- Seyahat ortası kriz (tatil ortası kriz)
Tatilin özellikle de ortalarına doğru gelen böyle bir tatmin olamama, kendini boş veya boşlukta hissetme hali. Her ne kadar eğleniyor olsanız da, yeni şeyler görüyor olsanız da kendinize bir bütün olarak görememe hali. Bunu seyahat ortası krize diyebiliriz ve birçok kişinin başına gelen çok ilginç bir psikolojik durum bu.
- Tatil ortası depresyonu
Videonun başlığı olarak kullanılan bu ifade, tatilin ortasında deneyimlenen üzüntü ve tatmin olamama hâlini anlatıyor; konuşmacı burada bunun çok da klinik bir problem olmadığını belirtiyor ve yaz tatilinin ortasında bile deneyimleyebileceğiniz bir boşlukta olma, bir tatmin olamama hissi yaşayanlar için söz konusu olduğunu söylüyor.
- Major depresif bozukluk (mevsimsel görüntüye sahip)
Aslında mesela mevsimsel görüntüye sahip Major depresif bozukluk diye bir şey var. Bazen mevsimsel duygudurum bozukluğu olarak da bilinir. Gün ışığının miktarının değişmesine bağlı olarak popülasyonun yüzde 6'sı gibi dikkate değer bir kısmında bir sonu gelip bahar başı gibi geçen duygusal bir çalkalanma olarak deneyimlenir.
- Mevsimsel duygudurum bozukluğu
Major depresif bozukluğun mevsimsel görüntüye sahip formu; gün ışığının miktarının değişmesine bağlı olarak popülasyonun yaklaşık yüzde 6'sında görülen ve genellikle mevsim sonu gelip bahar başı gibi biten duygusal bir çalkalanma olarak tanımlanır.
- Aidiyet
İnsanların hayatlarından en çok tatmin duyduğu zamanlar, aidiyet ve amaç hissettikleri zamanlardır. Hepimiz kendi değerlerimizi temsil edip yansıtan bir parçası olmaktan gurur duyarız ve bu duyacağımız gruplar arayışındayız. Bu sosyal bir hayvan türü olarak insanın en temel motivasyonlarından biridir. Çünkü böylesi bir grubun üyelerinin bizi anlaması ve bizimle etkili bir şekilde dayanışma sergilemesi, grup üyelerinin her birinin hayatta kalma, eş bulma ve üreme potansiyelini arttırması demek.
- Sosyal kimlik teorisi
Konuşmada daha önce detaylıca konuşulduğu belirtilen ve aidiyet konusunu açıklayan teori; insanların kendi değerlerini temsil edip yansıtan bir parçası olmaktan gurur duydukları ve bu duydukları gruplar arayışında olduklarını, bunun sosyal bir hayvan türü olarak temel bir motivasyon olduğunu vurgulayan yaklaşımdır.
- Amaç arayışı (amaç)
Amaç arayışı ise biraz beynimizin evrimiyle büyük oranda şartlanmışlıktan kaynaklanıyor. Eğer vücudumuza göre bu kadar gelişmiş bir beynimiz olmasaydı, muhtemelen temel biyolojik amaçlarımızın yani hayatta kalma ve üremenin ötesinde amaçlar arama çabasına da girmezdik. Her seferinde daha bir işi bitirmeden bir sonraki iş üstümüze biniyor. Tabii ki kendimize belli hedefler koyduğumuzda ve onlara yönelik çalıştığımızda bir amacımız olduğunu hissedebiliyoruz. Ama daha sıklıkla bize ihtiyaç duyan kişiler olduğunu bildiğimizde hayatımızın amaçlı olduğunu hissediyoruz. Bu bir sevgiliniz, bir eşiniz, bir çocuğunuz veya mesela bir hastalık. Dolayısıyla sizin yardımınıza muhtaç olan bir aile üyesi olduğunda hayatınızın bir amacı olduğunu iliklerinize kadar hissedersiniz. Birçok araştırmada, insanların kendilerine ihtiyaç duyan aile üyeleri, iş arkadaşları ve hatta yabancılar olmadığında yaşamdan alınan zevkin düştüğü gösterildi. Biraz da bu nedenle insanların hayatlarının ilk yarısı genelde bu amaçları arayarak, ikinci yarısıysa buldukları o amaçları tatmin etmeye çalışarak geçer.
- Evrimsel şartlanmışlık (beynin evrimiyle şartlanmışlık)
Konuşmada belirtilen, amaç arayışının kaynağı olarak ifade edilen şey: Beynimizin evrimiyle büyük oranda şartlanmışlıktan kaynaklanıyor; gelişmiş beynimiz olmasaydı muhtemelen temel biyolojik amaçların ötesinde amaçlar arama çabasına girmezdik. Bu şartlanmışlık, yaptığımız her şeyin pratik bir faydası olması gerektiğine dair bir eğilim yaratıyor.
- Amaçsızlık
Tatil ortası krizinin ikinci faktörü olarak tanımlanıyor: yeterince yeni insanla tanışamama, yeterince yeni yer görememe gibi durumların tetiklediği ve hangi koşullar altında yaptığınız şeylerin amacı olduğunu hissettiğinizle ilgili bir eksiklik. Amaçsızlık; kendinize belli hedefler koymadığınız veya size ihtiyaç duyan kişilerin olmadığını bildiğiniz durumlarda hayatınızın amaçlı olmadığını hissetme hâlidir ve bunun sonucu olarak yaşamdan alınan zevk düşebilir.
- Altruistik çaba / gönüllülük
Tatilinize anlamlı bir amaç katmanın bir yolu olarak önerilen şey: gittiğiniz yerdeki yerel toplulukta gönüllük esasıyla çalışmak. Bu hem altruistik bir çaba olması dolayısıyla sizin müthiş tatmin olmanızı sağlayacaktır hem de yerel halk ile kaynaşarak aidiyet duygunuzu güçlendirecektir.
- Günlük rutin (rutinin bozulması)
Günlük rutinlerin tatil sırasında tamamen terk edilmemesi tavsiye ediliyor çünkü mesela her sabah kahvaltı yaparak başlıyorsanız, buna devam edin. Çünkü rutini tamamen bozduğumuzda beyniniz aidiyet duygusunu tamamen kaybediyor ve kendinizi boşlukta bulabiliyorsunuz.
- Monotonluk (monoton tatil)
Yeni deneyimlerin monotonluktan çıkış sağladığı, tatilin ilk zamanlarında beynin bunun getirdiği sayısız avantajla sarhoş olduğu; ancak orta süreli monoton bir tatilde amaçsızlık ve aidiyetsizlik hissine kapılmanın çok daha olası olduğu vurgulanıyor. Orta süreli monoton bir tatilde amaçsızlık ve aidiyetsizlik katılmanız çok daha olası.
- Tatil sonrası depresyonu
Konuşmada ayrı bir konu olarak anılan ve tatilde aidiyet ve amaç arayışını dizginleyemezseniz tatilden maksimum zevki alamamanın yanı sıra yüzleşme olasılığınızın artacağı belirtilen durum; detaylarının başka bir videonun konusu olduğu söyleniyor.
- Tatmin
Konuşmada insanların hayatlarından en çok tatmin duyduğu zamanların aidiyet ve amaç hissettikleri zamanlar olduğu belirtiliyor; tatmin, yapılan işlerin ve ilişkilerin kişiye anlam ve doyum vermesiyle ilişkili olarak anlatılıyor.