Ejderha Adamı, İnsanın Evrim Öyküsünü Değiştirebilir mi?

403 B görüntülenme04.07.2021
Evrim AğacıBi' Başka Video
Bu Videonun YazısıEjderha Adamı (Homo longi): Bize, Neandertaller'den Bile Yakın Akraba Olan Yeni Bir İnsan Türü Keşfedilmiş Olabilir!
Derinlemesine

Özet

1933'te Çin'in Heilongjiang eyaletinde bulunan ve 2018'de ailesi tarafından gün yüzüne çıkarılan neredeyse kusursuz kafatası fosilinin araştırılması ve bunun yeni bir insan türü olarak adlandırılan Homo longi (Ejderha Adamı) olma olasılığı, anatomisi, tarihlenmesi, biyocoğrafyası ve hangi türe ait olduğu konusundaki bilimsel tartışmalar özetleniyor. Video, fosilin bulunma öyküsünü, anatomik özelliklerini, kullanılan tarihleme ve karşılaştırmalı analiz yöntemlerini ve gelecekte yapılacak antik DNA/ protein çalışmalarının önemini anlatıyor.

Terimler

  • Pekin Adamı

    Pekin Adamı, 'dik insan' olarak da bilinen Homo erectus'a ait kusursuz bir fosildi ve Çin'de antropolojiyi başlatacak kadar önemliydi. Aynı zamanda insan evrimine ışık tutmuştu.

  • Homo erectus

    'Dik insan' olarak da bilinen Homo erectus, metinde Pekin Adamı'na atfedilen ve insanlık tarihindeki erken Homo türlerinden biri olarak bahsedilen türdür.

  • Homo sapiens

    Biz anatomik olarak modern insanlar, yani Homo sapiens, Heidelberg İnsanları olarak bilinen Homo heidelbergensis türünden, 300.000 yıl kadar önce evrimleştik.

  • Homo heidelbergensis

    Heidelberg İnsanları olarak bilinen Homo heidelbergensis türü, Homo sapiens'in 300.000 yıl kadar önce evrimleştiği atalarından biridir.

  • monospesifik tür

    Sadece hayatta kalmayı başarmış tek insan türüyüz ve bu yüzden monospesifik tür olarak adlandırılıyoruz. Doğada tek türle temsil edilen birçok cins var. Homo cinsi de bunlardan biri.

  • Homo cinsi

    Homo erectus, Homo ergaster, Homo floresiensis gibi 14-15 ayrı insan türü, son 2 milyon yıldır bu gezegende yaşadı. Yani Homo cinsi, tek bir türden ibaret olmayan, birden fazla insan türünü içeren bir cinstir.

  • Pan cinsi

    Diğer kol bugün halen var olan 2 şempanze, yani Pan cinsine gidecek şekilde ayrıldıktan sonra... (metin bağlamında Pan cinsi, bugün yaşayan iki şempanze türünü içeren cins olarak belirtilmiştir.)

  • Australopithecus

    Australopithecus ve altındaki 4-5 tür, Ardipithecus ve altındaki 2 tür, Paranthropus ve Kenyanthropus gibi cinslerin hepsi, insan, yani Homo olmayıp da, şempanze, goril ve orangutan da olmayan, doğrudan insana gelen soy hattında bulunan insansılardı.

  • Ardipithecus

    Australopithecus ve altındaki 4-5 tür, Ardipithecus ve altındaki 2 tür, Paranthropus ve Kenyanthropus gibi cinslerin hepsi, insan, yani Homo olmayıp da, şempanze, goril ve orangutan da olmayan, doğrudan insana gelen soy hattında bulunan insansılardı.

  • Paranthropus

    Australopithecus ve altındaki 4-5 tür, Ardipithecus ve altındaki 2 tür, Paranthropus ve Kenyanthropus gibi cinslerin hepsi, insan, yani Homo olmayıp da, şempanze, goril ve orangutan da olmayan, doğrudan insana gelen soy hattında bulunan insansılardı.

  • Kenyanthropus

    Australopithecus ve altındaki 4-5 tür, Ardipithecus ve altındaki 2 tür, Paranthropus ve Kenyanthropus gibi cinslerin hepsi, insan, yani Homo olmayıp da, şempanze, goril ve orangutan da olmayan, doğrudan insana gelen soy hattında bulunan insansılardı.

  • Australopithesinler

    Bunlara kolektif olarak Australopithesinler diyoruz ve anatomik olarak modern insan, yani Homo sapiens de bu türlerden sadece biri.

  • supraorbital torus

    Şişmiş ve kalın kaş sırtları (supraorbital torus).

  • zigomatik kemik

    Düşük ve düz elmacık kemikleri (zigomatik kemik).

  • göreli tarihlendirme

    Bu, kafatasının bulunduğu jeolojik katmanları belirlememizi zorlaştırıyor. Bu nedenle göreli tarihlendirme konusunda eksik bilgilere sahip oluyoruz.

  • jeolojik katman

    Kafatasının bulunduğu jeolojik katmanları belirlememizi zorlaştıran durum, fosilin orijinal konumundan çıkarılıp başka bir kuyuya taşınmış olmasıdır.

  • uranyum tarihleme yöntemi

    Sonrasında uranyum tarihleme yöntemini kullanarak, fosilin istatistiki olarak en olası yaşadığı zamanın 146.000 yıl öncesi olduğunu belirleyebiliyoruz.

  • biyocoğrafya

    Biyocoğrafya, bize Homo longi'nin ne tür bir ortamda yaşadığını da tespit etme imkanı veriyor.

  • Permafrost

    Bu dönemde kalıcı buzulların, yani permafrost bölgesinin Harbin'in çok ötesine kadar güneye uzandığını gösteren bulgular var. (Metinde permafrost, 'kalıcı buzullar' olarak tanımlanmıştır.)

  • Sondan Bir Önceki (Penultimate) Buzul Dönemi

    Fosilleşmenin yaşandığı dönem, Sondan Bir Önceki (Penultimate) Buzul Dönemi'ni kapsıyor.

  • Denisovalılar

    Denisovalılar, yakın geçmişte keşfettiğimiz bir diğer insan türü. Bunlar, Neandertaller'in yakın bir akrabası ve Siberya'daki Denisova mağarasında 280.000 ila 55.000 yıl önce arasında yaşadılar.

  • Neandertaller

    Bu evrimsel yol ayrımında bir kol bize doğru geldi, diğer kolsa bugün Neandertaller olarak bildiğimiz, yaşamış en yakın kuzenlerimize gitti. (Metinde Neandertaller, Homo soy ağacındaki bizim yakın kuzenlerimiz olarak anlatılmaktadır.)

  • Antik DNA çalışması

    Bunu kesinleştirmenin bir yolu, kafatasından protein ve DNA çıkarmaya çalışmak - ki buna da Antik DNA çalışması diyoruz.

  • evrimsel süreç / evrim ağacı

    Evrimsel süreç dallı budaklı bir ağaç şeklinde ilerliyor ve dallar ortak kökenleri paylaşsa da, bazı dallar diğerlerine daha yakın olabiliyor. Araştırmacıların algoritması, kıyaslanan fosiller ile incelediğiniz fosili kullanarak matematiksel olarak en olası evrim ağacını üretiyor.

Doğru Bilinen Yanlışlar

  • Biz (Homo sapiens) ilk ve tek insan türüyüz.

    Homo sapiens, Homo cinsinin var olmuş tek türü değildir; son 2 milyon yılda 14–15 farklı Homo türü yaşamış ve Homo sapiens günümüzde hayatta kalan tek (monospesifik) türdür.

  • Büyük bir kafatası her zaman daha büyük beyin ve dolayısıyla daha yüksek zeka demektir.

    Homo longi'nin toplam kafatası daha iri olsa da beyin hacmi büyük ölçüde modern insanla benzerdir; daha büyük dış ölçüler otomatik olarak daha yüksek zeka anlamına gelmez.

  • Bir fosil bulunduğunda onun yaşı kolay ve kesin şekilde belirlenir.

    Fosil orijinal jeolojik katmanından taşındıysa tarihlendirme zorlaşır; bu durumda stratigrafik bağlam eksikliği ve ek yöntemlerle (ör. uranyum tarihleme) olasılıksal yaş tahminleri yapılır.

  • Yeni bulunan bir kafatası hemen kesin olarak hangi türe ait olduğu söylenebilir (örneğin Neandertal veya Denisovalı).

    Morfolojik analizlar önemli bilgi verir ama kesin tür ataması için antik DNA/protein verileri gerekebilir; şu an H. longi'nin tam sınıflandırması genetik kanıt gerektiriyor.

  • Evrim kısa süreli ani sıçramalarla gerçekleşir ve bir gün içinde yeni türler ortaya çıkar.

    Evrim genellikle uzun zaman ölçeklerinde, kademeli süreçlerle ilerler; tür ayrışmaları milyonlarca yıl süren dallanma süreçleriyle gerçekleşir.

  • H. longi ismi 'ejderha' olduğu için mitolojik veya bilimsel olmayan bir isimdir.

    'Longi' ismi bilimsel adın bir parçasıdır ve fosilin bulunduğu Heilongjiang (Siyah Ejderha Nehri) coğrafi adından gelmektedir; popüler ad 'Ejderha Adamı' kültürel/metaforik bir tercihtir.

Sorular

  • Ejderha Adamı (Homo longi) insan evrimi öyküsünü değiştirebilir mi?

    Eğer Homo longi gerçekten Neandertallerden daha yakın bir akraba ise evrim ağacımızda önemli bir yeri olabilir; ancak bunun kesinleşmesi için genetik kanıtlar gerekiyor.

  • Homo longi kafatası nerede ve ne zaman keşfedildi?

    Kafatası ilk olarak 1933'te Harbin yakınlarında bir inşaat işçisi tarafından bulundu, 2018'de aile tarafından çıkarıldı ve bilim insanlarına sunuldu.

  • Neden 'Ejderha Adamı' veya Homo longi adı verildi?

    Bilimsel ad 'longi', fosilin bulunduğu Heilongjiang bölgesinin Mandarincesindeki 'long' (ejderha) kelimesinden türetilmiştir; 'Ejderha Adamı' popüler addır.

  • Homo longi kaç yıllık bir fosildir?

    Jeolojik bağlam ve uranyum tarihleme ile en olası yaş yaklaşık 146.000 yıl olarak verilmiştir, ancak bulunduğu orijinal tabakadan taşındığı için tarih aralığı belirsizlik içerir.

  • Homo longi hangi anatomik özelliklere sahip?

    Düşük ve uzun kafatası, geniş yüz, büyük burun açıklığı, kare göz yuvaları, kalın kaş kemerleri, geniş damak ve büyük diş yuvaları gibi özellikler göstermektedir; beyin hacmi modern insanla benzer seviyededir.

  • Homo longi bir Neandertal veya Denisovalı olabilir mi?

    Şu an kesin değil; morfolojik analizler bir fikir verse de kesin sınıflandırma için antik DNA/protein analizine ihtiyaç var.

  • Homo longi soğuk iklime adapte miydi?

    Evet; geniş burun açıklığı ve yaşadığı coğrafyanın Sondan Bir Önceki Buzul Dönemi koşulları, soğuğa adaptasyon olabileceğine işaret ediyor.

  • Bu fosilin akademik analizinde hangi yöntemler kullanıldı?

    Kafatasının yüzlerce anatomik ölçümü (600+ özellik) veritabanıyla karşılaştırıldı ve istatistiksel/algoritmik filogenetik analizlerle evrimsel ilişki çıkarıldı.

  • Homo longi'nin görünüşü hakkında nasıl çıkarımlarda bulunuldu?

    Biyocoğrafik ve karşılaştırmalı veriler, muhtemel koyu ten, saç ve göz rengi ile buzullaşma koşullarına uygun fiziksel özelliklerin tahmin edilmesine olanak verdi; rekonstrüksiyonlar bu en olası tahmini yansıtır.

  • H. longi'nin gerçek türü nasıl kesinleşecek?

    Kafatasından antik DNA veya protein çıkarılarak genetik analiz yapılması halinde H. longi'nin Denisovalı, Neandertal veya ayrı bir tür olup olmadığı kesinleşecektir.

Ön Bilgiler

  • Evrimsel biyoloji temel bilgisi (tür, cins, ortak ata kavramları)
  • Temel jeoloji/stratigrafi ve fosilleşme süreçleri hakkında bilgi
  • Jeokronoloji ve radyometrik tarihleme prensipleri (ör. uranyum tarihleme)
  • Komparatif anatomi ve kafatası morfolojisi hakkında temel terimler
  • Filogenetik ağaç kavramı ve morfometrik analizlere giriş
  • Paleoekoloji ve Pleistosen iklimleri hakkında temel bilgiler
  • Antik DNA ve protein analizlerinin sınırlamaları ve gereklilikleri

Tarihsel Bağlam

  • 1933 Dongjiang Köprüsü inşaatında Harbin yakınlarında bir taşeron işçinin kafatası fosili keşfetmesi
  • 1929 Pekin Adamı (Peking Adamı) fosilinin keşfi
  • O dönemde Çin İç Savaşı'nın devam etmesi
  • O dönemde Japon işgalinin sürmesi
  • Taşeron işçinin fosili terk edilmiş bir kuyuya saklaması
  • Ailenin 2018'de fosilin yerini bulup kafatasını çıkarması
  • Hebei GEO Üniversitesi'nden Dr. Ji Qiang'ın aileyi ikna ederek kafatasının üniversite müzesine bağışlanmasını sağlaması
  • 2018'de fosile Homo heidelbergensis-benzeri denmesi
  • 2018'den beri yapılan araştırmaların sonuçlarının üç makale olarak yayımlanması
  • Fosile Homo longi (Ejderha Adamı) adının verilmesi
  • Kafatasının Dongjian toprak seviyesinin 12 metre altında ve Yüksek Huangshan Formasyonu'nun 30 metre altına denk gelen tabakalara bağlanarak 309.000–138.000 yıl öncesi aralığıyla ilişkilendirilmesi
  • Uranyum tarihleme ile kafatasının en olası yaşının 146.000 yıl öncesi olarak belirlenmesi
  • Homo sapiens'in Homo heidelbergensis'ten yaklaşık 300.000 yıl önce evrimleşmesi
  • Homo cinsinin son 2 milyon yılda 14–15 ayrı insan türünü içermesi
  • İnsan–şempanze ayrımının yaklaşık 6–7 milyon yıl önce gerçekleşmiş olması
  • Bazı çalışmaların insan–şempanze ayrışmasının kökenlerinin yaklaşık 13 milyon yıl önce başladığını gösterdiği
  • Homo longi kafatasının Denisovalılar veya Neandertaller ile ilişkili olup olmadığının kesinleştirilmesi için antik DNA/protein çalışmalarına ihtiyaç duyulması
  • Denisovalıların Siberya'daki Denisova mağarasında yaklaşık 280.000–55.000 yıl önce yaşamış olmaları
  • 1929
  • 1933
  • 2018
  • 20. Yüzyıl
  • 21. Yüzyıl
  • Sondan Bir Önceki Buzul Dönemi
  • son 2 milyon yıl
  • 300.000 yıl önce
  • 309.000–138.000 yıl önce
  • 146.000 yıl önce
  • 789.000–130.000 yıl önce
  • 280.000–55.000 yıl önce
  • 6–7 milyon yıl önce
  • 13 milyon yıl önce
  • son 50 yıl

Kişiler

  • Dr. Ji Qiang

    Hebei GEO Üniversitesi'nden; ailenin kafatasını üniversite müzesine bağışlaması konusunda ikna eden araştırmacı

Bu Videodaki Sözler

Bu videoda verilenler

Fosillerin analiz yöntemleri ve bulgularının detaylı incelenmesi (anatomik incelemeler ve ölçümler)

Öncelikle, bu tür fosillerin nasıl analiz edildiğine bakalım: Bir fosil bulduğunuzda onu binlerce şekilde analiz etmeniz mümkündür ve zaten tek bir fosilin 3 ayrı makaleye konu olması da biraz bundan. Burada her yöntemden ve bulgudan söz etmeyeceğim, zamanla gireriz ama anatomik incelemeler, fosilin yüzlerce ayrı anatomik ölçümünün yapılmasıyla başlıyor. Mesela Homo longi fosili tek bir kafatası ama 600'den fazla özelliği ölçülerek bir veritabanına giriliyor.