- eşeyli üreme
Canlıların dişi ve erkek gibi cinsiyetlere sahip oldukları üreme biçimi; doğru eşi bulmanın tarihi bu üreme biçiminin tarihi kadar eskidir (transkript bağlamında, türlerin en verimli yavruları üretebilecekleri eşleri bulma ihtiyacıyla ilişkilendirilen kavram).
- ruh eşi
Bir kişinin 'hayatının aşkı' veya 'tam da benim için tasarlanmış olan' kişi olarak tarif edilen kavram; transkriptte bu kavramın insan anlatılarında (antik mitlerden modern sit-comlara) sık işlendiği, ancak istatistiksel ve matematiksel açıdan tek bir kişinin 'en doğru' olma ihtimalinin pratikte sıfıra yakın olduğunun vurgulandığı anlatım.
- Sekreter Problemi
Matematikte optimal durma (optimal stopping) problemlerinden biri; transkriptte özetlendiği şekliyle uygulanışı: tanıyabileceğinizi düşündüğünüz aday kümesini (örneğin 100 kişi) tespit ediyorsunuz; ilk %37'siyle (yani 37 kişi) rastgele tanışıp her birini ortak bir kritere göre puanlıyorsunuz; bu ilk %37'lik dilimdeki en yüksek puanı referans alıp havuzun kalanını sırayla tarıyorsunuz ve referansı puan bakımından geçmeyi başaran ilk kişiyi seçiyorsunuz. Matematiğin ideal şartları sağlandığında bu strateji 'en iyi eşi' bulmak için optimal seçim stratejisi olarak verilir.
- %37 kuralı
Sekreter Problemi bağlamında anılan pratik sonuç: belirli sayıda adayı karşılayabileceğiniz durumlarda ilk yaklaşık %37'ye kadar gözlem yapıp en iyi gördüğünüz değeri referans almak ve sonrasında bu referansı geçen ilk adayı seçmek; transkriptte 100 kişilik örnekte 37 kişinin rastgele puanlanması ve sonrasında referansı geçen ilk kişiyle evlenme stratejisi olarak açıklandı.
- fiziksel çekim
Transkriptte '5 duyumuza hitap eden uyaranların beynimizde tetiklediği nöral bir tepki' olarak tanımlanan olgu; gözle başlayan süreçte belli fiziksel özelliklerin (iri memeler, geniş kalçalar, kaslı kollar, boy pos, kıvırcık saç, belirli deri/göz/saç rengi, gülümseme vb.) bireyin 'sağlıklı' olduğunu sinyallediği ve bu nedenle çekicilik oluşturduğu anlatıldı.
- göz teması
Uzun süreli göz temasının güçlü bir tetikleyici olduğu ve yapılan çalışmalarda birbirlerinin gözlerine uzun süre bakan yabancıların birbirlerine karşı güçlü bir çekim hissettiğinin görüldüğü durum; romantik partner arayışında olan kişilerde daha etkili çalıştığı; aksi takdirde uzun süreli göz temasının ürpertici veya şaibeli algılanabileceği vurgulandı.
- feromon
Transkriptte 'koku hormonları' olarak adlandırılan, kişiye özgü, karakteristik kokuya yol açan maddeler; cinsel çekicilikte rol oynadıkları belirtiliyor. Örnek olarak Claus Wedekind deneyinde kadınların sadece tişörtlerin kokusuna dayanarak tercih yapmaları ve tercih edilen erkeklerin MHC bakımından kendilerinden en farklı olanlar çıkması verildi.
- MHC (majör histokompatibilite kompleksi)
Transkriptte 'savunma sistemi genleri' olarak tanımlanan gen kümesi; Wedekind deneyinde kadınların tercih ettiği kokuların sahiplerinin, kadınlara göre MHC bakımından en uzak yani en farklı kişiler olduğu görülmüştür. Evrimsel perspektifte bu, ebeveynların immünolojik çeşitliliğini ve dolayısıyla yavrunun savunma sistemi çeşitliliğini artırdığı için mantıklı kabul ediliyor.
- sesin çekiciliği
Çalışmaların gösterdiği üzere erkeklerin daha tiz kadın seslerini, kadınlarınsa daha derin erkek seslerini çekici buldukları olgusu; sesin cinsel çekimde rol oynadığına dair transkriptte belirtilen faktörlerden biri.
- ödül devresi
Beyinde, özellikle uyuşturucu kullanan bireylerde de aşırı aktif olan ve 'ödül' beklentisi/algısı ile ilişkili beyin bölgelerini ifade eden kavram; Helen Fisher'ın çalışmalarında sırılsıklam aşık olunan kişilerin fotoğrafları gösterildiğinde bu devrenin ateşlendiği, dolayısıyla aşkın beyin ödül devresini aktive ettiği anlatıldı.
- dopamin
Transkriptte keyif alacağınızı bildiğiniz bir kişiyi, davranışı veya ortamı beklerken salgıladığınız hormon olarak tanımlanıyor; aşık olunca dopamin salgısının ventral tegmental bölge ve caudat nükleusu gibi bölgeleri doldurup taşıyarak beklenti içine soktuğu; dopaminin buluşma anından çok buluşmayı beklerken daha çok salgılanmasının, insanların peşinden koşarken daha fazla heyecan duymalarının sebeplerinden biri olduğu belirtildi.
- ventral tegmental bölge
Transkriptte dopaminle ilişkilendirilen beyin bölgelerinden biri olarak anıldı; aşık olunan kişiyi arzularken dopaminin bu bölgeyi doldurup taşırması sonucu kişiyi güçlü bir beklenti içine soktuğu ifade edildi (ödül devresi içinde yer alan bölge).
- caudat nükleus (caudat nükleus)
Transkriptte ödül/beklenti ile ilişkili beyin bölgelerinden biri olarak anıldı; dopamin salgısı ile birlikte bu bölgenin aktifleşmesinin kişinin beklenti ve arzu haliyle ilişkili olduğu belirtildi.
- adrenalin ve kortizol
Romantizmin özellikle ilk dönemlerinde stresle ilişkili olarak tavan yapan hormonlar; transkriptte bu hormonların 'kaç veya savaş tepkisi'ni tetikleyerek kalp atış hızlanması, ağız kuruması, avuç içi terlemesi gibi fizyolojik belirtilere yol açtığı anlatıldı.
- serotonin
Transkriptte aşık olma durumunda hızla düşen bir nörotransmitter/hormon olarak verildi; serotonin miktarının çakmasının, aşık olunca ortaya çıkan zorlayıcı, dikkat dağıtıcı düşünceler silsilesinin ve bu durumdaki beynin obsesif-kompulsif bozukluğu olan birinin beynine benzemesinin ana nedeni olduğu söylendi.
- obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) benzeri durum
Transkriptte aşkın ilk dönemindeki düşük serotonin ve devam eden düşünceler nedeniyle beynin obsesif-kompulsif bozukluğu olan birinin beynine çok benzer bir halde olduğu, bu yüzden sürekli o kişiyi düşünme ve başka şeylere odaklanamama hissinin ortaya çıktığı ifade edildi.
- oksitosin
Transkriptte 'bağlılık hormonu' olarak tanımlanan ve anne ile yavruyu birbirine bağlayan ana hormon olduğu belirtilen kimyasal; sarılma, okşama, seks ve derin bakışma gibi durumlarda salgılanıyor ve aşık olunan kişiye karşı bir çeşit bağımlılık/bağlanma geliştirilmesine katkı sağlıyor.
- vazopressin
Transkriptte oksitosine ek olarak uzun soluklu bağlanmanın anahtarlarından biri olarak verilen hormon; daha önce konuşulan tek eşliliği ve sadakati pekiştiren bir hormon şeklinde tanımlandı.
- Pratfall Etkisi (Pratfall Etkisi)
Elliot Aronson tarafından 1966'da keşfedilen sosyal psikoloji olgusu; çok başarılı ve yetenekli bir kişinin küçük bir sakarlık (örneğin yere kahve dökmesi) yaşaması halinde, o kişinin diğerleri tarafından daha çok sevilme oranının artmasıdır. Transkriptte bu tuhaf etkinin, aksi takdirde erişilmez görünen insanların daha canayakın ve insani gözükmesini sağladığı için ortaya çıktığı anlatıldı.
- Michelangelo Olgusu
Transkriptte açıklanan şekilde, çiftlerin birbirlerinden kusursuzluk beklemek yerine birbirlerinin ideallerini ve kusurlarını anlayıp kabullenmeleri hâlinde, birbirlerine daha yakın hissettiklerini ve bunun ilişkinin güçlenmesine katkı sağladığını ifade eden sosyal/psikolojik olgu.
- Pareto-Optimizasyon Problemleri
Transkriptte, çok sayıda çatışan parametrenin optimize edilmesi gereken problemlerin bilimsel adı olarak verildi; bu tür problemlerde genelde birbirine yakın başarı seviyesinde birden fazla çözüm bulunur, yani tek bir 'mutlak optimal' çözüm olmayabilir. Evrimsel süreçlerin bu tarz parametreleri etkili şekilde optimize edebildiği belirtildi.
- varyasyon
Transkript bağlamında bireylerin duyu organlarında, sinir yollarında ve beyinlerinde bulunan tür içi farklılıklar anlamında kullanıldı; aynı dış uyaranın bu varyasyonel farklılıklar nedeniyle bireylerde farklı şekilde işlenip farklı hormon/nöral çıktılar üretmesine yol açtığı açıklandı.
- Kaos Teorisi / kaotik sistemler
Transkriptte daha önce bahsedilen Kaos Teorisi bağlamına atıfla, çeşitli parametrelerin birbirleriyle kaotik, lineer olmayan ve girift etkileşimlere girdiği sistemler olduğu; bu etkileşimlerin küçük farklılıklarla büyük sonuç değişiklikleri yaratabildiği ve bu yüzden aşk gibi olguların öngörülemezliğine katkıda bulunduğu şeklinde kullanıldı.
- bel-kalça oranı (waist-to-hip ratio)
Transkriptte erkeklerin çekici bulduğu fiziksel özelliklerden biri olarak örnek verilen ölçüt: birçok kültürde erkeklerin, bel çevresinin kalça çevresine oranı yaklaşık 0.7 olan kadınları çekici bulduğu; bunun sağlıklı gelişim ve üreme kapasitesi sinyali verdiği şeklinde açıklandı.