- Kindchenschema (bebek şeması)
Davranış bilimci Konrad Lorenz'in adlandırdığı kavram. İnsan yavrularını tanımlayan ve bizim "sevimli" algımızı tetikleyen fiziksel özellikler bütününü ifade eder: vücuda göre büyük bir kafa, kafaya göre büyük gözler, küçük bir burun, şişkin ve yuvarlak bir kafatası, küçük bir çene veya ağız gibi özellikler. Bir şey ne kadar bebeklerimize benzerse, o kadar sevimli algılanma eğilimindedir.
- Konrad Lorenz
Nobel Ödüllü davranış bilimci; bebek şeması (Kindchenschema) kavramını ortaya koyan kişidir.
- EDAR geni (ektodisplasin A reseptörü geni)
Metinde bahsedilen, doğrudan bir hipotez kapsamında Doğu Asya popülasyonlarında yetişkinlerde daha uzun süre bebeksi özelliklerin korunmasına neden olabileceği öne sürülen gen. 370. nükleotidindeki 370A adlı bir mutasyonun yaklaşık 30.000 yıl önce ortaya çıktığı ve günümüzde Kore veya Japonya gibi bölgelerde yaşayan insanların daha bebeksi bir görünüme sahip olmasına katkıda bulunmuş olabileceği düşünülüyor. Ancak bu konuda kesin bir yargı yok ve bu genin cinsel seçilimle korunduğu görüşüne karşı çıkan araştırmacılar da bulunmaktadır.
- 370A mutasyonu
EDAR geninin 370. nükleotidinde yaklaşık 30.000 yıl kadar önce meydana geldiği öne sürülen belirli mutasyon. Metindeki hipoteze göre bu mutasyon, bazı Doğu Asya popülasyonlarında yetişkinlikte bebeksi özelliklerin daha uzun süre korunmasına katkıda bulunmuş olabilir; fakat bu hipotez kesinleşmemiştir.
- Orbital frontal korteks
Metinde, bebeksi özellikleri gördüğümüzde ateşlenen beyin bölgelerinden biri olarak belirtilir. Bilinçli kararlar sırasında duygu ve ödül mekanizmasını temsil eden beyin bölümü olarak tanımlanır.
- Nucleus accumbens
Metinde, bebeksi özellikleri gördüğümüzde ateşlenen bir diğer beyin bölgesi olarak geçer. Memnuniyet ve pozitif öğrenme gibi görevlerden sorumlu olan bölüm olarak tanımlanır; sevimli şeylere bakarken mutlu ve huzurlu hissetmemizde rol oynar.
- Fonksiyonel MRI (fMRI)
Davranış bilimcilerin sevimli/bebeksi özellikleri gördüğümüzde beyin bölgelerinin nasıl aktifleştiğini gözlemlemek için kullandıkları görüntüleme yöntemi. Metinde orbital frontal korteks ve nucleus accumbens'in fMRI çalışmalarında aktifleştiği belirtilir.
- Neoteni
Evrimsel biyolojide bir organizmanın fizyolojik gelişiminin bir kısmının veya tamamının evrimsel süreçte yavaşlaması anlamına gelen kavram. Neoteni sayesinde yavrular bebeksi özelliklerini daha uzun süre koruyabilir, böylece ebeveynlerinden daha uzun süre bakım görüp zorlu hayata daha iyi hazırlanabilirler. İnsanlarda ertelenmiş gelişim, bebeklik fazının uzun olmasına ve beynin daha uzun süre gelişmesine olanak tanır.
- Sevimli saldırganlık (cute aggression)
Metinde anlatıldığı şekliyle, sevimli şeylerin bizde hafif bir şiddet eğilimi doğurması olgusu. Bu, yoğun bir 'sevimlilik' hissiyle ilişkili olarak ortaya çıkan ve genellikle erişilebilen sevimli nesneye yöneltilen kısa süreli, genellikle zararsız şiddet davranışlarıyla sonuçlanır. Erişilemeyen fotoğraf veya videolarda bu eğilim artabilir. Bunu evrimsel olarak agresif bir bakım verme arzusu ya da yoğun duyguları dengelemek için ortaya çıkan zıt duygular şeklinde yorumlayan açıklamalar vardır.
- Yer değiştirme davranışı (displacement behavior)
Etolojide tanımlanan, asıl amaçlanan davranışla doğrudan ilgisi olmayan yan davranışlar. Örnekler metinde: telefonla konuşurken yürümek, kafa karıştığında kafayı kaşımak, stresliyken tırnak yemek. Bu tür davranışlar asıl sorunu çözmez ama insanlarda ve diğer hayvanlarda görülen, rahatlatıcı etkisi olabilen davranışlardır. Sevimli şeylere karşı gösterilen hafif şiddet de yer değiştirme davranışı olarak yorumlanabilir.
- Etoloji
Hayvan davranışlarını inceleyen bilim dalı. Metinde yer değiştirme davranışı gibi davranış öbeklerinin hayvanlarda da gözlendiği ve etolojinin bu tür davranışları incelediği belirtilir.
- Cinsel seçilim
Metinde tartışılan EDAR geninin günümüze kadar korunmuş olabileceği mekanizmalardan biri olarak anılan kavram. Genel olarak, bir özelliğin eş seçimi yoluyla popülasyonda yaygınlaşması veya korunması sürecini ifade eder; metinde bu mekanizmin EDAR için ileri sürüldüğü ve bunun konusunda tartışma olduğu belirtilir.
- Östrojen ve progesteron
Metinde, sevimlilik algısını ve bakım davranışına yatkınlığı etkileyen hormonlar olarak anılır. Doğum kontrol haplarının östrojen ve progesteron gibi hormon düzeylerini artırabileceği, bunun da bazı kadınlarda sevimli şeylere karşı daha hassas bir algı ve artmış bakım eğilimiyle ilişkili olduğu belirtilir.
- Menopoz öncesi ve menopoz sonrası dönem
Metinde sevimlilik algısı ve bakım davranışıyla ilişkilendirilen üreme çağındaki (menopoz öncesi) kadınlar ile menopoz sonrası kadınlar arasındaki farklılığa işaret edilen terimler. Üreme çağındaki kadınların sevimli şeyleri daha 'bakılası' bulduğu ve onlara daha çok zaman ayırdığı, menopoz sonrası dönemde bu eğilimin azaldığı belirtilir.