- Oksijen
Bizler için olmazsa olmaz bir gaz. Eğer bir diğer gezegende oksijen bulunmazsa, hayatta kalmamız imkansız. Oksijen olmazsa, hayvanlar aleminin tamamı, bitkiler aleminin tamamı protistalar ve mantarlar alemlerinin büyük bir kısmı, bakterilerin ve arkelerin de çoğu yok olurdu. Gezegenimizin tarihine baktığımızda, oksijenin her zaman atmosferde olmadığını görüyoruz. Hatta oksijen, aslında canlılık için ilk başlarda ölümcül bir zehir etkisine sahipti. Gezegenimizde oksijen vardı; ancak serbest oksijen gazı halinde bulunmuyordu, diğer bileşikler içerisinde bağ yapmış halde bulunuyordu. Oksijen, onları kitlesel olarak zehirliyordu. Oksijenli solunum çok verimli bir süreç olduğu için, canlılar giderek irileştiler ve karmaşıklaştılar. Oksijen, evrende sayıca en çok bulunan 4. element, kütlece en çok bulunan 3. element. Vücudumuzun %65 kadarı oksijenden oluşuyor, suyun kütlece %89'u oksijen. Kabukun %45'i oksijenden oluşuyor.
- Azot gazı
Atmosferdeki havanın %78'i azot gazından oluşur.
- Argon (soygaz)
%1 kadarı bir soygaz olan argondan oluşur.
- Karbondioksit
Atmosferdeki karbondioksit oranı %0.0413 kadardır ya da daha meşhur bir şekilde 413 ppm, yani milyonda 413 parça.
- PPM (milyonda parça)
413 ppm, yani milyonda 413 parça. Milyonda 400 parçanın geçilmesi, küresel ısınma açısından geri döndürülmesi güç sınırları aştığımızı gösteriyor.
- Fotosentez
Fotosentezde karbondioksit, su ve güneş ışınları kullanılarak oksijen ve besin üretilir. Fotosentetik bakteriler nedeniyle atmosfere oksijen pompalanmaya başladıkça, atmosferimizdeki oksijen seviyeleri de hızla artmaya başladı.
- Siyanobakteri
Tek hücrelilerden içlerinden bir soy hattında, siyanobakteri isimli tek hücreli bakterilerde fotosentez evrimleşti. Siyanobakterilerin ataları, oksijen üretmeyen fotosentez benzeri süreçlerle enerji ve besin üretebiliyorlardı; ancak bugün bildiğimiz anlamıyla fotosentezin evrimi, gezegenimiz için bir dönüm noktası oldu.
- Büyük Oksitlenme Olayı / Büyük Oksidizasyon Olayı / Oksijen Devrimi
Tek hücrelilerden fotosentez yapanların atmosfere oksijen pompalamaya başlamasıyla yaşanan muazzam dönüşüm. Jeolojik katmanlarda paslanmış demirin hızla artması sayesinde net bir şekilde görülebiliyor ve Dünya'nın her yerinde bu katmanlara rastlanabiliyor. Atmosferik oksijen seviyelerinin neredeyse var olmayan bir düzeyden, %2-3'lere fırlaması, yani yaklaşık 80.000 kat artması şeklinde gerçekleşti.
- Zorunlu anaerob
Zorunlu olarak oksijensiz ortamda yaşayabilen canlılar.
- Süperoksit
Oksijen varlığında, vücutlardaki biyokimyasal süreçlerde oluşan ve o dönemki zorunlu anaeroblar için ölümcül etkiye sahip kimyasal türlerden biri.
- Hidrojen peroksit
Oksijen varlığında, vücutlardaki biyokimyasal süreçlerde oluşan ve o dönemki zorunlu anaeroblar için ölümcül etkiye sahip kimyasal türlerden biri.
- Fakültatif aerob ve oksijene toleranslı canlılar
Oksijen varlığına direnç gösterebilen, hatta yer yer onu kullanabilen, ama oksijene muhtaç olmayan bakteriler; bu türler Büyük Oksitlenme Olayı sırasında hayatta kalabildiler.
- Jeolojik katmanların paslanma miktarları
Gezegenimizde bulunan demir gibi elementleri içeren jeolojik katmanların paslanma miktarlarına ve zamanlarına bakarak atmosferde ne zaman ve ne kadar oksijen bulunduğunu görebiliyoruz.
- Serbest oksijen gazı
Gezegenimizde oksijen vardı; ancak serbest oksijen gazı halinde bulunmuyordu, diğer bileşikler içerisinde bağ yapmış halde bulunuyordu.
- Oksijenli solunum
Oksijenli solunum çok verimli bir süreç olduğu için, canlılar daha iri vücutlar için gerekli olan enerjiyi verimli bir şekilde üretebiliyorlardı; bu sayede canlılar giderek irileştiler ve karmaşıklaştılar.
- Serbest radikal / aşırı reaktif kimyasallar
Oksijenin serbest radikal üretme etkisinden ötürü ortaya çıkan, baş edilmesi gereken aşırı reaktif kimyasallar; oksijenin fazla olduğu bir ortamda bu aşırı reaktif kimyasallarla baş edebilecek mekanizmaların yeterince hızlı evrimleşip evrimleşmeyeceği önemli bir soru.
- Kitlesel yok oluş
Büyük Oksitlenme Olayı sırasında birçok zorunlu anaerob canlının hayatını kaybetmesi gibi, gezegen tarihinde çok sayıda türün topluca yok olmasına neden olan olay.