Sokak Köpeği Problemi Nasıl Çözülür?

667 B görüntülenme30.05.2024
Evrim AğacıBi' Başka Video
Bu Videonun YazısıTürkiye'de Sokak Köpeği Sorunu Nasıl Çözülür?
Derinlemesine

Özet

Video, Türkiye'deki sokak köpekleri sorununu bilimsel, etik ve pratik açılardan ele alıyor; köpeklerin tarihçesinden başlayıp sokak/köpek kategorileri, popülasyon dinamikleri, kısırlaştırma, aşı/sürü bağışıklığı, barınak politikaları ve uygulanabilir yönetim önerilerine kadar kapsamlı bir analiz sunuyor. Anlatıcı hem kişisel deneyimlerini hem de uluslararası yönergeleri (ICAM) referans vererek, basit çözümlerin neden yetersiz olduğunu ve hangi adımların etkili olacağını açıklıyor.

Terimler

  • Doğal seçilim

    Atalarımız, işte bu en uysal ve ağırbaşlı olanları daha çok besledi, daha saldırgan olanlarıysa kovdu ve hatta öldürdü. Böylece insanlar, kurtlar üzerinde farkında olmadan bir doğal seçilim baskısı oluşturmaya başladılar. Yaklaşık 15-20 bin yıl boyunca devam eden bu seçilim baskısı, giderek vahşi kurtların vücutlarını küçülttü, kulakları sarkık hale getirdi, kürklerini seyreltti ve daha farklı renklere dönüştürdü, kuyruklarını sallanır hale getirdi, beyinlerini ufalttı, sivri dişleri barındıran ağızlarını kısalttı.

  • Yapay seçilim

    O noktadan sonraysa doğal seçilimin yerini yapay seçilim almaya başladı: Yani başta bugünkü gibi yüzlerce köpek çeşidi yoktu; hatta bundan birkaç asır öncesine kadar Asya'dan Avrupa'ya, Okyanusya'dan Amerika'ya yayılmış bir coğrafyada, doğal seçilim yoluyla sadece 10 civarında köpek çeşidi evrimleşmişti. Bugün var olan 450 küsür köpek çeşidi, sadece son birkaç asırdır süregelen köpek yetiştiriciliği uygulaması ve onların sebep olduğu yapay seçilim baskısı sonucunda evrimleşti.

  • Evcilleştirme

    Özetle, atalarımızın uyguladığı bu seçilim baskısı, 'kurt' dediğimiz hayvandan, bugün 'köpek' dediğimiz hayvanın evrimine sebep oldu. Bu süreçte köpekler bize avlanmada, kabileyi korumada, istenmeyen kemirgenleri öldürmede, eşya taşımada, yön bulmada yardım ettiler. Mesela az bilinen bir gerçek: Sadece insanlar kurtları ve sonrasında köpekleri seçmediler, kurtlar ve köpekler de insanları seçtiler ve insan evrimi, bu bağı en güçlü şekilde kurabilenlerden etkilendi. Dolayısıyla biz onları evcilleştirdik ama onlar da bizi evcilleştirdiler.

  • Popülasyon dinamikleri

    Sorunu daha iyi teşhis edebilmemiz için, bunların popülasyon dinamiklerine de bakmamız lazım, sadece statik kategorilere bakamayız. Burada da karşımıza bu saydığımız gruplar arası geçişkenlik ile birlikte doğum, kısırlaştırma ve ölüm oranları çıkıyor.

  • Geçişkenlik

    Köpekler, bu noktaya kadar saydığım gruplar arasında çeşitli derecelerde geçiş yapabiliyorlar: Mesela sahipli bir köpek evden kaçtığında 'kayıp' konumuna geçiyor, bulunduğunda tekrardan 'sahipli ve sınırlandırılmış köpeğe' dönüşüyor. Bazen iyi sınırlandırılmamış bahçelerde yaşayan köpekler, sokaklarda özgürce dolaşıp sonra geri dönebilirler. Yani sınırlandırılmışlarla geziciler arasında da geçiş var. Ne yazık ki bazen köpek sahipleri köpeklerini sokağa atarak terk edebiliyorlar; bu da sahipli sınırlandırılmışların başıboş konumuna geçmesine neden oluyor. Tabii başıboş bir köpek sahiplendirilirse de tam tersi yönde bir geçiş oluyor. Veya sokak köpekleri toplanarak barınaklara götürülebiliyorlar veya başıboş köpekler, komünite bakımı altına girebiliyor veya kayıp köpeklerin sahibi bulunamazsa bunlar başıboş hale geçebiliyorlar.

  • Kısırlaştırma

    Kısırlaştırma, belli grupların yavru verme sayısını azaltan bir uygulama. Şans eseri, %70 civarında bir kısırlık oranı, popülasyonun kontrolsüz büyümesinin önüne geçiyor ve daha sabit bir popülasyon sağlıyor. Eğer amaç önce popülasyonu bir miktar azaltmaksa, kısırlaştırma da %90'lara çıkmalı, sonra %70'lere gerilemeli. Hazır bir köpeği kuduz aşısı yapmak için yakalamışken, aynı zamanda kısırlaştırmanın da yapılması gerekiyor.

  • Sürü bağışıklığı

    Bu %70 sayısı, kuduzu kontrol altında tutmak için aşılamak gereken köpek popülasyonundan geliyor. Kuduz için sürü bağışıklığının devreye girdiği nokta o yani.

  • Başıboş (veya gezici) köpekler

    Biz sokakta bir köpek gördüğümüzde genelde hemen 'sokak köpeği' deyip geçiyoruz ve genel görünümlerine, kulaklarında küpe olmasına veya sağlıklarına bakarak bunu çoğu zaman doğru tespit edebiliyoruz; ama bir sokak köpeğinin bulunabileceği 4 farklı durum var... Bunlara genel olarak 'başıboş (veya gezici) köpekler' diyoruz; çünkü bunlar ne sebeple olursa olsun 'serbest gezer' haldeler.

  • Sahipsiz köpekler

    İlki, evet, 'sahipsiz köpekler' (sokakta sahibi olmayan köpekler).

  • Kayıp köpekler

    İkincisi, sahipli ama 'kaybolmuş köpekler'. Hani bazen 'Köpek Aranıyor' ilanları görüyoruz ya, işte o köpekler, bu köpekler.

  • Sahipli geziciler

    Üçüncüsü, sahipli ama sahiplerinin serbestçe dolaşmasına izin verdiği köpekler. Bunlara 'sahipli geziciler' diyoruz. Bunlar hem çok iyi besleniyorlar, hem de eğer kısırlaştırılmamışlarsa özgürce çiftleşebiliyorlar.

  • Komünite tarafından bakılan köpekler

    Dördüncüsü: 'Komünite Tarafından Bakılan Köpekler'. Bunlar, hayvanseverlerin veya bazı kurum ve kuruluşların kolektif olarak, sokakta baktıkları köpekler.

  • Sahipli ve sınırlandırılmış köpekler (ev köpeği)

    Bunun zıttı olan 5. grup da, tabii ki sokaklarda görmediğimiz 'sahipli ve sınırlandırılmış köpekler'; kısaca 'ev köpeği' de diyebiliriz.

  • Barınaklar

    Barınaklar kesinlikle kalıcı yaşam alanları olarak görülmemeli. Türkiye'deki köpek yönetiminde 'kolay bir çözüm' olarak tüm köpeklerin barınaklara tıkılması büyük bir hata. Her şeyden önce, barınak dediğiniz şey inanılmaz masraflı bir işletme ve sokak köpeklerini azaltmak adına vergilerimizin buna gereğinden fazla harcanması çok müsrif bir tutum. Ayrıca adı üstünde, 'barınak'. Bunlar, hayvanların geçici olarak bakım almaları amacıyla kurulmuş yardımevlerinden ibaretler; köpek oteli değiller. Barınaklar kendilerine gelen köpekleri tedavi etmeli, çipleri yoksa çip takmalı, sahipsizlerse kısırlaştırmalı ve en kısa sürede buldukları yere bırakmalılar. Sahipli köpekleri de sahiplerine ulaştırmalılar. Yani gelen hayvanları elden geçirip en kısa sürede göndermeliler; asla köpekler barınaklarda aylarca kalmamalı. Ve tüm bunları yapabilmeleri için de bu barınaklara yeterli kaynaklar ayrılmalı ve işlerini yaptıklarından emin olmak için sıkı sıkıya denetlenmeliler.

  • ICAM (Uluslararası Refakatçi Hayvan Yönetimi Koalisyonu)

    Uluslararası Refakatçi Hayvan Yönetimi Koalisyonu (veya kısaca ICAM) gibi son derece profesyonel ekipler, ülkelerin kedi-köpek popülasyonlarını nasıl sağlıklı tutabilecekleri konusunda harika yönergeler çıkarıyorlar.

  • Üreme başarısı

    Bir hayvanın üreme başarısı, hayatta kalma başarısı ile doğrudan ilişkili, bunu evrimsel biyolojiden de çok iyi biliyoruz. Dolayısıyla bu kategorilerin hepsi eşit miktarda üremiyor: Mesela komünite tarafından bakılan köpekler, başıboş köpeklerden çok daha iyi korunduğu ve beslendiği için, kısırlaştırma göz ardı edilecek olursa, genelde başıboş köpeklerden daha fazla yavru üretiyorlar. Ama onlardan daha çok üreyen bir grup, sahipli ama gezici olan köpekler.

  • Sosyal agresyon

    Köpekler arasında da insanlarda olduğu gibi sosyal agresyon, açlık veya besin koruma sebebiyle öfke, hastalıkların sebep olduğu korku ve öfke gibi şeyler de görülüyor.

  • Tahammül sınırı

    Ayrıca her insan gibi, her köpeğin de her davranışa belli bir tahammül sınırı var ve pitbull veya rottweiler gibi çeşitlere kötü namını veren şey de genelde bunların saldırgan olmaktan çok düşük tahammüllü olacak şekilde seçilmiş olmaları.

  • Kuduz

    Kuduz için sürü bağışıklığının devreye girdiği nokta %70 civarıdır; bu %70 sayısı, kuduzu kontrol altında tutmak için aşılamak gereken köpek popülasyonundan geliyor. Ölüm, sadece bir saldırı sonrasında veya kuduz gibi vakalarda bir seçeneğe indirgenmeli ve o durumda bile dikkatlice uygulanmalı.

  • Çip takma (mikroçipleme)

    Barınaklar kendilerine gelen köpekleri tedavi etmeli, çipleri yoksa çip takmalı, sahipsizlerse kısırlaştırmalı ve en kısa sürede buldukları yere bırakmalılar.

  • Popülasyon kontrol yöntemi (köpeklerin öldürülmesi)

    Eğer bu varsayımı kabul etmiyorsanız, sizin için çözüm basittir: Fazlalık olarak görülen tüm köpekler katledilir ve sorun çözülür. ... Köpek öldürmeyi bir popülasyon kontrol yöntemi olarak kullanmamak ve sunmamak gerekiyor. Amerika'da her yıl 3 milyon civarında kedi-köpek öldürülüyor. Ölüm, sadece bir saldırı sonrasında veya kuduz gibi vakalarda bir seçeneğe indirgenmeli ve o durumda bile dikkatlice uygulanmalı.

  • Refakatçi hayvan yönetimi

    Köpek-insan çatışmaları ve bunların nasıl azaltılabileceği, halihazırda uluslararası ölçekte köpek popülasyonlarının sağlığı ve iyiliği üzerine çalışan uzmanların araştırdığı bir konu. Ve bu konunun oldukça iyi oturmuş prensipleri var. Mesela ICAM gibi ekipler, ülkelerin kedi-köpek popülasyonlarını nasıl sağlıklı tutabilecekleri konusunda harika yönergeler çıkarıyorlar.

  • Türcülük (speciesism)

    İnsanların belli hayvanlarla ilişkisi özeldir ve insanlar, belli bağlamlarda o hayvanları belli seviyelere kadar kayırır. Türcülük varsayımı olarak özetleyebileceğimiz bu varsayım, hayvan hakları konusunda sıkça tartışmaya neden olan bir konu: En basitinden, bir alışveriş merkezi inşa ederken katlettiğimiz on binlerce karıncayı, yüzlerce fareyi veya köstebeği kimse umursamaz, kimse sokaklara dökülüp onların haklarını aramaz; ama 1 köpeğin ölümü bile çok ciddi bir tepkiyi doğurabiliyor.

Doğru Bilinen Yanlışlar

  • Sokak köpekleri bir sorun varsa onları topluca öldürmek çözüm sağlar.

    Kitlesel öldürme hem etik değildir hem de bilimsel olarak gerekli ve kabul edilebilir bir popülasyon kontrol yöntemi değildir; kısırlık, aşı ve yönetimle etkili çözümler mümkündür.

  • Köpeklerin yaşam hakkı yoktur; insanlar önceliklidir, dolayısıyla köpekleri kolayca ortadan kaldırabiliriz.

    Köpeklerin yaşam hakkı modern hayvan bilimi ve etik açısından önemli kabul edilir; bu nedenle çözümler öldürme üzerine kurulmamalıdır.

  • İnsan hayatını köpek müdahalelerinde suçlamak (örneğin ebeveynleri suçlamak) doğrudur.

    İnsan hayatının korunması esastır ve kurbanı suçlamak (victim blaming) kabul edilemez; vaka bazlı uygun sorumluluk ve analiz gereklidir.

  • Köpekler evcilleştikten sonra temel dürtülerini tamamen kaybetmiş robotlar gibidirler.

    Köpekler hala içgüdüsel davranışlara sahiptir; evcilleşme değişiklikler yapmış olsa da doğal koşullara bırakıldıklarında hayatta kalma davranışlarını gösterebilirler.

  • Sokak köpeği tek bir homojen kategoriye girer ve hepsi aynı şekilde yönetilmelidir.

    Sokaktaki köpekler farklı statü ve dinamiklere sahiptir (sahipsiz, kayıp, gezici, komünite bakımı vs.) ve yönetim stratejileri bu farklılıklara göre tasarlanmalıdır.

  • Barınaklar köpek sorununun kalıcı çözümüdür; sokaktaki tüm köpekler barınaklara alınmalıdır.

    Barınaklar yüksek maliyetlidir ve kalıcı çözüm olmamalıdır; geçici bakım, tedavi, çipleme, kısırlaştırma ve hızlı geri verme üzerine kurulmalıdır.

  • Basit veya hızlı çözümler (ilk akla gelen) genelde en iyisidir.

    Karmaşık toplumsal-ekolojik sorunlar derin analiz ve adım adım bilimsel politikalar gerektirir; basit çözümler genellikle yetersiz veya zararlı olur.

  • Kuduz ve nüfus kontrolü için düşük kısırlaştırma oranları yeterlidir.

    Kuduz için sürü bağışıklığı ve popülasyon kontrolü amacıyla yaklaşık %70 aşılama/kısırlaştırma eşiği hedeflenmelidir; azaltma planı için daha yüksek oranlar gerekebilir.

  • Haberlere düşen köpek saldırılarının çoğu kesinlikle sokak köpeklerinden kaynaklanır.

    Birçok saldırı sahipli ama kontrolsüz/kısıtlanmamış köpeklerden kaynaklanır; vakalar bireysel değerlendirme gerektirir.

  • Evcilleştirmeyle yapılan değişiklikler kalıcıdır; doğal koşullara dönüşte eski özellikler geri gelmez.

    Yapay seçilimle değiştirilen özellikler doğal ortama geri dönüldüğünde birkaç nesilde kısmen geri kazanılabilir; özellikler her zaman kalıcı değildir.

  • İnsanların köpeklere karşı özel sorumlulukları yoktur; köpeklerle diğer hayvanlar arasında fark yoktur.

    Köpekler insan tarafından evcilleştirilmiş ve insan toplumlarına derinlemesine entegre olmuş olmaları nedeniyle insanlara karşı özel sorumluluk yükler; bu sebeple politika ve etik farklılıklar gündeme gelir.

Sorular

  • Sokak köpekleri gerçekten bir sorun mu?

    Bu sorunun cevabı bağlama bağlıdır; öncelikle problemin ne olduğunun net şekilde teşhis edilmesi gerekir; kültürel ve sosyolojik tercihlerin belirlenmesiyle yönetim hedefi saptanmalıdır.

  • Sokak köpekleriyle ilgilenirken hangi varsayımlar tartışılmalı?

    Videoda önerilen dört temel varsayım: köpeklerin yaşam hakkı, insanların yaşam hakkı, insanların bazı türleri kayırması (türcülük) ve şehirlerde kararları insanların vermesi.

  • Köpeklerin evcilleşme süreci nasıldır ve bunun önemi nedir?

    Köpekler, binlerce yıllık karşılıklı seçilimle kurtlardan evrimleşmiş; insanlar ve köpekler birbirini seçmiş ve ilişki insan toplumları üzerinde belirleyici etkiler yapmıştır.

  • Sokaktaki köpekler hangi kategorilere ayrılır?

    ICAM çerçevesine göre: sahipsiz köpekler, kayıp köpekler, sahipli gezici köpekler, komünite tarafından bakılan köpekler ve sahipli-sınırlandırılmış köpekler (ev köpekleri).

  • Neden köpek popülasyon dinamiklerini anlamak gerekiyor?

    Çünkü gruplar arası geçişler, doğum, ölüm ve kısırlaştırma oranları popülasyonun büyümesini ve hangi müdahalelerin etkili olacağını belirler; bu olmadan çözüm yanlış olur.

  • Kitle imha (köpek öldürme) popülasyon kontrolü için geçerli bir yöntem midir?

    Hayvan refahı ve bilimsel yaklaşımlar açısından kitlesel öldürme doğru ve kabul edilebilir bir yöntem değildir; ölüm yalnızca saldırı veya kuduz gibi spesifik durumlarla sınırlı olmalıdır.

  • Hedeflenen kısırlaştırma oranı ne olmalıdır?

    Sürdürülebilir kontrol için genelde %70 civarı; popülasyonu önce azaltmak isteniyorsa %90'a kadar çıkmak gerekebilir, ardından %70 seviyesinde tutmak uygundur.

  • Barınaklar nasıl kullanılmalıdır?

    Barınaklar kalıcı yaşam alanı değil geçici bakım yeri olmalı; gelen hayvanlar tedavi edilmeli, çiplenmeli, kısırlaştırılmalı ve mümkün olduğunca kısa sürede bulundukları yere veya sahiplerine geri verilmelidir.

  • Sokaktaki köpekler vahşi özelliklerini geri kazanır mı?

    Evet; yoğun seçilimle değiştirilmiş türler doğal koşullara geri bırakıldığında birkaç nesilde atasal özelliklerinin önemli kısmını geri kazanabilirler.

  • Hangi kuruluşların rehberliği kullanılmalı?

    Uluslararası Refakatçi Hayvan Yönetimi Koalisyonu (ICAM) gibi uzman kuruluşların yönergeleri takip edilmeli; Türkiye için Türkçesi bulunan 2007 yönerge ve 2019 güncellemesi örnek alınabilir.

Ön Bilgiler

  • Temel biyoloji ve evrim bilgisi
  • Popülasyon dinamikleri kavramı (doğum, ölüm, göç, üreme başarısı)
  • Temel veteriner/epidemiyoloji bilgisi (aşılar, kuduz)
  • Etik/ahlak felsefesine dair temel anlayış (hayvan hakları, türcülük)
  • Temel ekoloji ve topluluk yönetimi anlayışı
  • Köpek davranışları ve etoloji hakkında giriş düzeyi bilgi

Tarihsel Bağlam

  • Kurtların insan kamplarına yaklaşması ve insanlarla ilk etkileşimler - Yaklaşık 40.000 yıl önce
  • İnsanların doğal seçilim yoluyla kurtlardan köpeklere dönüşüm sürecini başlatması - Yaklaşık 15.000-20.000 yıl süren seçilim baskısı
  • Birkaç asır öncesine kadar coğrafi yayılımda yaklaşık 10 köpek çeşidi olması
  • Son birkaç yüzyılda yapay seçilim ve yetiştiricilik sonucu 450'den fazla köpek çeşidinin ortaya çıkması
  • Köpeklerle kurulan bağın insan evrimi ve Neandertallere karşı üstünlükte rol oynamasıyla ilgili hipotez (prehistorik dönem)
  • Son 30-40 yılda hayvan bilinci alanında edinilen önemli bilimsel bulgular (çağdaş dönem)
  • ICAM yönergesinin Türkçesi yayımlanması - 2007
  • Uluslararası Refakatçi Hayvan Yönetimi Koalisyonu (ICAM) yönergesinin güncellenmesi - 2019
  • Güncel istatistik: ABD'de yılda yaklaşık 3 milyon kedi-köpek öldürülüyor (yıllık güncel veri)
  • Türkiye için nüfus tahmini: Mevcut tahmini ~10 milyon sokak köpeği
  • Projeksiyon: Düzgün politikalar uygulanmazsa Türkiye'de sokak köpeği sayısının 2032'ye kadar ~60 milyona ulaşabileceği öngörüsü
  • Kuduz kontrolü/sürü bağışıklığı hedefiyle ilişkili %70 kısırlaştırma oranı gerekliliği (kılavuz temelli öneri)
  • Paleolitik Çağ - Yaklaşık 40.000 yıl önce
  • Köpek evcilleşmesi ve doğal seçilim süreci - Yaklaşık 15.000-20.000 yıl süren dönem
  • Neandertal dönemi / Prehistorik insan-Neandertal etkileşimi
  • Son birkaç yüzyıl - Köpek yetiştiriciliği ve yapay seçilim dönemi
  • Son 30-40 yıl - Hayvan bilinci araştırmalarında edinilen çağdaş bilgiler

Kişiler

  • Neandertaller

    İnsanların köpeklerle kurduğu bağın insan evrimi üzerindeki etkisi bağlamında, Neandertallere üstün gelme sebeplerinden biri olarak bahsedildi.

Bu Videodaki Sözler

Bu videoda verilenler

Spesifik köpek davranışlarının ayrı bir videoda ele alınması

Ayrıca her insan gibi, her köpeğin de her davranışa belli bir tahammül sınırı var ve pitbull veya rottweiler gibi çeşitlere kötü namını veren şey de genelde bunların saldırgan olmaktan çok düşük tahammüllü olacak şekilde seçilmiş olmaları. Ama spesifik köpek davranışlarını da bir başka videoya bırakalım. Sadece şunu anlamak lazım: Tıpkı insanlar gibi çok geniş davranış yelpazesi olan köpeklerin genel geçer bir saldırı sebebi bulunmuyor; her vakanın kendi içinde değerlendirilmesi gerekiyor.

Belirtilen temel varsayımlardan herhangi birinin (detaylarının) ayrı bir videoda tartışılması; yani bu varsayımların her birinin detaylı tartışmasının başka bir videoda ele alınacağı vaadi.

Şimdi, bu videonun kapsamını belirleyen 4 temel varsayımımız bulunuyor, bunları bi' ortaya koyakım. Bu varsayımlara katılmak zorunda değilsiniz; ama o varsayımların herhangi birini tartışmak istiyorsanız, o bir başka videonun konusu. Sözünü ettiğim o 4 temel varsayım şunlar:

Türcülük (insanların belli hayvanlarla ilişkisi) varsayımının detaylarının ayrı bir videoda ele alınması; izleyicilerin kaçırmaması için bildirim açmaya çağrı içeriyor.

Benzer bir durumu veganizmin temel argümanlarında da görüyoruz: Çoğu insan kedi ve köpeklerin yenmesini doğru bulmuyor; ama inek veya koyunların yenmesini doğru buluyor. Bu çizginin yerini tam olarak neye göre belirliyoruz? Dediğim gibi, bu varsayımın detayları da ayrı bir videonun konusu; kaçırmak istemezseniz kanal bildirimlerini şimdi açmayı

Bu varsayımın detayları (kedi/köpeklerin ve büyükbaş hayvanların yenmesi arasındaki ayrımın gerekçelerinin ayrı bir videoda ele alınması)

Bu çizginin yerini tam olarak neye göre belirliyoruz? Dediğim gibi, bu varsayımın detayları da ayrı bir videonun konusu; kaçırmak istemezseniz kanal bildirimlerini şimdi açmayı unutmayın. 4. "Köpekler medeniyet inşa edemediklerine göre, medeniyetin bir parçası olan şehirlerde köpeklerin insanlarla ilişkisinin ne olacağını belirleyen taraf insanlar olmak zorundadır."

Sokak köpeklerine, bunların bir sorun olup olmadığına ve eğer sorun ise bunun nasıl çözülebileceğine dair derli toplu bir inceleme (videoda ele alınacak).

İçerisinde etik, sosyoloji, biyoloji ve ekoloji gibi birçok alanın bulunduğu bu konu, yani sokak köpeklerinin yönetimi, aslında sandığınızdan çok daha karmaşık ve ilgi çekici bir bilimsel problem. Bugün sizinle derli toplu bir şekilde sokak köpeklerine, bunların bir sorun olup olmadığına ve eğer ki bir sorunsa bunun nasıl çözülebileceğine bakacağız. Hazırsanız, başlayalım.