Ölüm Işını: Tesla'nın Silahı, Havana Sendromu'nun Sebebi Olabilir mi?

768 B görüntülenme17.02.2022
Evrim AğacıBi' Başka Video
Bu Videonun YazısıHavana Sendromu: Beyinleri Hedef Alan Gizli Bir Silah, Diplomatları Hasta Ediyor Olabilir mi?
Derinlemesine

Özet

Videoda Havana Sendromu vakalarının ortaya çıkışı, olası nedenleri (Tesla'nın 'ölüm ışını' efsanesi, yönlendirilmiş enerji silahları, mikrodalga ve lazer teknolojileri, sonik silahlar) ve bilimsel/psikolojik açıklamalar (kitlesel histeri vs elektromanyetik saldırı) ele alınıyor. Olayların tarihçesi, araştırmalar (JAMA çalışması, CIA incelemeleri, Küba araştırması) ve mevcut belirsizlikler tartışılıyor.

Terimler

  • Havana Sendromu

    2015'te Küba'nın başkenti Havana'da bir Amerikan diplomatın mutfakta tuhaf bir ses duyduktan sonra baş gösteren ve daha sonra benzer semptomları gösteren yaklaşık 1000 diplomat, ajan ve dış servis görevlisinde raporlanan gizemli hastalık dizisi. İlk vakada kişi başta baş ağrısı, denge kaybı, uykusuzluk, okuma zorluğu ve baş dönmesi yaşadı; haftalar içinde semptomlar ağırlaşarak unutkanlık ve kafa karışıklığı gibi bilişsel sorunlar görüldü. Vakalar nedeniyle soruşturmalar açıldı ve CIA son zamanlarda Havana Sendromu'nun en az bir kısmı için en olası açıklamanın elektromanyetik veya sonik silahlar olabileceğini belirtti. Ancak birçok vaka stres ve diğer tıbbi nedenlerle de açıklanabiliyor; bazı vakalar hâlen tam olarak izah edilemedi.

  • Ölüm ışını (Teleforce)

    Nikola Tesla'nın medyada 'ölüm ışını' diye anılan, kendi adıyla 'teleforce' (uzaktan kuvvet) dediği kavram. Tesla'nın ve medyanın anlatımına göre elektromanyetik dalgaları tek bir noktaya odaklayarak ciddi hasarlar veya öldürme etkisi yaratabilecek bir aygıt fikriydi. Tesla bu isimden hoşlanmıyor; kendisi bu tür ışınlarla bir kişiyi öldürmenin mümkün olmayacağını, çünkü ışınların uzak mesafelere gittikçe 'saçılarak' hızla zayıfladığını (ters kare kanunu) ve gereken enerji yoğunluğuna ulaşmanın pratikte imkânsız olduğunu belirtmiştir. Tesla ayrıca elektromanyetizma yerine yüksek enerjili parçacıkları ince şerit halinde fırlatan bir aygıt hayal etmiş ve bunun için iyonosferden enerji çekmeyi düşünmüştür, fakat bu tür bir silahı gerçekten çalıştırdığına dair kanıt yoktur.

  • Ters kare kanunu

    Işık veya genel olarak bir kaynaktan yayılan niceliklerin (ör. enerji yoğunluğu) uzaklığın karesiyle ters orantılı olarak azalmasını ifade eden fiziksel prensip. Videodaki anlatıma göre Tesla'nın eleştirdiği zayıflama budur: 'ışınları daha uzak mesafelere gönderdikçe hızla zayıflar' ve bu yüzden bir kaynağın bütün gücünü ışınlara dönüştürüp uzun mesafelere yollayarak tek bir kişiyi öldürmenin mümkün olmadığı savunulmuştur.

  • Yönlendirilmiş enerji silahları

    Elektromanyetik dalgalar veya parçacık demetleri gibi enerjiyi uzaktan hedefe odaklayarak hasar verme amaçlı silahlar için günümüzde kullanılan genel ad. Videoda Tesla'nın 'ölüm ışını' fikirlerinden türeyen ve günümüzde lazerler, mikrodalga düzeyinde uygulamalar gibi örnekleri verilen silah türü olarak tanımlanır. Tarihte Nazi Almanyaası ve Japonya gibi ülkeler bu tür projeler üzerinde çalışmışlardır.

  • Mikrodalga

    Elektromanyetik spektrumda uzun dalgaboylu dalgalar kategorisinde yer alan dalgalar; bazı mikrodalga frekansları Dünya atmosferini delip geçebilir ve radyo dalgalarına benzer şekilde uzak mesafelerde iletişim sağlar. Videoda mikrodalgaların Ku-Go projesinde silah olarak denendiği, güçlü mikrodalga ışınlarının hayvanlarda akciğer kanaması ve beyin hasarına neden olabildiği veya uzun süreli doğrultulduğunda 30 metre mesafeden tavşanı veya dağsıçanını öldürebildiği örneğiyle anlatılmaktadır. Ayrıca mikrodalga üretiminde magnetronların kullanıldığı ve mikrodalga fırınlarında da magnetron bulunduğu belirtilir.

  • Magnetron

    Çok düzenli ve güçlü mikrodalgalar üretebilen elektronik aygıt. Videoda II. Dünya Savaşı'nda önemli bir icat olduğu, güçlü mikrodalgalar üretmek için kullanıldığı ve bugün mikrodalga fırınlarının içinde de bir veya iki tane bulunabildiği ifade edilmiştir. Japon Ku-Go projesinde silah yapımında güçlü magnetronlar kullanılmıştır.

  • Ku-Go

    II. Dünya Savaşı döneminde Japonya'nın mikrodalga temelli bir 'ölüm ışını' projesi olarak geliştirdiği programın adı. Videoda anlatıldığı üzere Ku-Go'da güçlü magnetronlarla 80 santimetrelik mikrodalgalar üretilip 30 metre uzaktaki hayvanlara doğrultularak testler yapılmış; tavşan 10 dakikada, dağsıçanı 20 dakikada öldürülmüş; ayrıca içten yanmalı motorların mekanik aksamında erken ateşlemeye neden olma gibi etkiler gözlenmiştir. Ancak silahın pratik kullanımının zayıf olduğu ve fikirlerin daha sonra terk edildiği belirtilir.

  • Lazer

    Odaklanmış foton paketleriyle (ışık parçacıkları) çalışan ve yüksek yoğunlukta enerji taşıyabilen ışık kaynağı. Videoda lazerin Tesla'nın bazı öngörülerini kısmen doğruladığı, çünkü lazerin odaklanmış fotonlarla mümkün olduğu ve fotonların hem dalga hem parçacık özellikleri gösterdiği ifade edilmiştir. Modern lazer teknolojisindeki ilerlemeler yönlendirilmiş enerji silahlarını yeniden gündeme getirmiştir; örnek olarak AN/SEQ-3 gibi gemi üzerine monte edilen yüksek güçlü lazer sistemleri verilmiştir.

  • Foton

    Işığın kuantum taşıyıcı birimi; hem dalga hem parçacık özellikleri gösterir. Videoda fotonların dalga-parçacık ikiliği bağlamında lazerlerin çalışma prensibini açıklamak için kullanılmıştır: lazerler odaklanmış foton demetleriyle işler.

  • AN/SEQ-3 Lazer Silah Sistemi

    Amerika'nın en bilinen lazer silahlarından biri olarak videoda adı geçen sistem; USS Portland gemisinde konuşlandırılmış 150 kilowattlık bir lazer. Anlatıma göre bu devasa lazer hem havadaki insansız hava araçlarını hem de sudaki hedefleri yakabilecek kadar güçlü olduğu iddia ediliyor, ancak gerçek savaş ortamında test edilmediği belirtilmiştir.

  • Sonik silahlar

    Elektromanyetik dalgalar yerine ses dalgalarını kullanan silahlar. Videoda uzaktan zarar vermede kullanılan bir diğer silah türü olarak tanımlanır; polisin kalabalık kontrolünde kullandığı uygulamaları vardır ve belirli mesafelerde insanları uyarmak veya rahatsız etmek için kullanılabilir. Uzun süreli veya yakın maruziyette kulak çınlaması, baş ağrısı, mide bulantısı, terleme, vertigo, denge kaybı, kulaktan kan gelmesi ve işitme kaybı gibi fiziksel semptomlara yol açabileceği anlatılmıştır.

  • Uzun Menzilli Akustik Alet (LRAD)

    Polis ve güvenlik güçleri tarafından topluluk kontrolü ve uyarı amaçlı kullanılan, ses dalgalarını belli bir yöne yoğunlaştırabilen bir cihaz. Videoda bu aletin 'Uzun Menzilli Akustik Alet' adıyla anıldığı, kilometrelerce öteye kullanılamadığı ancak yüzlerce metre ötede insanlara uyarı yapabildiği; belirli bir kişiye uzun süre doğrultulduğunda kulak çınlaması, baş ağrısı, mide bulantısı, terleme, vertigo ve denge kaybı gibi etkiler yaratabildiği belirtilmiştir.

  • Radyo dalgaları

    Elektromanyetik spektrumda mikrodalgalara yakın, uzun dalgaboylu dalgalar; videoda bazı mikrodalga frekanslarının Dünya atmosferini delip geçtiği ve tıpkı radyo dalgaları gibi uzak mesafelerde radyo dinlenebilmesinin nedeninin bu olduğu ifade edilmiştir. Genel bağlamda iletişim ve uzaktan etkileşim için kullanılan dalgalar olarak anlatılır.

  • İçten yanmalı motor

    Yakıtın motorun içinde yanarak mekanik enerji ürettiği motor türü. Videoda Ku-Go projesinde bu tür bir motorun mekanik aksamı çıplakken mikrodalga doğrultulduğunda bujilerde erken ateşlemeye neden olup motoru durdurabildikleri; fakat motor normalde bir kaputun altında ise silahın etkisiz kaldığı örneği verilmiştir.

  • Kafa travması

    Videoda JAMA makalesi bağlamında geçer: incelenen hastaların hiçbiri kafa travması geçirmemişti; burada terim genel tıbbi anlamıyla başa alınan fiziksel darbe veya travmanın getirdiği beyin yaralanmasını ifade eder. (Videoda bu, vakalardaki nörolojik hasarın kafa travmasına bağlı olmadığını vurgulamak için kullanılır.)

  • Kitlesel histeri (mass hysteria)

    Videoda Havana Sendromu'na alternatif açıklama olarak sunulan, grubun veya belirli bir topluluğun psikolojik olarak benzer semptomlar göstermesi durumu. Anlatıma göre kitlesel histeri uykusuzluk, anksiyete, mide bulantısı, baş dönmesi, tükenmişlik, bilişsel bozukluk gibi semptomlara neden olabilir ve Havana Sendromu semptomlarıyla çok iyi örtüşür; bunun diplomatların stresli çalışma koşulları ve politik gerilim ortamıyla tetiklenmiş olabileceği öne sürülmüştür.

Doğru Bilinen Yanlışlar

  • Nikola Tesla gerçek, çalışır bir 'ölüm ışını' icat edip belgeleri kraliyetlerce/FBI tarafından ele geçirildi.

    Tesla'nın öldürücü ışın iddiaları popüler olsa da fiziksel olarak pratikliği yoktur ve Tesla'nın böyle bir cihazı çalıştırdığına dair kanıt bulunmamaktadır; FBI'ın bazı belgeleri el koyması doğrudur ama bu, ölüm ışınının var olduğu anlamına gelmez.

  • Işınlarla uzak mesafedeki insanları öldürmek kolaydır.

    Ters kare yasası nedeniyle elektromanyetik ışınlar uzaklaştıkça hızla zayıflar; çok yüksek güç gerekli olur ve dalgaların uzak mesafelere odaklanması pratikte çok zordur.

  • II. Dünya Savaşı'ndaki 'ölüm ışını' projeleri (Almanya/Japonya) başarılı oldu.

    Bu projeler (ör. Ku-Go) bazı deneylerde hayvanlara zarar verebildi fakat hedeflerin hareketi veya koruma durumunda etkisiz kalması gibi büyük teknik sorunlar nedeniyle pratik bir silah haline gelemedi.

  • Lazer teknolojisi Tesla'nın 'ışın' fikrini tamamen doğruladı.

    Lazerlar odaklanmış foton akışlarıdır ve Tesla'nın parçacık şeridi/iyonosferden enerji çekme gibi fikirleri farklıdır; bazı yönleri benzer olsa da Tesla'nın tarif ettiği yöntemler uygulanabilir değildi.

  • Sonik/LRAD tipi cihazlar kilometrelerce öteden tek bir kişiyi hedef alıp gizlice hasta edebilir.

    LRAD ve benzeri sonik cihazlar yüzlerce metreye kadar uyarı/rahatsızlık verebilir ama kilometrelerce öteden tek bir kişiye seçici ve gizli zarar vermek pratikte zordur.

  • Havana Sendromu vakalarının tamamı kesinlikle düşman bir elektromanyetik saldırının sonucudur.

    Çoğu vaka stres, tıbbi veya çevresel nedenlerle açıklanabiliyor; yalnızca sınırlı bir grup vaka tam olarak açıklanamamış olup genel kanı tüm vakaların tek bir saldırıyla ilişkilendirilemeyeceğidir.

  • Tuhaf sesler veya semptomlar her zaman bilinmeyen bir silahın işaretidir.

    Çevresel sesler (ör. çekirge çağrıları), klima, hava kalitesi veya psikososyal faktörler gibi olağan etkenler semptomlara neden olabilir; önce bu basit ihtimallerin elenmesi gerekir.

  • Bilimsel bir makale (ör. JAMA) tüm şüpheleri ortadan kaldırdı ve Havana Sendromu'nun saldırı olduğunu kanıtladı.

    JAMA'daki çalışma bazı nöral bulgular bildirdi ancak veri sınırlılıkları ve diğer uzmanların eleştirileri nedeniyle tek başına saldırı iddiasını kesinleştirmedi; bilimsel tartışma devam ediyor.

Sorular

  • Havana Sendromu nedir?

    2015'ten itibaren diplomatlarda görülen baş ağrısı, denge kaybı, uykusuzluk, bilişsel bozukluklar gibi bir grup nörolojik/şaşırtıcı semptomları içeren, nedeni tam olarak çözülememiş sendromdur.

  • Bir ses veya ışın silahı Havana Sendromu'na sebep olabilir mi?

    Bazı uzmanlar ve CIA birkaç vakayı elektromanyetik veya sonik saldırıyla ilişkilendirilmiş olabileceğini düşünüyor, fakat birçok vaka stres veya tıbbi nedenlerle açıklanabiliyor; kesin kanıt yok.

  • Nikola Tesla gerçekten 'ölüm ışını' icat etti mi?

    Hayır; Tesla'nın ölüm ışını iddiaları popülerdir ama onun tarif ettiği türde bir ışınla uzak mesafede insanları öldürmek fizik kuralları gereği pratik değil ve somut kanıt yoktur.

  • Neden Tesla'nın fikirleri bazı ülkelerce 2. Dünya Savaşı'nda denendi?

    Tesla'nın yönlendirilmiş enerji fikirleri ilham verdi; Almanya ve Japonya gibi ülkeler mikrodalga/magnetron tabanlı projeler denediler ancak pratik ve fiziksel sınırlamalar nedeniyle başarılı olamadılar.

  • Japonya'nın Ku-Go projesinde ne yapıldı ve sonuç neydi?

    Ku-Go'da güçlü magnetronlarla mikrodalga ışınları kullanıldı; deneylerde hayvanlar öldürüldü veya hasar gördü ama hedeflerin hareket etmesi veya korunmuş olması halinde silahın etkisiz kalması gibi büyük sınırlamalar olduğu için proje terk edildi.

  • Modern yönlendirilmiş enerji silahları var mı?

    Evet; örneğin yüksek güçlü lazerler deniz ve askeri kullanım için geliştirildi (AN/SEQ-3 gibi) ve bazı olaylarda lazerlerin hedef imhasında kullanıldığı iddia ediliyor.

  • Sonik silahlar neler yapabilir ve yaygın kullanımı nedir?

    Sonik silahlar yoğun ses enerjisiyle rahatsızlık, baş ağrısı, denge bozukluğu gibi etkiler verebilir; güncel yaygın kullanım alanı kitlesel kontrol ve uyarı için polis ekiplerinin kullandığı LRAD türü cihazlardır.

  • Havana Sendromu vakalarında yapılan resmi soruşturmalar ne buldu?

    Küba ve ABD kurumları çeşitli çevresel, kimyasal ve tıbbi nedenleri araştırdı; CIA bazı vakaları elektromanyetik/sonik silahla ilişkilendirdiğini söylese de 1000'e yakın vakadan çoğu stres ve tıbbi nedenlerle açıklanabildi.

  • Vakaların tamamı bir silah saldırısı sonucu mu ortaya çıktı?

    Hayır; büyük çoğunluğu stres ve diğer doğal tıbbi sebeplerle açıklanabildi, yalnızca sınırlı sayıda vaka (örneğin JAMA'da incelenen 24 vaka) tam olarak izah edilemedi.

  • Hava içinde duyulan tuhaf seslerin kaynağı ne olabilir?

    Bazı akustik ve biyolog analizleri, birçok kişinin duyduğu tuhaf seslerin Karayip çekirgelerinin çiftleşme çağrısıyla örtüştüğünü gösterdi; yani doğal çevresel sesler psikolojiyi etkileyebilir.

Ön Bilgiler

  • Temel fizik bilgisi (elektromanyetik dalgalar, ters kare kanunu)
  • Mikrodalga ve lazer teknolojisinin temel prensipleri
  • Akustik ve ses dalgalarının davranışı
  • Nörobilim/davranışsal tıp hakkında temel kavrayış
  • Epidemiyoloji ve vaka inceleme yöntemleri (olağan şüphelilerin elenmesi)
  • Temel toksikoloji bilgisi (permitrin gibi kimyasalların etkileri)
  • Askeri teknoloji ve silah sınıflandırmaları hakkında genel farkındalık

Tarihsel Bağlam

  • 2015 - Amerikan Büyükelçiliğinin Havana'da 54 yıl aradan sonra yeniden açılması
  • 2015 - Havana Sendromu olarak anılacak ilk vakanın ortaya çıkması (Havana'daki diplomatın ilki)
  • 2015-2016 - Havana Sendromu vakalarının Amerika, Küba ve diğer ülke görevlileri arasında artması
  • 2015-2016 - Amerikan Dışişleri Bakanlığı, CIA ve FBI'ın olaya ilişkin soruşturmaları başlatması
  • Küba - 2000 kişilik bir ekiple Havana Sendromu soruşturması başlatılması
  • Vakaların Rusya, Avustralya, Avusturya, diğer Avrupa ülkeleri ve ABD'deki görevlilere yayılması; vakaların Beyaz Saray civarında da görülmesi
  • CIA'nın incelemesi - yaklaşık 1000 vakayı inceleyip 997 vakayı stres veya tıbbi nedenlerle açıklaması ve 24 vakayı izah edememesi
  • 2018 - JAMA dergisinde yayımlanan makale: 24 vakanın incelenmesi ve nöral devrelerde hasar bulgularının raporlanması
  • 2. Dünya Savaşı - Magnetronların geliştirilmesi ve güçlü mikrodalgalar üretilebilmesi
  • 2. Dünya Savaşı dönemi - Nazi Almanya'sında Tesla'dan esinlenen en az iki 'ölüm ışını' projesi üzerinde çalışma
  • 1940'lar - Japonya'nın Ku-Go projesi için 1940'ların parasıyla 500.000 dolar bütçe ayırması ve mikrodalga silah testleri yapması
  • Ku-Go testleri - 80 santimetrelik mikrodalgaların 30 metre uzaklıktaki tavşanı 10 dakikada öldürmesi ve diğer hayvanlarda akciğer kanaması ve beyin hasarı gözlemleri
  • Ku-Go testleri - içten yanmalı motorlarda erken ateşlemeye neden olma ve ancak korumalı yapıların etkisiz hale getirdiği gözlemi
  • Tesla'nın iddiaları - Tesla'nın teleforce olarak adlandırdığı ve medya tarafından 'ölüm ışını' denilen bir cihazdan söz etmesi
  • Tesla'nın ölümü sonrası - FBI'ın Tesla'ya ait planlara el koyduğu iddiası
  • Tesla'nın ölümünden 13 yıl sonra icat edildiği belirtilen lazer teknolojisi
  • 2000'li yıllar - lazer teknolojisindeki gelişmelerin yönlendirilmiş enerji silahlarını yeniden gündeme getirmesi
  • AN/SEQ-3 Lazer Silah Sistemi - ABD Deniz Kuvvetleri gemisi USS Portland üzerinde 150 kilowattlık lazerin konuşlandırılması
  • İddia - Türkiye tarafından üretildiği öne sürülen bir lazer silahının Libya'da Çin'e ait bir Wing Loong II dronunu düşürmekte kullanıldığı iddiası
  • George Floyd'un polis tarafından öldürülmesi sonrası başlayan protestolar ve bu protestolarda Uzun Menzilli Akustik Aletlerin polis tarafından kullanılması
  • Havana Sendromu soruşturmalarında permethrin gazı ve Zika mücadele yöntemlerinin şüpheli olarak incelenmesi ve Küba araştırma ekibinin vakalarda aşırı permetrin maruziyeti bulamaması
  • Havana'daki vakalarda görülen tiz seslerin akustik incelemede Karayip çekirgelerinin çiftleşme çağrısıyla örtüşmesi
  • 1940'lar
  • 2. Dünya Savaşı
  • 2000'li yıllar
  • 2015
  • 2015-2016
  • 2018
  • geçtiğimiz haftalar
  • Tesla'nın ölümünden 13 yıl sonra
  • 54 yıl aradan sonra

Kişiler

  • Nikola Tesla

    ‘ölüm ışını’ ve ‘teleforce’ fikrini ortaya atan tarihsel figür olarak anıldı; gönderme, yönlendirilmiş enerji silahları tartışmasında yapıldı.

  • George Floyd

    George Floyd'un öldürülmesinden sonra polis protestolarında kullanılan ‘Uzun Menzilli Akustik Alet’ türü ses silahlarına atıfta bulunulurken örnek olarak anıldı.

  • Donald Trump

    Trump'ın seçilmesiyle Küba–Amerika ilişkilerinin yeniden gerildiği ve Havana Sendromu iddiaları gerekçesiyle Kübalı diplomatların sınırdışı edilmesi bağlamında anıldı.

Bu Videodaki Sözler

Bu videoda verilenler

Çin'deki köpek vakalarının (Havana Sendromu ile ilişkilendirilen semptomların) nasıl açıklanacağının anlatılması/incelemesi

Bu iyi hoş bir açıklama da... Çin'deki köpekleri nasıl açıklayacağız? Beyaz Saray yakınlarındaki bir vakada da sadece diplomatta baş ağrısı ve kulak çınlaması değil, köpeğinde de kusma görülmüştü.