tamamen farklıdır! 120 kalori glikoz, yani iki dilim ekmek tükettiğinizde bunun %80-%96 arasında bir kısmı organlarını tarafından tüketilecektir. Vücudunuzdaki hemen hemen her hücre, glikozu tüketebilir. Bildiğimiz kadarıyla, gezegendeki canlıların neredeyse tamamı glikozu tüketebilir. Glikoz önemli bir enerji kaynağıdır ve bunu tüketmemiz normaldir. Glikozdan geriye kalan %20 ise hücrede depolanır. Ama bu değerin hayati tehlike yaratma ihtimali kısmen daha düşüktür (glikoz da tamamen masum değildir elbette!).

Peki geldik fruktoza… Fruktoz aldığınızda, yine 120 kalori diyelim. Bu 120 kalorinin 60’ı, yani yarısı doğrudan karaciğerinize gidecektir. Neden? Çünkü fruktozu enzimleyebilen, dolayısıyla parçalanmasını sağlayabilen tek yer karaciğerdir. Fruktoz diğer organlar tarafından kullanılamaz. Vücudunuzun kullanmadığı, sadece karaciğere penetre eden ve bu organımıza zarar veren gıdalara ne isim verilir? Zehir. Fruktoz, karaciğer yağlanmasına ek olarak ürik asit üretimine sebep olur, yüksek ürik asit ise hipertansiyona eşittir.

Fruktozun Herhangi Bir Faydası veya İşlevi Var mı?

Peki fruktozun bu kadar zararının yanında hiçbir işlevi yok mudur? Eğer yüksek fonksiyonlu bir atletseniz, 20 kilometrelik bir koşuya çıkıyorsunuz belki zararlarının yanında sağlayacağı enerji size fayda sağlayabilir.

Sorun şu ki, biz o şekerli içecekleri içerken, şeker eklenmiş ekmek, et ve turşuları tüketirken genelde maratona çıkmayız. Bunları kendimiz yer, çocuklarımıza ikram ederiz ve bunu düzenli bir şekilde yaparız.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Kahve Ambarı Gold Instant Çözünebilir Hazır Kahve 175 gr

Gold Instant Çözünebilir Hazır Kahve 175 gr

Devamını Göster
₺58.00
Kahve Ambarı Gold Instant Çözünebilir Hazır Kahve 175 gr

Obezite, tam isabet! İşte en geçerli sebebini buldunuz. Fruktoz birkaç adımlık biyokimyasal işlemlerden sonra vücudunuz tarafından doğrudan yağ depolamaya yönlendirilir, Acetyl-CoA’ya, yani doğrudan yağ depolamaya yönlendirilir. Frükoz insanlarda lipogez, trigiliserit ve serbest yağ asitlerini artırır.

Burada da bitmiyor! Elde edilen yağların önemli bir kısmı karaciğerden dışarı çıkmayacaktır (aynı alkolde olduğu gibi). Karaciğeriniz yağlanacaktır ve oluşan bu yağlar insülinin artmasına sebep olacak, fakat insülin karaciğerde görevini gerçekleştiremeyecektir. Bunun sebebi früktozun glukozdan farklı olarak JNK1’in IRS-1 enzimlemesi, bunun ise pasif olmasıdır, insülin karaciğerdeki görevini yerine getiremez. Bunun sonucunda karaciğeriniz insülin hassasiyet düşüklüğü (direnci) geliştirir.

Sonuç

Tüm bunlardan sonra: Ne yapalım, fruktozu lanetleyelim mi?

Davranışlarımızı ve tükettiğimiz besin kaynaklarını değiştirmek oldukça zor bir iş. Ancak şunu anlamak gerekiyor: Giderek artan miktarlarda fruktoz tüketiyoruz ve bu şeker, vücudumuza zarar veriyor.

Artan fruktoz tüketimi doğrudan obezite, karaciğer yağlanması ve tansiyon rahatsızlıklarına sebep olmaktadır. Ayrıca karın ve kalça bölgelerimizdeki yağlanma damarlarımıza penetre ederek damar tıkanıklıklarına ve ölümcül kalp krizlerine sebep olmaktadır. Bunlar ciddiye alınmayacak meseleler değildir.

Dönelim Bernstein’ın “normal” ve “anormal” kavramlarına atıfta bulunduğu makaleye... Konuya boşuna bu makale ile girmemiştik. Bu kadar zararlı olmasına rağmen, artan früktoz tüketimi bizim düşünce şeklimizdeki bir ayarsızlığa işaret ediyor: Değişen normlara çok çabuk alışıyoruz ve bu da değişimle birlikte gelen zararı içselleştirmemize neden oluyor.

Ne zaman protein tozu (genellikle whey) tüketimi gündeme gelse özellikle spora çok aşina olmayan insanlar şöyle der: “Ben doğal besleniyorum, protein tozu kullanmam.” Anti-depresan kullanımı konusu açıldığında yine aynı tepkiyle karşılaşırız: “Ben doğal olmayan bir şey tüketerek mutlu olmaya çalışmam.” Marijuana tartışması, tepki yine aynı. “Doğal beslenme” elbette düzgün kontrol edildiği müddetçe iyidir ve bir insanın kendi sağlığı için uygulayacağı en iyi beslenme yöntemlerinden birisidir.

Sorun şurada: “Ben doğal beslenirim.” diyen tüm bu kişiler, aslında hiç de doğal beslenmemektedir! Günümüz insanının tükettiği besinlerin büyük bir kısmı, aksi iddia edilmesine rağmen, "doğal" değildir. Uluslararası besin kartelleri tarafından ve hatta yerel üreticiler tarafından işlemden geçirilmiştir. Doğal lifleri alınmıştır, bu sayede uzun süre muhafaza edilir ve çabuk pişerler. Evinizde pişen yemekleri sorgulamadan yerseniz, "iyi" besleniyor olabilirsiniz. Fakat bu sizin “doğal” veya “sağlıklı” beslendiğiniz anlamına gelmez. Sadece “normal” besleniyorsunuzdur.

Tüm bunlar, sanıyoruz kısaca şu şekilde özetlenebilir: Toplumların “normal” algısı her zaman doğru veya sağlıklı değildir. 

Evrim Ağacı Uyarısı: Fruktozun Normalden Farklı Etkisi Tartışmalı!

Fruktozun diğer şeker tiplerinden daha fazla yağlanmaya neden olduğu konusu, beslenme bilimi çerçevesinde henüz genel geçer olarak kabul edilen bir argüman değildir ve eleştiren araştırmacılar bulunmaktadır. Bunun için şuradaki ve şuradaki kaynaklara göz atılabilir. Bu kaynaklardan ilki şöyle demektedir:

(...) Yüksek fruktoz-içerikli şeker tüketimi, büyük katılımcılı araştırmalar sonucunda vücut ağırlığında artış ile ilişkilendirilmiştir. Fruktoz, kesinlikle enerji dengesini bozabilir ve obeziteye neden olabilir. Ancak fruktoz-içerikli besinlerin enerji bakımından zengin diğer besinlerden daha fazla obeziteye neden olduğu iddiası tartışmalıdır. Kısa dönem (günler ve haftalar bazında) alınan yüksek fruktoz şekerinin glisemi artışına neden olmamış veya insülin tarafından yönetilen glikoz transferine herhangi bir olumsuz etkisi olmamıştır. Buna karşılık fruktoz, hepatik glikoz üretimini, bazal ve postprandiyal kan trigliserit konsantrasyonlarını ve intrahepatik yağ miktarını arttırmaktadır. Bu metabolik değişimlerin metabolik bozukluk mu olduğu, yoksa bunların sadece spesifik bir iki adımlı fruktoz mekanizmasına ait bir adaptasyondan mı ibaret olduğu henüz netleştirilmemiştir.

İkinci kaynakta ise şu şekilde yazmaktadır:

Diyet dahilinde alınan fruktozu kısıtlamak veya tamamen kaldırmak ile ilgili halk sağlığı uygulamaları oldukça erken alınmış kararlara dayanmaktadır. Bunun yerine, fiziksel aktiviteyi arttırıp, besin değeri daha yüksek besinler içeren diyetlerle daha sağlıklı bir yaşamı teşvik edecek çabalar sarf edilmelidir. Bir yandan da, en azından fruktoza karşı önlemleri gerektirek sağlam kanıtlar tespit edilene kadar, gereksiz fazladan kalori alımını kısıtlayacak adımlar atılmalıdır. Halk sağlığı, neredeyse her zaman, henüz kötü olduğu bilinmeyen şeyleri yasaklamaktansa, zaten iyi olduğu bilinen şeylere yönelik atılan adımlardan daha çok fayda sağlamaktadır.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
15
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Muhteşem! 2
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Sugar: The Bitter Truth | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/11/2022 18:22:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5149

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Arı
Kırmızı
Deprem
Dalga
Çiçek
Avrupa
Hava
Obstetrik
Evrenin Genişlemesi
Etoloji
Ekonomi
Astronot
Salgın
İnsan Sağlığı
Süpernova
Antikor
Zooloji
Ekoloji
Homo Sapiens
Uzaylı
Elektron
Filogenetik
Besin Değeri
Karadelik
Analiz
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. Bulut, et al. Yüksek Fruktoz Mısır Şurubu ile Obezite Arasındaki Olası İlişkisi!. (12 Haziran 2017). Alındığı Tarih: 29 Kasım 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/5149
Bulut, C., Bakırcı, Ç. M. (2017, June 12). Yüksek Fruktoz Mısır Şurubu ile Obezite Arasındaki Olası İlişkisi!. Evrim Ağacı. Retrieved November 29, 2022. from https://evrimagaci.org/s/5149
C. Bulut, et al. “Yüksek Fruktoz Mısır Şurubu ile Obezite Arasındaki Olası İlişkisi!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 12 Jun. 2017, https://evrimagaci.org/s/5149.
Bulut, Cem. Bakırcı, Çağrı Mert. “Yüksek Fruktoz Mısır Şurubu ile Obezite Arasındaki Olası İlişkisi!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, June 12, 2017. https://evrimagaci.org/s/5149.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.