Yapay Zekâ Sohbet Botları Siyasi Konularda Doğru Bilgi Edinmemizi Sağlayabilir mi?

Günümüzde siyasi konularda bilgi edinmek isteyen seçmenlerin büyük dil modellerine yöneldiğini giderek daha sık görüyoruz. Bu durum, yapay zekânın ürettiği halüsinasyon ve taraflı yanıtlar sebebiyle demokratik süreçleri sekteye uğratıp uğratmayacağı sorusunu akıllara getiriyor, seçmenlerin yanlış yönlendirilebileceğine dair endişeler artıyor.

Ancak saygın bilim dergisi PNAS Nexus bünyesinde yayımlanan yeni bir çalışma, bu endişelerin en azından belirli koşullarda yersiz olabileceğine işaret ediyor. Birleşik Krallık'ta 2024 yılında gerçekleştirilen genel seçimler sırasında yürütülen araştırma, yapay zekâ sohbet botlarının olgusal bilgi edinme sürecinde seçmenleri yanıltmadığını gösteriyor.

Seçmenler ve Yapay Zekâ: Arama Motorlarına Karşı Sohbet Botları

Araştırmacılar Lennart Luettgau, Hannah Kirk ve Kobi Hackenburg ile çalışma arkadaşları, Birleşik Krallık genelinde çevrim içi ortamda iki aşamada ulaştıkları 1.711 ve 1.147 katılımcıyla kapsamlı bir deney yürüttü. Katılımcılardan dört temel konudan ikisinde yer alan doğru veya yanlış iddiaları araştırmaları istendi. Bu konular iklim değişikliği, göç, ceza adaleti ve COVID-19 politikalarından oluşuyordu. Katılımcıların araştırma yapmadığı diğer iki konu ise denek içi kontrol grubu işlevi gördü.

Çalışma kapsamında katılımcılar rastgele gruplara ayrılarak GPT-4o, Claude-3.5, Mistral veya doğrudan Google aramasını kullanmak üzere yönlendirildi. Katılımcılar hem araştırma sürecinden önce hem de araştırmalarını tamamladıktan sonra her dört konuya dair yöneltilen soruları yanıtladı. Böylece kullanılan araştırma yönteminin bilgi düzeyindeki değişime etkisi ölçüldü.

Doğru Bilgiler Artarken Yanlış Bilgiler Azalıyor

Verileri incelediğimizde katılımcıların hangi yöntemi kullanırsa kullansın doğru bilgilere olan inançlarının arttığını ve yanlış bilgilere olan inançlarının azaldığını görüyoruz. İster bir yapay zekâ sohbet botu ister Google araması kullanılsın, araştırma süreci yurttaşların olgusal doğrulara ulaşmasında benzer bir etki sergiledi. Bununla birlikte yapılan araştırmalar; katılımcıların kurumlara, uzmanlara, medyaya veya teknolojiye duyduğu güven düzeyinde herhangi bir değişikliğe yol açmadı.

Öte yandan her iki yöntemin de katılımcıların siyasi görüş dengesi üzerinde ilginç bir etkisi oldu. Katılımcılar kendi kişisel siyasi eğilimleri ne olursa olsun, araştırma sonrasında ilerici görüşlere daha fazla katılım gösterirken muhafazakâr görüşlere olan katılımlarını azalttı. Bu sonuç, kullanılan bilgi kaynaklarının içeriği aktarma biçiminin belirli bakış açılarını öne çıkarabilme potansiyelini gündeme getiriyor.

Hız Avantajı ve Çalışmanın Sınırları

Sohbet botları ile Google araması arasında tespit edilen en belirgin fark işlem hızında ortaya çıktı. Elde edilen bulgulara göre yapay zekâ sohbet botlarını kullanan katılımcılar, araştırma sürecini Google araması yapanlara kıyasla %6 ila %10 oranında daha hızlı tamamladı. Olgusal bilgi kalitesinden ödün vermeden sağlanan bu hız avantajı, sohbet botlarının bilgiye erişimde neden giderek daha cazip hâle geldiğini gösteriyor.

Yazarlar elde edilen bu bulgulara rağmen araştırmanın bazı önemli sınırları olduğunu vurguluyor. Deneylerde siyasi açıdan belirgin bir yanlılığı olduğu önceden bilinen modeller test edilmedi, ayrıca kullanılan sistemler günümüzün kişiselleştirilmiş ve yapay zekâ ile zenginleştirilmiş arama deneyimlerini bütünüyle yansıtmıyordu. Bunun yanında ekip, serbest biçimli siyasi sohbetleri değil, yapılandırılmış araştırma görevlerini inceledi.

Tüm bu kısıtlamalara rağmen elde edilen sonuçlar, yaygın kullanım senaryolarında yapay zekâ sohbet botlarının kendi kendine yürütülen Google aramaları kadar başarılı olabileceğini gösteriyor. Olgusal siyasi bilgilere ulaşma konusunda belirgin bir kayıp yaratmayan bu durum, yapay zekâ yönetişimi ve demokratik sistemlerin bütünlüğü üzerine süregelen tartışmalara önemli bir katkı sunuyor.