- Kedi öpücüğü
Kediniz gevşediği zamanlarda size yarı-açık gözlerle bakıp yavaş yavaş gözlerini açıp kapatır; işte bu, kediler için genel bir memnuniyet ve güven sinyali. Normalde korku ve tehdit altında gözler iyice açılırken, düşük agresyon ve rahatlık halinde göz kapakları hafifler, göz bebekleri küçülür ve hayvan mayışır. Kediler mayışmış ve mutlu hâlde bize bakarken gözlerini hafif hafif kırpıştırarak "Endişelenme, ben rahatım ve sana bir tehlike arz etmiyorum." demiş olurlar. 2020'de yapılan bir çalışmada, insanlara gevşek bir suratla ve hafif hafif göz kırpan kişilerin kedilerinin onlara gerçekten de bu "kedi öpücüğüyle" cevap verdiği ve yabancıların yaptığı durumda kedilerin o yabancıya yanaşma ihtimalinin arttığı deneysel olarak gösterilmiştir.
- Sabit hareket örüntüsü (Fixed action pattern)
Etolojide, içgüdülerin birçok türde bir kere tetiklendiğinde durdurulması zor, kalıplaşmış davranış dizileri şeklinde ortaya çıkması durumuna verilen addır. Örneğin kazlar yuvalarından kayıp giden bir yumurtayı ayaklarının arasına alıp gagalarıyla geri iterek yuvaya sürüklerler; yumurta suni olarak çekilse bile hayali bir yumurta sürmeye devam ederler. Benzer şekilde bazı yabanarıları yiyeceği yuva ağzında bırakıp içeri girip kontrol ettikten sonra aynı şekilde geri alıp yuvalarına koyarlar. Kedilerde idrar ve dışkı gömme davranışı da bu tür sabit hareket örüntülerine bir örnektir: bu davranış evrimsel süreçte genlere ve nöral devrelere işlenmiş ve tetiklendiğinde genellikle otomatik olarak sergilenir.
- Etoloji
Hayvan davranışı bilimi. Transkript bağlamında, kedilerin neden belirli davranışları sergilediğini anlamak için kullanılan bilim dalıdır; örneğin kakalarını gömme davranışı gibi içgüdüsel kalıpların evrimsel nedenlerini inceler.
- İdrar ve dışkı gömme davranışı
Küçük kedilerin tuvaletlerini yaptıkları anda dışkılarını gömme eğiliminde olmalarıdır. Doğada dışkı kokusu rakiplere ve avcılara yer belirtme konusunda etkili olduğu için küçük kediler izlerini saklamak zorunda hissederler; bu davranış temizlikle değil, avcı ve rakiplere karşı korunma amacıyla evrimleşmiş bir örüntüdür. Büyük kedigiller (örneğin aslanlar) ise genellikle dışkıyı alan belirleme ve rakipleri uyarmak için kullanırlar ve sıkça gömmezler. Ev kedilerinin bazen insan hakimiyetini kabul etme veya yuva içi uyumu pekiştirme sinyali olarak da kaka gömme tercihleri olabileceği belirtilmiştir.
- Tımar (grooming)
Kedilerin kendilerini veya birbirlerini yalayarak temizlemeleri ve sosyal bağ kurmalarıdır. Örneğin kediler çiş veya kaka yaptıktan sonra cinsel organlarını veya popolarını yalarlar; bu bize iğrenç gelse de gerçek temizlenme davranışıdır. Diğer kedileri yalayarak tımar etmeleri primatlardaki gibi sosyal bağ kurma açısından önemlidir. Bu davranış sırasında parazitlerle mücadele edebilecek savunma mekanizmaları vardır; ancak ürogenital bölgeyi aşırı yalama, kızarma, akıntı gibi belirtiler varsa veteriner gösterilmelidir.
- Feromon
Koku hormonları olarak tanımlanabilir; kedilerin yanaklarında, yüzlerinde, dudaklarında ve çenelerinde bulunan özelleşmiş koku bezleri temas halinde feromon salgılayarak sürtünülen yüzeyleri o kediye özel bir kimyasal kokteyl ile işaretler. Böylece kediler yaşadıkları alanı ve kendilerine ait şeyleri kimyasal olarak işaretleyip rakiplerine ve düşmanlarına uyarıda bulunabilirler. Bu işaretleme aynı zamanda sahiplenme davranışı işlevi görür.
- Koku bezleri (scent glands)
Kedilerin yanaklarında, yüzlerinde, dudaklarında ve çenelerinde bulunan, temas halinde feromon salgılayan özelleşmiş bezlerdir. Bu bezler sürtünme yoluyla feromonları bırakarak yüzeyleri kimyasal olarak işaretler; böylece kedi yaşadığı alanı ve "sahip olduğu" nesneleri işaretlemiş olur.
- Nepeta cataria (Kedinanesi)
Yaygın adıyla kedinanesi olan bitki türüdür. Transkripte göre Nepeta cataria türü bitkiler "nepetalakton" denilen uçucu bir madde salgılar; bu madde haşerileri ve zararlı böcekleri uzak tutma işlevi görürken, kedilerde kendine özgü çekici etkisi vardır.
- Nepetalakton
Kedinanesinin salgıladığı uçucu molekül olarak tanımlanır. Bu molekül bitkilerde haşerileri uzak tutmaya yardımcı olur, ancak kedilerin burun dokularındaki reseptörlere güçlü bir şekilde bağlanıp beyne mutlulukla ilişkili sinyaller iletir. Bu yüzden kediler bu bitkinin kokusuna doğal olarak çekilir ve kokladıklarında yuvarlanma, bitkiyi suratlarına sürme, yalama ve "kafaları iyiymiş" gibi davranışlar sergilerler. Tüm kediler bunu hissetmez; etkisi kedilerin yaklaşık %70-80'inde görülür, zararlı olmadığı kabul edilir ve etki genellikle 10-15 dakika sürer.
- FRAP (Frenetik Rastgele Aktivite Periyotları) / Zoomies
Kedilerde aşırı hızlı bir şekilde bir o yana bir bu yana koşma davranışıdır; literatürde teknik olarak "FRAP" yani "Frenetik Rastgele Aktivite Periyotları" olarak bilinir ama kısaca "hiperaktivite patlamaları" olarak geçer. Genellikle sabaha karşı ve akşama doğru daha sık görülür çünkü kediler yaban hayatta ava çıkma eğiliminde oldukları loş ışık saatlerinde daha aktiftir; ev kedileri gün içinde uzun süre uyudukları için enerji biriktirirler ve bu saatlerde coşabilirler. Sürekli sergileniyorsa daha fazla egzersiz veya oyuncaklarla enerji boşaltılması önerilir.
- Mırlama (purring)
Kedilerin çıkardığı krrrrr krrrrrrrr gibi titreşimli sestir. Genellikle temel ve sosyal bir kedi vokalizasyonudur; anne-yavru ilişkisi içinde sıkça görülür ve çoğunlukla mutlu ve huzurlu olduklarında daha çok mırlarlar (ancak hasta kedilerde de kendi kendini yatıştırma amaçlı mırlama görülebilir). Mırlama kedinin diğer kedilerle bağ kurmasının ve insanlara mutluluğunu yansıtmasının etkili bir yoludur; ayrıca konuşmaya başlandığında mırlamanın şiddeti artıp uysal miyavlamalara dönüşebilir. Yaban kedileri ise insanlara neredeyse hiç miyavlamazlar; evcil kedilerde insanlara yönelik özelleşmiş miyavlamalar evrimleşmiştir.
- Avlanma örüntüleri
Kedilere özgü, av bulma ve öldürme ile ilgili kalıplaşmış davranış dizileridir: vücutlarını yere yaklaştırıp sessizce yaklaşma, doğru zamanda koşmaya başlama, üzerine atlama ve avı doğru şekilde etkisiz hale getirme gibi aşamalar içerir. Bu örüntüler yaban kedilerinin hayatta kalması için kritik olduğundan evrimsel olarak hassas biçimde özelleşmiştir ve evcil kedilerde de içgüdüsel olarak kalır. Avı eve getirme davranışı da bu bağlamda açıklanır: yaban kedileri avlarını güvende hissettikleri yerlere taşır veya yavrulara yedirir; evcil kediler insanlara "hediye" olarak av getirirler ama evde iyi beslendikleri için çoğu zaman avı yemeyebilirler — yeme tercihi daha çok damak tadı ve öğrenme ile ilişkilidir.
- De-escalation (gerginliği azaltma davranışı)
Hayvanların birbirleriyle ölümcül olabilecek çatışmalara girmeden önce gerginliği azaltmak ve problemi kavgaya dönüştürmeden çözmek için sergiledikleri davranışlardır. Transkripte örnek olarak ayılar ve geyiklerin birbirlerine kafa göz dalmadan önce saatlerce boy ölçüşmesi ve böğürerek birbirlerini korkutmaya çalışmaları verilir; bu davranışların amacı ölümcül mücadelelerden kaçınmaktır. Kedilerde kafa toslama gibi davranışlar da benzer şekilde dikkatle yorumlanmalıdır; eğer aynı zamanda kulakların geriye çekilmesi, kuyruk hareketleri veya tıslama gibi uyarılar varsa yaptığınız şeyi durdurmanız için bir uyarı anlamına gelebilir.
- Yoğurma (kneading)
Kedilerin yumuşak yüzeylere, yastıklara veya insanlara elleriyle bastırıp yuvarlama/yoğurma hareketi yapmalarıdır. Bu davranış birçok memelide görülür ve bebeklerin emdikleri meme etrafını elleriyle yoğurarak süt akışını stimüle etmelerine benzer; kedilerde anne memesinin yumuşak dokusunu uyarmaya yönelik kalıplaşmış bir davranış olarak ortaya çıkar. Ayrıca bu hareket kedinin huzurlu ve mutlu olduğunu göstermesinin sosyal bir yolu olarak da işlev görür.
- Miyavlama (insana yönelik özelleşmiş vokalizasyon)
Kedilerin farklı amaçlarla çıkardıkları miyavlama sesleri; transkriptte özellikle insanlarla etkileşimde kullanılan ve evcil kedilerde evrimsel süreçte özelleşmiş bir iletişim yöntemi olduğuna vurgu yapılır. Evcil kediler binlerce yıllık etkileşim sonucunda insanlara yönelik miyavlamalar geliştirmişlerdir; buna karşın yaban kedileri neredeyse hiç insanlara miyavlamazlar.