Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Yamyamlıktan Doğan Beyin Hastalıklarını Önleyen Faydalı Mutasyonlar!

Yamyamlıktan Doğan Beyin Hastalıklarını Önleyen Faydalı Mutasyonlar!
Fore insanlarına ait bir kabile... Fotoğrafta "gelin tanıtımı" görülüyor. Erkekler, kadının hayatta kalması ve çocuklar üretebilmesi için dua ediyorlar.
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Papua Yeni Gine'deki insan topluluklarını bir zamanlar kitlesel olarak yok etmiş olan nadir bir beyin hastalığını inceleyen araştırmacılar, prion adı verilen hatalı katlanmış proteinlerin beyinde yayılmasını engelleyen bir gen çeşidine (varyantına) neden olan bir mutasyon tespit ettiler.

Kuru hastalığı, Papua Yeni Gine'deki Fore insanları arasında ilk defa 20. yüzyılın ortalarında tespit edildi. 1950'li yıllarda doruk noktasına ulaşan hastalık, her bir sene popülasyonun %2'sini öldürerek yok etmekteydi. Hastalık üzerinde araştırmalar yürüten bilim insanları, bu hastalığın nedenini geleneksel olarak sürdürülen yamyamlığa bağlamayı başardılar. Kabile, ölmüş üyelerin beyinlerini ve sinir sistemini bir ritüel olarak yiyordu. Muhtemelen Fore insanları, bir noktada Creutzfeldt-Jakob Hastalığı'na (CJH) sahip bir bireyin beynini de yedi ve hastalık bu şekilde başladı. CJH, her yıl rastgele bir şekilde tüm Dünya'da 1 milyon insanı etkileyen bir prion hastalığıdır.

Bu araştırmaları yürüten uzmanlar, daha önceden zaten bazı insanların bu hastalığa diğerlerinden daha az açık olduğunu tespit etmişlerdi. Prion proteininin 129. kodonunda aminoasit değişikliğine neden olan bir mutasyona sahip bireyler, hastalığa diğerlerine göre daha az yakalanıyordu. Kodonlar, genetik kodumuzdaki 3'lü nükleotit dizileridir. Her bir kodon (her 3 nükleotit), 1 aminoasidi kodlar. Aminoasitler de bir araya gelerek proteinleri üretir. Proteinler de hem yapısal olarak bizi üretirler; hem de vücutlarımızın işleyişini sağlar ve sürdürürler. İşte söz konusu proteini üreten genetik kodun, 129. üçlüsünde (kodonunda) tek 1 nükleotit üzerinde meydana gelen mutasyon, ani etkili bir şekilde fayda sağlayarak CJH'ye yakalanma ihtimalini azaltmaktadır.

2009 senesinde, University College London'da prionlar üzerine araştırmalar yürüten Dr. John Collinge önderliğindeki bir diğer ekip, Fore insanlarında yeni bir mutasyon tespit etti: bu mutasyon, 127. kodon üzerindeydi. Nature dergisinde 10 Haziran 2015'te yayınlanan makaleleri, 127. kodondaki tek bir mutasyonun glisin aminoasidi yerine valin aminoasidinin üretilmesine neden olduğunu gösteriyor. Bu mutasyona sahip bireyler, 129. kodonda mutasyona sahip olan bireylerden bile daha yüksek dirence sahip oluyorlar! 129. kodondaki mutasyon, sadece birisi anneden, birisi babadan gelen iki set genden 1 tanesinde bulunursa etkili oluyor ve etkisi, hastalığa yakalanma riskini birazcık düşürmek şeklinde oluyor. Ancak 127. kodonda tespit edilen mutasyon, Kuru ve CJH hastalıklarının ikisine karşı da tam direnç sağlıyor! Yani bu mutasyon varsa, söz konusu hastalıklara yakalanamıyorsunuz. Üstelik anneden ya da babadan aldığınızda işlevsel olduğu gibi, ikisinden birden aldığınızda da aynı etkiyi yaratıyor ve savunma sağlıyor! İşte ani etkili faydalı mutasyonlara harika bir diğer örnek!

Araştırmacılar bu korumanın, 127. kodonda meydana gelen mutasyonun prion proteinlerinin hatalı şekillere girmesini önlemesi sayesinde olduğunu belirtiyorlar. Broad Enstitüsü'nden prion araştırmacısı Eric Minikel'in sözleriyle bitirelim:

Bu gerçekten şaşırtıcı. Bu keşif, içerisinde başka bir bölüm olmasını beklemediğim bir kitabı okumak gibi!

Mutant proteinlerin yapısı ve hastalığa tam olarak nasıl direnç sağladığı konusundaki detaylı araştırmalar devam ediyor.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Tebrikler! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • B. Deng. Genetic Mutation Found To Block Prion Disease In Tribe That Used To Practice Ritual Cannibalism. (16 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 16 Temmuz 2020. Alındığı Yer: Scientific American | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/10/2020 12:11:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3703

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Obstetrik
Beslenme Davranışı
Uçuş
Örümcek
Gelişim
Balıkçılık
Malzeme
İnsan Türü
Bilgisayar
Taksonomi
Göğüs
Doktor
Kültür
Tarih
Gazetecilik
Retrovirüs
Göğüs Hastalığı
Psikoloji
Sinirbilim
Hamilelik
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Mühendislik
Öğrenme Teorileri
Charles Darwin
Doğa Yasaları
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Gerçekler, görmezden gelindiler diye yok olmazlar.”
Aldous Huxley
Geri Bildirim Gönder