- Ateş
En basit tanımıyla ateş, ısı, ışık ve bazı diğer yan ürünler çıkaran, dışarıya ısı veren (yani egzotermik), oksijenli ve hızlı bir yanma olayıdır.
- Oksidasyon tepkimesi
Oksijen, çok özel bir tepkime için gereklidir: Oksidasyon tepkimesi. Yani bir kimyasal maddenin oksijen alması. Oksidasyon tepkimesi çok yavaş veya çok hızlı olabilir. Çok yavaş olduğu bir örnek, bir demirin paslanmasıdır. Açık havada bıraktığınız bir demir parçasının zamanla üzerinde turuncumsu kırmızı pas tabakası, aslında oksidasyon tepkimesinin sonucunda oluşur.
- Tutuşma sıcaklığı
Genel olarak tutuşma sıcaklığı, bir kimyasalın ısı ve ışık yayarak yanması için ulaşması gereken sıcaklıktır. Bir yerde, yanma tepkimesinin başladığı sıcaklık olarak düşünebilirsiniz. Örneğin bir kibritin yanan kısmı olan 'baş' bölgesinde bulunan kimyasalların tutuşma sıcaklığı ortalama olarak 180 santigrat derece civarındadır. Bir başka örnek olarak odun için bu sıcaklık 150 derece civarındadır; bu yüzden yakacak olarak sıklıkla odun kullanılır.
- Egzotermik
Dışarıya ısı veren (yani egzotermik).
- Duman
Genellikle gri veya siyah olarak gözüken ve duman dediğimiz gazlar, aslında tam olarak yanmamış veya yanamamış maddenin ufak katı parçacıklar, sıvı veya gaz halinde havaya karışmasının bir sonucudur. Duman, genellikle yanma tepkimesi için yeterli oksijen bulunmadığında oluşur ve çoğu zaman zehirli içeriktedir. Oksijenin bol bulunduğu durumlarda, yanıcı maddenin tamamı yanar ve sadece su ve karbondioksit üretilir. Su da, karbondioksit de renksizdir, dolayısıyla iyi bir yanma tepkimesinde duman görülmez.
- Kül
Kül, yanan cismin içerisinde bulunan ve kolay kolay yanamayacak düzeyde yüksek tutuşma sıcaklığına sahip olan, kalsiyum ve potasyum gibi minerallerdir.
- Yanık
Yanık ise, yanmamış olsa da buharlaşabilecek olan hidrokarbonların tamamen buharlaşması sonrası geriye kalan, neredeyse tamamen saf karbona verilen bir isim.
- Alev
Alev, yanma tepkimesine giren gazlar ve katıların karışımının yaydığı görünür, kızılötesi ve bazen de morötesi ışınımın tamamına verdiğimiz bir isim.
- Elektromanyetik dalga aralığı (alevin dalga aralığı)
Bir ateşin elektromanyetik dalga aralığı, yani görünür dalgaboylarında mı olacağı, yoksa kızıl ötesi veya mor ötesi mi olacağı gibi unsurlar, yanan cismin kimyasal yapısına bağlı olarak değişir.
- Akkor
Alevin en tipik rengi, bildiğiniz gibi sarımsı beyaz olan ve akkor olarak isimlendirdiğimiz ışık yayılımından kaynaklanır. Özellikle alevin içerisinden çıkan, is (ya da kurum) adı verilen ufak katı parçacıkları akkor olarak etrafa saçılabilir.
- İs (Kurum)
Alevin içerisinden çıkan, is (ya da kurum) adı verilen ufak katı parçacıklardır; bu parçacıklar akkor olarak etrafa saçılabilir ve alevin rengini/söz konusu ışımayı etkileyebilir.
- Yanma üçgeni (yakıt-oksijen-enerji üçlemesi)
Yakıt-oksijen-enerji üçlemesine kimyasal bilimlerde yanma üçgeni adı verilir. Bu üçgen varlığını korudukça, yangın da yoluna devam eder. Zaten yangınla mücadelemizde de başlıca yöntem, bu üçlüden birini ortamdan kaldırmaktır (örneğin su/kimyasallar ile enerjiyi azaltmak, üzerlerini örterek oksijen bağlantısını kesmek veya yakıtı azaltmak).
- Paslanma
Paslanma, oksidasyon tepkimesinin çok yavaş bir örneğidir; açık havada bıraktığınız bir demir parçasının zamanla üzerinde turuncumsu kırmızı pas tabakası oluşması oksidasyon tepkimesinin sonucudur.
- Tam yanma
Oksijenin bol bulunduğu durumlarda, yanıcı maddenin tamamı yanar ve sadece su ve karbondioksit üretilir. Su da, karbondioksit de renksizdir, dolayısıyla iyi bir yanma tepkimesinde duman görülmez.
- Toparlanma adaptasyonları
Yangınlarla ilgili olan adaptasyon, genellikle toparlanma adaptasyonları başlığında incelenmektedir. Bu adaptif evrimi, bitkinin 'küllerinden doğmasına' benzetmek mümkündür. Yani yangın sonrası yeniden büyümeye/üremeye yarayan evrimsel mekanizmalar.
- Lignotüber
Bu yapı, ağaç gövdesinin en alt kısmındaki şişlik olarak göze çarpar. Neredeyse yanması imkânsız olan bu bölge, yoğun miktarda nişasta depo eder ve yeni sürgünleri verecek olan sürgün gözlerini içerir. Nişastanın bulunması çok kritiktir; çünkü bu sürgün gözlerinden yeni dallar ve yapraklar oluşup yeniden fotosentez ile besin üretimi sağlanana kadar, depo nişastası besin olarak kullanılır.
- Pirisens
Pirisens adını verdiğimiz özellikteki bazı bitkiler, yangın dumanını kimyasal bir sinyal olarak kullanır ve üreme döngüsünü başlatır; çünkü toprağı işgal eden ufak bitki ve çalıların yanarak yok olduğu mesajı olarak değerlendirilir.
- Karikin
Yangın sırasında açığa çıkan karikin isimli proteinler, bitki tohumlarındaki KAI2 proteinlerini aktive ederek büyümeyi tetiklerler.
- KAI2 proteinleri
Bitki tohumlarındaki KAI2 proteinleri, yangın sırasında açığa çıkan karikin isimli proteinler tarafından aktive edilerek büyümeyi tetiklerler.
- Kozalak (kapalı kozalakların tohum atışı/"tohum mermisi" davranışı)
Çam ağaçlarının henüz açılmamış kozalakları, yangın anında ısınır ve iç basıncı artar. Daha sonra bir bölümün basınç ile parçalanması ile ivme kazanan bu kozalaklar, 100 metreyi aşan mesafelere kadar fırlayabilir; böylece yangınlar sırasında tohumlarını daha uzak coğrafyalara yayarlar.
- Laden (Cistus sp.)
Öyle ki, bazı bitkilerin tohumları yüzeyde yangın ile ilişkili kimyasallar oluşmadan çimlenmeye başlamaz ve deaktif bir şekilde on yıllar boyu bekler! Bunların başında Laden (Cistus sp.) bitkisi gelir.
- Alevşahini Yırtıcıları
Alevşahini Yırtıcıları olarak bilinen kara çaylak, ıslık çaylağı ve kahverengi doğan gibi türler, aslında yangına dönüşemeyecek kadar ufak çer çöp ateşlerini gagalarıyla ormanın farklı bölgelerine, özellikle de yanmaya uygun ardıç ağaçları ve diğerlerinin civarına götürüp, yangını başlatır veya büyütürler; böylece yangından kaçan avları kolaylıkla avlayabilmektedirler.
- Termal yalıtım tabakası (kalın kabuk)
Bazı ağaçların kabuklarında görülen kalın termal yalıtım tabakası veya nemli dış kabuk adaptasyonları, yangın direncini arttırır.
- Kontrollü yangın
Kontrollü yangın adı verilen bu uygulama, aşırı kuru ve istenmeyen bitkilerin ve hatta işgalci türlerin elenmesini sağlamakta, ormanın kendini yenilemesini mümkün kılmaktadır. Bu uygulama, ateşe muhtaç ve ormanın belkemiği olan ağaçların üreyebilmesini sağlamaktadır.
- Pürmüs lambası
İtfaiyeciler ve yangın uzmanları pürmüs lambası gibi araçlar kullanarak bilinçli, yani isteyerek yangınlar çıkarılmaktadır (kontrollü yangınlarda kullanılan bir araç).