- kübit
Türkçeye bazen "arşın" olarak çevrilen "kübit"se, tabii ki kuantum bilgisayarlardaki kübit değil. Latincedeki "cubitum", yani "dirsek" kelimesinden geliyor ve dirsekten orta parmağın ucuna kadar olan eski bir ölçü birimi - ki o nedenle arşın diye çevirmek aslında doğru değil; çünkü bizdeki arşın, dirsekten değil, omuzdan parmak ucuna kadar olan, yaklaşık 66 santimlik mesafe. Ama ne olursa olsun, tahmin edebileceğiniz gibi kübit de (tıpkı arşın gibi), kişiden kişiye değişiyor ve genelde 46 santim olarak kabul ediliyor. Gerçi zaman içinde kübitin tanımı da değişerek arşına benzer bir uzunluğa erişmiş, o nedenle bazı yerlerdeki eş anlamlı kullanımı çok daha hatalı sayılmaz.
- arşın
Bizdeki arşın, dirsekten değil, omuzdan parmak ucuna kadar olan, yaklaşık 66 santimlik mesafe.
- pi sayısı
Pi sayısının ana olayı, bütün çemberlerin ortak bir özelliği olması: Hangi çemberi alırsanız alın, çevresini çapına böldüğünüzde pi sayısını elde ediyorsunuz. E pi sayısının da 3.14159... diye giden bir sayı olduğunu biliyoruz.
- irrasyonel sayı
İrrasyonel sayı "mantıksız sayı" demek değil. İrrasyonel; rasyonel, yani ratio-nal, yani oranlanabilir kelimesinin negatifi. Oranlanamaz demek. Gerçekten de pi sayısı, iki tam sayının oranı olarak yazılamıyor.
- rasyonel
Rasyonel, yani ratio-nal, yani oranlanabilir (kelimesinin negatifi irrasyonel olarak tanımlanır).
- 22/7
İlkokulda kolaylık olsun diye 22/7 diye öğretiliyor ama, 22/7, 3.14285714285 sayısının ondalık basamakları tekrar eden versiyonu. Pi sayısıysa 3.14159265358 diye başlıyor - ki bu bile 22/7'nin yaklaşık %0.04 hatalı olması demek.
- transandental sayı
Pi sayısı, tam sayılı katsayıları olan bir polinomun çözümü (yani kökü) olamaz. Ama daha kolayı, bu şu demek: Pi sayısı, sadece bir düzkenar ve bir pergel kullanarak, tahmine yer bırakmaksızın, tam bir isabetle hesaplanamaz.
- düzkenar ve pergel
O zamanlarda sadece temel birkaç işlemi biliyorlardı ve bu işlemler de, aslında sahip oldukları ana mühendislik araçlarının bir uzantısıydı: Bir düzkenar (bakın cetvel bile değil, sadece bir düzkenar) ve bir pergel... Çünkü düşünecek olursanız, bir düzkenar ve çemberle yapabileceğiniz işlemler gerçekten çok sınırlı: Mesela toplama yapabiliyorlardı, çünkü iki uzunluğu üst üste koyarak sayıyı büyütebiliyorlardı. Çıkarma yapabiliyorlardı, mesela bir çizgi çekip, ondan bir başka uzunluktaki çizgiyi çıkarıp, aradaki farkı bulabiliyorlardı. Çarpma yapabiliyorlardı, mesela bir üçgen çizip, onun kenarlarını uzatarak boyutunu orantılı bir şekilde büyütebiliyorlardı. Bölme yapabiliyorlardı - ki bu, çarpmanın tam tersi: Mesela büyük bir üçgenin içine daha küçük bir üçgen oturtabiliyorlardı.
- çemberi kareleştirme problemi
"Sadece bir düzkenar ve bir pergel kullanarak, alanı bir çemberinkiyle aynı olan bir kare inşa edebilir miyiz?" İşte bu, Yunanların "çemberi kareleştirme problemi" olarak adlandırdığı, büyük bir matematiksel gizemdi!
- karekök (yapımsal yöntem)
Ve son olarak, tuhaf bir şekilde, karekök almayı biliyorlardı: Bunun için de yapmanız gereken, bir yarımçember çizip, herhangi bir noktasından onu dikine bölmek. Buradaki bu yarımkirişin uzunluğu, bu uzun parçanın karekökü oluyor.
- tam sayılı katsayıları olan bir polinomun çözümü (polinom kökü)
Pi sayısı, tam sayılı katsayıları olan bir polinomun çözümü (yani kökü) olamaz.
- ENIAC
Bunu mümkün kılan, 1945'te ENIAC adı verilen ilk genel amaçlı bilgisayarların doğuşuydu.
- süperbilgisayar
18 Nisan 2023 itibariyle, süperbilgisayarlar yardımıyla, tam 59 gün boyunca aralıksız hesaplama yaparak pi'nin 100 trilyon basamağını bulabiliyoruz!
- basamak (ondalık basamak)
Pi'nin basamaklarını doğru bir şekilde hesaplayabilmekle ilgili. Uzunca bir süre 1 basamakta, yani 3'te kaldıktan sonra, yavaş yavaş daha fazla basamağı hesaplayabilmeye başladık. 3.1, 3.14, 3.141, 3.1415 diye gitti...
- çemberin alanı formülü
Çemberin alanını pi*r^2 olarak hesaplayıp, ona eşit alana sahip bir karenin alanının a^2 olması gerektiğini tespit edip, basit bir cebirsel işlemle böylesi bir karenin kenarının r*kök(pi) olması gerektiğini bulabilirlerdi.
- Gözlenebilir Evren
Gözlenebilir Evrenimizin çapı 93 milyar ışık yılı kadar; yani yaklaşık 880 milyon kere katrilyon kilometre.
- yarımçember
Yarım çemberde biri eğri, diğeri düz olan iki tane çizgimiz var ve bunlar, şu 2 noktada kesişiyorlar. Dolayısıyla 2, oldukça iyi bir cevap (köşe sayısı için).
- çemberin çokgen olarak yaklaşımı (sonsuz kenarlı çokgen)
Bir çemberin sıfır köşesi mi var, sonsuz köşesi mi? Çünkü bir üçgenle başlayıp, durmadan kenar sayısını arttırırsanız, giderek bir çembere yakınsayacaksınız. Ve gerçekten de birçok matematikçi, bir çemberin aslında sonsuz kenarlı bir çokgen olduğunu düşünüyor.
- kök 2
Eğer sadece bir düzkenar kullanarak, bir kenarı 1 birim olan bir kare inşa ederseniz, onun bir köşesinden diğer köşesine olan mesafe tam olarak kök2 birim olacak.