- hiperventilasyon
Hızlı ve derin nefesler alma yöntemi; bazı profesyoneller nefes tutma sürelerini artırmak için denemeden önce uzun süre hiperventilasyon yapıyorlar (ör. 30 dakika boyunca hızlı ve derin nefes alıp saf oksijenle ciğerleri doldurma). Kontrolsüz hiperventilasyon anksiyete bozuklukları, fobiler ve kalp hastalıkları gibi sorunların semptomlarından olabilir ve kanda aşırı oksijen birikmesi baş dönmesine veya el ve yüzde uyuşma gibi etkilere neden olur. Su altında hiperventilasyon bayılmaya neden olabileceği için tehlikelidir, ama eğitimliyse nefes tutma süresini dikkate değer miktarda artırabilir.
- kandaki karbondioksit seviyesi
Nefes vermediğinizde hızla artan gaz miktarı; beynimiz kandaki karbondioksit seviyelerine karşı aşırı hassastır ve bu gazın kanımızdaki miktarı belli bir seviyenin üzerine çıktığı anda, beynimizde nefesimizi bilinçdışı bir şekilde kontrol eden kısımlar devreye girer ve bizi nefes almaya zorlar.
- oksijen seviyesi (kandaki oksijen)
Nefes tutma veya dışardan solunumu engelleyen bir durum nedeniyle kanımızdaki oksijen seviyesi aşırı düşerse, bilinciniz kapanmaya başlar ve nihayetinde ölümle sonuçlanabilir.
- dalma refleksi
Memeli hayvanlarda ve insanlarda suya girdiklerinde veya yüzleri suya temas ettiğinde ortaya çıkan evrimsel adaptasyon; kalp atışları yavaşlar, kan vücudun merkezine çekilir ve dalak kasılarak fazladan depoladığı alyuvarları serbest bırakır. Böylece su altında kısıtlı oksijenden en verimli şekilde faydalanılır.
- dalak
Dalak suya daldığınızda kasılarak fazladan depoladığı alyuvarları (kırmızı kan hücrelerini) serbest bırakan organdır; Bajauların dalakları diğer insanlarınkinden daha büyük olup bu serbest bırakma kapasitesini artırır.
- alyuvarlar
Dalağın depolayıp su altında gerektiğinde serbest bıraktığı kırmızı kan hücreleri; serbest bırakıldıklarında kandaki oksijen taşıma kapasitesini artırırlar.
- siklik AMP (cAMP)
Oksijen metabolizmasında görev alan bir molekül; Bajaularda PDE10A genindeki bir mutasyon sayesinde bu 'siklik AMP' ya da kısaca 'cAMP' daha hızlı parçalanabiliyor, ve bu sayede nefes tutma sırasında oksijeni daha verimli kullanabiliyorlar.
- PDE10A
Bajaularda değişiklik tespit edilen bir gen; bu gendeki bir mutasyon sayesinde Bajaular cAMP isimli molekülü daha hızlı parçalayabiliyorlar ve böylece oksijen metabolizmasını nefes tutma sırasında daha verimli kullanabiliyorlar.
- BDKRB2
Bajaularda farklı bir mutasyon tespit edilen genlerden biri; bu gen insanlarda dalma refleksini kontrol ediyor ve Bajaulardaki mutasyon, bu genin ürettiği reseptörlerin daha hassas olmasına, dolayısıyla suya daldıklarında daha derin bir dalma refleksi sergilemelerine neden oluyor.
- FAM178B
Bajaularda farklı olduğu tespit edilen bir gen; kandaki karbondioksit oranlarını ayarlamakla ilişkili olduğu belirtiliyor, yani nefes tutma ile ilgili süreçlerde rol oynayabilir.
- epigenetik
Ömrümüzde yaşadıklarımızın genlerin okunma biçimini değiştiren etkileri; yani çevresel deneyimler genlerin kendisini değiştirmese bile genlerin nasıl okunup ifade edildiğini (okunma biçimini) etkileyebilir.
- seçilim baskısı
Çevrenin belirli özellikleri lehine oluşturduğu baskı; eğer bir özellik (ör. iri dalak) hayatta kalma ve üreme başarısını doğrudan etkiliyorsa, o özelliğe bağlı genler üzerinde seçilim baskısı oluşur ve popülasyon içinde o özelliğin frekansı nesiller boyunca değişerek evrime yol açar. Seçilim baskısı çevreye bağlı olarak sayısız fiziksel özelliğin hepsini farklı miktarlarda etkiler.
- mutasyon
Bir özelliğin çok çalışma ile meydana gelmediği, rastgele ortaya çıkan genetik değişimler; mutasyonlar crossing-over, transpozonlar gibi genetik mekanizmalar sayesinde popülasyon içinde sürekli ve rastgele bir çeşitlilik yaratır.
- crossing-over
Mutasyonlara ve genetik çeşitliliğe yol açan genetik mekanizmalardan biri olarak metinde anılan süreç; crossing-over ve transpozonlar gibi mekanizmalar popülasyon içinde sürekli ve rastgele çeşitlilik yaratır.
- transpozonlar
Metinde genetik mekanizmalar arasında anılan ve popülasyon içinde sürekli ve rastgele çeşitlilik yaratan öğeler; transpozonlar da mutasyonlara/genetik değişime katkı sağlayan mekanizmalardandır.
- Denisova İnsanları
Metinde 'bizden ayrı bir tür' olarak tanımlanan hominin grubu; yakın geçmişte keşfedilen Denisova insanlarının genlerinin Bajauların atalarıyla karışarak Bajaularda görülen bazı genetik değişimlere katkı sağlamış olabileceği belirtiliyor (benzer şekilde Denisova genleri Tibetlilerin yüksek irtifaya adaptasyonuna katkı sağlamıştır).
- mikroevrim
Evrimin küçük, nesilden nesile meydana gelen, birikimli değişimleri; metinde mikroevrim olarak anılan bu küçük değişimlerin zamanla birikerek büyük değişimlere yol açtığı ve makroevrimi oluşturduğu belirtiliyor.
- makroevrim
Mikroevrimsel değişimlerin binlerce nesil veya milyonlarca yıl boyunca birikmesi sonucunda ortaya çıkan büyük ölçekli evrimsel dönüşümler; metinde 'mikroevrimden, makroevrim doğuyor' ifadesiyle, küçük farklılıkların uzun zaman sonunda yeni türleri doğurabileceği anlatılıyor.