- Eğer bir ürüne para vermiyorsanız, ürün sizsiniz
Sosyal medya eleştirilerinin merkezinde yer alan moto. Anlamı: Eğer bir hizmet için doğrudan para ödemiyorsanız, o hizmetin sağlayıcısı sizin dikkatinizin, verilerinizin ve etkileşiminizin karşılığını reklamverenlere satar; dolayısıyla siz hizmetin ürünü haline gelirsiniz.
- WhatsApp'ın yeni sözleşme kararı
Videoda açıklananı: Bu yeni sözleşme hiçbir şeyi yeni baştan değiştirmiyor; halihazırda var olan bir kararı resmiyete döküyor. WhatsApp 2014'te Facebook çatı grubuna katıldıktan sonra 2016'da kullanıcılarına Facebook ile veri paylaşımı yapılacağını bildirmiş, 30 gün içinde reddetme seçeneği sunmuştu. 30 günlük süreden sonra gelen kullanıcılar için ise bu reddetme şansı olmamış; dolayısıyla veriler 2016'dan beri Facebook ile paylaşılıyordu. Yeni sözleşme, bu süreci resmileştiriyor.
- Facebook çatı grubu
Facebook'un sadece tek bir platform olmadığı, WhatsApp ve Instagram gibi birçok firmanın satın alınmasıyla oluşmuş bir çatı oluşum olduğu açıklaması.
- Profilleme (profil tutma)
Kullanıcıların sosyal medyada bilgi verdikçe, birbirleriyle bağlandıkça, gruplara/sayfalara girip çıktıkça ve paylaşımlar yaptıkça bu verilerin toplanıp kullanıcıların ilgi alanlarını, tercihlerini ve demografik özelliklerini yansıtan profillerin oluşturulması süreci. Yapay zekânın güçlenmesiyle bu profillerin doğruluğu ve öngörü yeteneği artıyor.
- Sosyal medya firmalarının reklam aracı olması
Sosyal medya firmalarının aslında esas ürününün sosyal medya platformu değil, reklamverenlerle reklamı izleyecek hedef kitle arasındaki köprüyü kurmak olduğu açıklaması. Ellerinde iyi profillenmiş demografiler olduğu için reklamverenlere 'gelin bana reklam verin' diyerek gelir elde ediyorlar.
- Hedefleme
Geleneksel medyada (billboard, televizyon, radyo) mümkün olmayan çok spesifik demografik grupların hedeflenebilmesinin sosyal medya sayesinde yapılabilmesi. Örneğin yaş, eğitim, gelir gibi parametrelere göre reklamların istenen kitleye gösterilmesi.
- Yapay zeka
Videoda doğrudan teknik tanımı verilmemekle birlikte yapay zekânın profilleme ve kullanıcı davranışlarını öngörme kapasitesini güçlendiren bir teknoloji olduğu, sosyal medyada kullanıcıların ilgi alanlarını ve tercihlerini daha iyi tahmin etmeyi sağladığı şeklinde açıklanıyor.
- İçerik üreticisi
Sosyal medyadaki içerikleri üreten kişiler; eskiden haberleri, olayları veren ve bunun için maaş alan gazeteciler/kanallar iken, sosyal medyada bu içeriği üretenin kullanıcılar olduğu, fakat bu kullanıcıların oluşturduğu içeriklerden gelir elde edenin genellikle platformlar olduğu vurgulanıyor.
- Cambridge Analytica skandalı
Videoda hatırlatıldığı şekliyle: Kullanıcı verileri kullanılarak belli kararsız kitlelere spesifik reklamlar gösterilip onların belirli seçmenlere dönüştürülmesine örnek olan skandal; veri ve hedeflemeyle demokratik süreçlerin yönlendirilebileceğini gösteren vaka.
- Uçtan uca şifreleme
Videoda Signal örneğinde geçtiği haliyle: Mesajların yalnızca gönderen ve alıcı tarafından okunabilir şekilde şifrelendiği güvenlik yaklaşımı; Signal bunun ötesine geçerek sadece mesaj güvenliğini sağlamıyor, kullanıcı verilerini de minimize etmeye çalışıyor.
- Signal
Videoda tanımlandığı üzere kar amacı gütmeyen bir vakfa ait, piyasadan bağımsız bir mesajlaşma uygulaması. WhatsApp'a göre verileri çok daha kısıtlı tutuyor, uçtan uca şifreleme sunuyor ve herhangi bir üst çatı kuruluşu olmadığı için Facebook gibi kurumlardan veri paylaşmak zorunda değil. Bu nedenle gizlilik ve güvenlik açısından daha tercih edilir gösteriliyor.
- Telegram
Videodaki açıklamaya göre WhatsApp alternatifi olarak karşımıza çıkan bir uygulama. Gizli mesajlaşma özellikleri bulunuyor ve mobil kullandığınız müddetçe mesajlarınız güvenle saklanıyor, ancak çeşitli veriler Telegram'da işlenmeye ve tutulmaya devam ediyor; bu yüzden Signal kadar güvenli değil ama bazı kullanıcılar için bir alternatif.
- Kişisel verilerin korunması kanunu (Türkiye)
Videoda bahsedildiği şekilde Türkiye'de henüz piyasada yeterince güçlü uygulanmayan, kişilik haklarını savunan yasaların eksik olması WhatsApp gibi firmaların kendi kararlarını kafalarına göre alabilmesine zemin hazırlıyor. Avrupa Birliği'nde bu tür hakları savunan yasalar firmaların keyfi hareket etmesini engelliyor.
- Tekelleşme
Sosyal medya ve dijital reklam sektöründe oyuncuların sayısının azalarak (özellikle Facebook ve Google'ın öne çıkmasıyla) neredeyse tekelleşme noktasına gelmesi. Bu iki firmanın reklam gelirleri akışını yoğunlaştırması ve piyasadaki kontrolünün fazla olması sorunu.
- Reklam geliri yoğunlaşması
Videoda verilen bilgiye göre reklam gelirlerinin yaklaşık yüzde 75'inin sadece Facebook ve Google'a gitmesi durumu. Bu gelirleri sağlayan içeriklerin çoğunu bu platformların üretmediği, fakat geliri kendilerinin topladığı noktayı vurguluyor.
- Paralı sosyal medya
Sosyal medya araçlarını ücretli hale getirmenin (kullanıcıdan aylık ücret alma) bu sorunları çözmeyeceği açıklaması. Çünkü ücretli olunsa bile platformlar hâlâ kullanıcıları ana sayfa akışını kişiselleştirmek için verilerini işleyecek; örnek olarak Netflix'in paralı olmasına rağmen kullanıcı verilerini izleme ve kişiselleştirme için işlediği belirtiliyor. Ayrıca ücretli modele geçmenin sosyo-ekonomik eşitsizlikleri derinleştireceği vurgulanıyor.
- Veri paylaşımı ve hukuki süreçler
Videoda anlatıldığı üzere şirketlerin verileri başka kurumlarla (örneğin istihbarat örgütleriyle) paylaşma zorunlulukları olabileceği; ABD'de böyle hukuki süreçler ve veri paylaşımı uygulamaları olduğu, kullanıcı verilerinin hukuki süreçlere dahil edilebildiği belirtiliyor.
- Demokratik süreçlere müdahale riski
Platformların veri ve hedefleme gücüyle seçmen davranışlarını etkileyebilme olanağı; reklamlarla içimizdeki mevcut eğilimleri pekiştirerek davranış değişikliği yaratılabilmesi ve bunun demokratik süreçler üzerinde yarattığı hukuki ve etik problemler.