Yapay Zekâya Aşık Olabilirsiniz ama O Size Karşılık Verebilir mi?

Çoğu zaman rahat bir kazağı veya yeni bir kamerayı çok sevdiğimizi söyleriz. Ancak bu söylem genellikle kelimesi kelimesine dikkate alınmaz; daha ziyade bir tür duygusal kısayoldur. Bu ifadeleri, değerli nesnelere olan düşkünlüğümüzü belirtmek için kullanırız.

Ancak hayat ve aşk karmaşıktır. Nitekim bazen insanlar cansız nesnelere karşı romantik bir aşk beslediklerini ilan ederler. Şişme bebeklerle, sarılma yastıklarıyla veya kurgusal karakterlerin holografik avatarlarıyla yoğun duygusal bağlar kurarlar. Bunun bir örneği, 2018 yılında Hatsune Miku ile evlenen Akihiko Kondo'dur. Miku, video oyunlarında başrol oynaması ve Lady Gaga ile turneye çıkmasıyla ünlenen, bilgisayar ortamında üretilmiş bir pop şarkıcısıdır. Kondo, Miku'nun gerçek olmadığını bildiğini belirtiyor. Ancak ona duyduğu aşkın son derece gerçek olduğunu savunuyor.

Yapay zekâ , yeni bir tür "nesnesel" aşk yaratıyor. Giderek artan sayıda insan, bir yapay zekâ sohbet botuna aşık olduğunu dile getiriyor. Bu botlar arasında hem Replika veya Character.AI gibi popüler uygulamalar tarafından yaratılan kişiselleştirilmiş yoldaşlar hem de ChatGPT ve Claude gibi günlük hayatta kullanılan büyük dil modelleri bulunuyor. Yapay zeka aşkı her geçen gün daha da yükseliyor.

Yakın zamanda yapılan anketler de bu durumu doğruluyor. Örneğin Teksas merkezli bir terapi firması olan Vantage Point Counselling tarafından 1012 ABD'li yetişkinle yapılan bir ankette, katılımcıların %28'i bir yapay zekâ botuyla en az bir romantik ilişki yaşadığını iddia etti. Bir teknoloji güvenliği şirketi tarafından hazırlanan ve 5 ila 17 yaş arasındaki 3000'den fazla çocuğun cihaz kullanım etkinliklerini inceleyen bir başka rapor ise durumu daha çarpıcı bir şekilde ortaya koyuyor. Bu rapora göre 13 yaşına gelindiğinde, cinsel veya romantik rol yapma (İng: "role-play") yapay zeka sohbetlerindeki en yaygın konu haline geliyor ve konuşmaların c'ünde karşımıza çıkıyor.

Birleşik Krallık'ta ise toplumsal cinsiyet eşitliği danışmanlık firması Male Allies tarafından 12 ila 16 yaş arası 1000 erkek çocukla yürütülen odak grup tartışmaları, dikkate değer sonuçlar verdi. Araştırmaya göre, her beş erkek çocuktan biri bir yapay zekâ yoldaşıyla ilişki yaşıyor veya böyle bir ilişkisi olan birini tanıyor.

Sohbet botlarının giderek artan bir şekilde kullanıcıların güvenini ve duygusal bağını kazanmak üzere tasarlandığı göz önüne alındığında, onlara aşık olmak öngörülebilir bir tepkidir. Kullanıcıları övme ve duygusal yakınlığı taklit etme yetenekleri, onları özellikle "bağımlılık yapıcı" hale getiriyor. Yapay zeka aşkı, 2035 yılına kadar potansiyel olarak 972,1 milyar ABD doları değerine ulaşması beklenen devasa bir iş kolu olmaya hazırlanıyor.

Yapay Zekâya Aşık Olmak

Yapay zekâ aşkı sadece bir sohbet penceresiyle sınırlı kalmıyor. Yapay zekâ giderek artan bir şekilde çeşitli cihazlara ve giyilebilir teknolojilere entegre edildikçe günlük hayata daha fazla taşıyor. Bazıları yapay zeka yoldaşlarını eşleri olarak görüyor; onlarla randevulara çıkıyor, alyanslar alıyor ve düğün törenleri düzenliyorlar. Diğerleri ise botlarıyla çocuk yetiştirme arzularını dile getiriyor ve onları ailenin bir parçası olarak benimsiyorlar.

Yapay zeka aşkını ciddiye almamız gerekiyor. Bu durum insanlara neşe ve rahatlık getiriyor; yalnızlığın dağılmasına yardımcı olabiliyor. Bunlar hiç de küçümsenecek şeyler değildir.

Yine de bazı insanlar, yapay zekâ yoldaşlarının bilinçli olmadığını veya insan kullanıcılarını sevebilme kapasitesine sahip olmadığını düşünüyor. Sadece bu durum bile şüphe uyandırabilir. Size karşılık veremeyen bir şeyi gerçekten sevebilir misiniz?

Bunun "gerçek aşk" olup olmadığını sormak, muhtemelen yanlış bir sorudur. Şişme bebeklerin ve sarılma yastıklarının aksine yapay zeka botları, insan dinamizmini ve karşılıklılığını inandırıcı bir şekilde taklit eder. O halde asıl sormamız gereken soru, yapay zeka botlarının ne tür bir sevgiliyi taklit ettiğidir.

Koşulsuz Bir Sadakat

Yapay zekâ botları, yorulmak bilmeyen dalkavukluklarıyla ünlüdür. Kullanıcılarını sürekli överler ve onlara yaltaklanırlar. Kullanıcılar botlarından daha az onaylayıcı olmalarını isteyebilse de veriler, kullanıcıların dalkavuk modelleri tercih ettiğini gösteriyor.

Ancak yapay zekâ botları sadece aşırı nazik partnerler değildir. Bir sohbet botunun asla kötü bir günü olmaz. Sizin gevezeliklerinizden asla sıkılmaz. Ona nasıl olduğunu sormanıza gerek yoktur. Sohbeti ve hatta varlığının kendisi, tamamen sizin etrafınızda dönmektedir. Dolayısıyla bir yapay zekâ partnerinin sergilediği şey aşk değil, koşulsuz bir sadakattir.

Fransız filozof Simone de Beauvoir, İkinci Cinsiyet adlı eserinde, tarihsel olarak kadınlardan kendi projelerinden, hedeflerinden ve ilgi alanlarından vazgeçerek kendilerini tamamen kocalarınınkine adamalarının nasıl istendiğini anlatır. Beauvoir'a göre kadının tüm varlığı, erkeğinki tarafından "ilhak edilir". Kadın, adeta bir "kimlik paraziti" haline gelir.

Gerçek Aşk ve Beklentilerimiz

Yapay zekâ botları, yepyeni ve kusursuzlaştırılmış bir tür kimlik parazitidir. Kendi iç dünyaları, kendilerine ait bir evrenleri yoktur. Bu nedenle vazgeçecekleri projeleri, hedefleri veya ilgi alanları da bulunmaz. Bunun yerine, sergiledikleri tüm ilgi alanları kullanıcılarınınkine göre şekillenir. Onların evreni, bizim evrenimiz tarafından ilhak edilmiştir.

Beauvoir'ın, bu sadakatin alıcı tarafındaki kişi için de bir ismi vardır: idol. İdol olmak kulağa cazip gelebilir. Ancak Beauvoir bu deneyimi aynı zamanda varoluşsal bir tuzak olarak görür. İdol, tapınılmanın getirdiği güvenliği, gerçekten tanınma ve bazen de kendisine eşit biri tarafından sorgulanma riskine tercih eder.

O halde yapay zekâ ilişkilerini şüpheli kılan şey, yalnızca yapay zekanın bilinçli olup olmadığı meselesi değildir. Belki de daha önemlisi, sunduğu sevgi ilişkisinin biçimidir. Yapay zekâ bize otantik bir aşk veremez sadece sadakat sunabilir. Bu sadakat bize kendimizi iyi hissettirebilse de eğer aradığımız şey gerçek bir aşksa, bakmamız gereken yer başkadır.

Acaba bu öngörü biraz erken mi yapıldı? Teknoloji şirketleri, asgari insan gözetimiyle karmaşık ve çok adımlı hedeflerin peşinden gitmek üzere tasarlanmış otonom sistemler olan "eyleyici" yapay zekâların yükselişini vaat ediyorlar. Bu durumda yapay zekâ yoldaşlarımız dünyamıza daha az mı demir atacaklar? Daha mı az sadık olacaklar? Belki de. Bunu bekleyip göreceğiz. Ayrıca, onları en başından bu kadar sevimli kılan şeyin gerçekten bu sadık karakterleri olup olmadığını da zaman gösterecek.