- Göçebelik
Sabit bir yerleşim olmadan kaynaklara ve çevresel koşullara göre yer değiştiren yaşam biçimidir.
- Yerleşik yaşam
İnsan topluluklarının sürekli veya uzun süreli olarak aynı yerde yaşaması ve kaynakları çevrede yönetmesidir.
- Tarım
Bitkilerin tohumlama, bakım ve hasat yoluyla kontrollü biçimde yetiştirilmesidir.
- Hayvancılık
Belirli hayvan türlerinin besin, süt, güç veya başka yararlar için kontrol altında tutulup çoğaltılmasıdır.
- Neolitik Dönem
Cilalı Taş Devri olarak da bilinen, tarım, yerleşik yaşam ve yeni taş teknolojilerinin belirginleştiği tarihöncesi dönemdir.
- Cilalı Taş Devri
Neolitik Dönem'in Türkçe adıdır ve taş aletlerin daha gelişmiş biçimde işlenmesiyle ilişkilendirilir.
- Neolitik Devrim
Avcı-toplayıcı yaşamdan tarım, hayvancılık ve yerleşik yaşama geçişin insanlık tarihinde yarattığı büyük dönüşümdür.
- Kültürel evrim
İnsan topluluklarının bilgi, ritüel, teknoloji, sanat ve sosyal örgütlenmelerinin zaman içinde değişip gelişmesidir.
- Arkeoloji
Geçmiş insan topluluklarını maddi kalıntılar üzerinden inceleyen bilim dalıdır.
- Taş Tepeler Projesi
Güneydoğu Anadolu'da Neolitik döneme tarihlenen Göbeklitepe, Karahantepe ve benzeri alanları birlikte inceleyen arkeolojik çerçevedir.
- Avcı-toplayıcı
Besinini avlanma, yabani bitki toplama ve doğal kaynaklardan yararlanma yoluyla sağlayan insan topluluğu tipidir.
- Anıtsal mimari
Büyük ölçekli, emek yoğun ve çoğu zaman ritüel veya toplumsal anlam taşıyan yapı üretimidir.
- Komünal ritüel
Bir topluluğun ortak katılımıyla gerçekleştirilen sembolik veya dinsel davranışlar bütünüdür.
- Sosyal organizasyon
Bir toplulukta rollerin, ilişkilerin, iş bölümünün ve otorite düzeninin örgütlenme biçimidir.
- İterasyon
Bir kültürel veya teknolojik unsurun deneme, yanılma ve iyileştirme döngüleriyle gelişmesidir.
- Kireçtaşı
Taş Tepeler'de yapı ve heykel üretiminde kullanılan, kalsiyum karbonat ağırlıklı tortul kayaçtır.
- Dikilitaş
Dikey olarak yerleştirilen büyük taş blok veya sütundur.
- I sütunu
Çakmaktepe'de görülen, T biçimli olmayan daha sade ve dikey sütun formudur.
- T sütunu
Göbeklitepe ve Karahantepe gibi alanlarda görülen, insanı veya sembolik figürleri temsil edebilen T biçimli dikilitaşlardır.
- Özel bina
Gündelik konutlardan farklı, olasılıkla ritüel veya toplumsal amaçlarla kullanılan büyük ve ayrıcalıklı yapıdır.
- Öğütme taşı
Yabani bitkileri veya tahılları ezip işlemek için kullanılan taş alettir.
- Havan deliği
Bitki, tohum veya benzeri malzemeleri ezmek için kullanılan oyuk taş işleme alanıdır.
- Dolgu malzemesi
Bir yapıyı bilinçli olarak kapatmak veya gömmek için kullanılan toprak, taş ve benzeri malzemedir.
- Mühürleme
Kullanımı sona eren yapıların bilinçli biçimde doldurulup kapatılması uygulamasıdır.
- Şaman
Ruhlar âlemiyle veya doğaüstü güçlerle ilişki kurduğuna inanılan ritüel uzmanıdır.
- Çanak Çömleksiz Neolitik
Seramik kapların yaygınlaşmasından önceki Neolitik evreleri tanımlayan arkeolojik dönemdir.
- Çanak Çömleksiz Neolitik A evresi
Çanak Çömleksiz Neolitik'in daha erken evresi olup Taş Tepeler'in bazı erken gelişimleriyle ilişkilidir.
- Çanak Çömleksiz Neolitik B evresi
Çanak Çömleksiz Neolitik'in sonraki evresi olup daha gelişmiş mimari ve sembolik uygulamalarla ilişkilendirilir.
- Monokromatik
Tek renkli anlamına gelir ve videoda Göbeklitepe'deki bazı hayvan figürleri için kullanılır.
- Pigment
Boya yapımında kullanılan renk verici maddedir.
- Evrimsel psikoloji
İnsan zihninin ve davranışlarının evrimsel geçmişle ilişkisini inceleyen bilimsel yaklaşımdır.
- Duyusal tiyatro
Işık, renk, gölge, heykel ve mekân düzeninin ziyaretçilerde güçlü psikolojik etki yaratacak biçimde kullanılmasıdır.
- Adak
Ritüel veya inanç bağlamında belirli bir alana bilinçli olarak bırakılan nesne ya da sunudur.
- Figürin
İnsan, hayvan veya sembolik varlıkları temsil eden küçük heykelciktir.
- Dairesel mimari
Yapının yuvarlak planlı olmasıdır ve videoda katılımcıların merkeze yönelmesiyle ilişkilendirilir.
- Amfitiyatro
Katılımcıların bir merkezi olay veya ritüeli izleyebileceği basamaklı oturma düzenine sahip yapı tipidir.
- Hiyerarşi
Topluluk içinde statü, görev veya otorite bakımından kademeli ayrışma oluşmasıdır.
- Uzmanlaşma
Topluluk üyelerinin belirli görev, rol veya becerilerde ayrışmasıdır.
- Rölyef
Taş veya başka yüzey üzerine kabartma ya da oyma tekniğiyle yapılan görsel anlatımdır.
- Ardışık anlatı
Birden fazla sahne veya figürün olay örgüsü oluşturacak sırayla verilmesidir.
- Fallus
Erkek cinsel organının sembolik veya anatomik temsili için kullanılan terimdir.
- Polidaktili
Bir el veya ayakta normalden fazla parmak bulunması durumudur.
- Çarpıtılmış perspektif
Bir figürün farklı parçalarının izleyiciye farklı açılardan gösterilerek sembolik veya dramatik etki yaratmasıdır.
- Paleoiklim
Geçmiş dönemlerin iklim koşullarını inceleyen bilimsel alandır.
- Erken Holosen
Son buzul çağından sonraki Holosen devrinin erken kısmıdır ve videoda iklim dalgalanmalarıyla ilişkilendirilir.
- Avcı-toplayıcı krizi
İklimsel dalgalanma, kaynak daralması ve nüfus baskısı nedeniyle hareketli avcı-toplayıcı yaşam tarzının zorlanmasıdır.
- Karizmatik lider
Toplulukları anlatı, avcılık, ritüel veya kişisel etki yoluyla bir arada tutabilen etkili bireydir.
- Sosyopolitik tutkal
Toplulukları ortak emek, mitoloji, ritüel ve kimlik etrafında birleştiren sosyal mekanizmadır.
- Mitoloji
Bir topluluğun dünyayı, doğayı, ölümü ve kimliğini açıklamak için kullandığı ortak anlatılar bütünüdür.
- Dehşet Yönetim Teorisi
İnsanların ölüm farkındalığıyla başa çıkmak için kültürel anlam sistemleri geliştirdiğini savunan psikolojik teoridir.
- Diyalektik
Videoda yaşam ve ölüm gibi karşıt unsurların birlikte anlam üretmesi için kullanılan kavramdır.
- Ontolojik korku
Varlık, yaşam, ölüm ve benliğin yok oluşuna dair derin varoluşsal kaygıdır.
- Kafatası Odası
Sefertepe'de ana kayaya açılmış çukurlara yerleştirilen insan kafataslarıyla tanımlanan özel buluntu alanıdır.
- Höyük
İnsan yerleşimleri ve dolguların zaman içinde birikmesiyle oluşan yapay veya yarı yapay tepedir.
- Kült merkezi
Ritüel, toplanma veya sembolik etkinlikler için çevredeki gruplarca kullanılan özel merkezdir.
- Federasyon
Videoda farklı işlevlere sahip yerleşimlerin organize bir bölgesel ağ oluşturmuş olabileceği hipotezi için kullanılır.
- Bölgesel ağ
Bir coğrafyadaki yerleşimlerin kültürel, ritüel, ekonomik veya sembolik bağlantılarla birbirine bağlanmasıdır.
- Harç
Kireç, kil veya benzeri malzemelerin karıştırılmasıyla elde edilen dayanıklı yapı kaplama malzemesidir.
- Kil
İnce taneli doğal mineral malzemedir ve Sefertepe'de kireçle birlikte zemin harcında kullanılmıştır.
- Serpentinit
İşlenmesi zor, koyu renkli metamorfik bir kayaçtır ve Sefertepe'deki insan biçimli boncukta kullanılmıştır.
- Boncuk
Süs, sembol veya kimlik göstergesi olarak kullanılabilen küçük işlenmiş nesnedir.
- Görsel üslup
Farklı sanat eserlerinde tekrarlanan çizim, biçim ve temsil özelliklerinin bütünüdür.