Özet
Bu video, canlılarda bulunan zehirlerin evrimsel kökenlerini ve iki ana türünü, yani 'zehirli' ve 'zehirci' kavramlarını ele alıyor. Ayrıca, bu kavramların Türkçe'deki karşılıkları ve bilimsel iletişimdeki önemine değiniliyor.

Bu video, canlılarda bulunan zehirlerin evrimsel kökenlerini ve iki ana türünü, yani 'zehirli' ve 'zehirci' kavramlarını ele alıyor. Ayrıca, bu kavramların Türkçe'deki karşılıkları ve bilimsel iletişimdeki önemine değiniliyor.
Pitohui cinsi zehirlidir desem, bundan ne anlarsınız? Sanıyorum akla gelecek ilk şey, o canlı her neyse ondan uzak durmak olur - ki bu oldukça yerinde.
Zehri taşıyan tarafından size enjekte edilen zehir veya pasif olarak dururken sizin gidip vücudunuza aldığınız zehir.
Eğer siz bir şeyi ısırdığınızda ölüyorsanız, buna sebep olan canlılara 'poisonous' deniyor.
Ama siz o canlı tarafından ısırıldığınızda ölüyorsanız, o canlıya 'venomous' deniyor.
'Venomous', yani 'zehirci' olan türlerin ürettiği 'venom' adı verilen zehir, ilgili bezlerde üretildikten sonra kanallar yardımı ile vücudun dışına enjekte edilen ve kurbanın kan dolaşımına 'ısırma, sokma' ile bulaşan toksin türüdür.
'Poisonous' yani 'zehirli' türlerin ürettiği 'poison' adı verilen zehir ise, bezlerde üretildikten sonra vücudun yüzey epitelinde ya da mukus tabakası içerisinde bulunur.
Bu zehir, kurbanın sindirim/solunum sistemine absorbsiyon (yani emilim) yolu ile geçer.
Amaç, bu zehri üreten canlının diğer canlılar tarafından yenmesinin önüne geçmektir. Yani bir çeşit savunma mekanizması olarak evrimleşmiştir.
Bir çeşit saldırı mekanizması olarak evrimleşmiştir.
Bununla ilgili iki güçlü teori bulunuyor. Bunlardan ilki, tükürük salgısında bulunan belli kimyasalların derişiminin zaman içinde artması yoluyla, sıradan bir sindirim aracının zaman içinde aynı zamanda savunma ve saldırı aracına evrimleştiği yönünde.
Bunu mümkün kılan mekanizma ise, gen çoğalması adı verilen bir süreç sonucunda belli tükürük genlerinin sayısının artması.
Bu ekstra genler canlıya zarar vermiyor; ancak bu ek genlerde biriken mutasyonlar sayesinde yepyeni özellikler kazanılabiliyor. Bu özelliklerden faydalı olanlar doğal seçilim yoluyla nesiller boyunca seçiliyor.
65 gramlık kuşun derisinde 20 mikrogram, tüylerinde 3 mikrogram homobatrakotoksin isimli bir nörotoksin bulunuyor.
Homobatrakotoksin isimli bir nörotoksin bulunuyor. Fareler gibi ufak memelilerde, kilogram başına 2-3 mikrogram homobatrakotoksin ölümcüldür.
Ve ne yazık ki homobatrakotoksinin panzehiri bulunmuyor.
Ayrıca zehrin evrimini tanımak, dünyadaki biyoçeşitliliği daha iyi anlamaya bizi bir adım daha yaklaştırıyor.
Zehir, türün kendi proteinlerinden üretildiği için, türün kendisine zarar vermiyor.
Zehir biyokimyası gerçekten heyecan verici bir saha ve evrimsel biyolojinin atasal özellikleri yepyeni niteliklere dönüştürebilme gücünü harika bir şekilde gösteriyor.
Zehirin evrimiyle ilgili iki güçlü teori bulunuyor.
Bu, pitohui kuşunu, zehirciden ziyade, zehirli bir hayvan yapıyor.
Bu zehir, kurbanın sindirim/solunum sistemine absorbsiyon (yani emilim) yolu ile geçer.
Bu zehir, kurbanın sindirim/solunum sistemine absorbsiyon (yani emilim) yolu ile geçer.
Zehirli bir canlı var ve siz onu yerseniz ölüyorsunuz.
'Venom' adı verilen zehir, ilgili bezlerde üretildikten sonra kanallar yardımı ile vücudun dışına enjekte edilen ve kurbanın kan dolaşımına 'ısırma, sokma' ile bulaşan toksin türüdür.
Zehir, türün kendi proteinlerinden üretildiği için, türün kendisine zarar vermiyor.
Tükürük salgısında bulunan belli kimyasalların derişiminin zaman içinde artması yoluyla, sıradan bir sindirim aracının zaman içinde aynı zamanda savunma ve saldırı aracına evrimleştiği yönünde.
Yani zehrin evrimsel kökenleri daha da derine çekilmiş oldu.
Sıradan bir sindirim aracının zaman içinde aynı zamanda savunma ve saldırı aracına evrimleştiği yönünde.
Yılan zehrini mümkün kılan kimyasalların sadece tükürükte değil, vücuttaki dokuların büyük bir kısmında bulunduğu keşfedildi.
Yılan zehrini mümkün kılan kimyasalların sadece tükürükte değil, vücuttaki dokuların büyük bir kısmında bulunduğu keşfedildi.
Ayrıca zehrin evrimini tanımak, dünyadaki biyoçeşitliliği daha iyi anlamaya bizi bir adım daha yaklaştırıyor.
Zehir, türün kendi proteinlerinden üretildiği için, türün kendisine zarar vermiyor.
Bu ekstra genler canlıya zarar vermiyor; ancak bu ek genlerde biriken mutasyonlar sayesinde yepyeni özellikler kazanılabiliyor.
Bu özelliklerden faydalı olanlar doğal seçilim yoluyla nesiller boyunca seçiliyor.
Buna yönelik bugüne kadar bol miktarda bilimsel kanıt tespit edildi ve gerçekten de zehir, tükürük salgısıyla yakından ilişkili gibi gözüküyor.
Amaç, bu zehri üreten canlının diğer canlılar tarafından yenmesinin önüne geçmektir.
Bu zehir, kurbanın sindirim/solunum sistemine absorbsiyon (yani emilim) yolu ile geçer.
Zehirli bir canlı var ve siz onu yerseniz ölüyorsunuz.
Zehirci olan tür ise, gördüğünüz zaman saklanmanız veya kaçmanız gerekebilir.
Mesela 'venomous', yani 'zehirci' olan türlerin ürettiği 'venom' adı verilen zehir.
Bu tür kavramsal farklılıklar bilim insanları ve doğru bilim iletişimi için çok önemli.
Bu tür kavramsal farklılıklar bilim insanları ve doğru bilim iletişimi için çok önemli.
Mesela eğer bilmediğiniz bir yerde, yerliler sizi belli bir türe karşı uyarırlarsa ve siz o türün tam olarak ne olduğunu ve neye benzediğini bilmiyorsanız, zehirli mi, zehirci mi olduğunu bilmeniz önemlidir.
Yani bilmediğiniz bir ortamda dikkat etmeniz gereken canlı zehirli bir türse, ona dokunmaktan uzak durabilirsiniz.
Yani bilmediğiniz bir ortamda dikkat etmeniz gereken canlı zehirli bir türse, ona dokunmaktan uzak durabilirsiniz.
Yani bilmediğiniz bir ortamda dikkat etmeniz gereken canlı zehirli bir türse, ona dokunmaktan uzak durabilirsiniz.
Ancak zehirci bir tür ise, gördüğünüz zaman saklanmanız veya kaçmanız gerekebilir.
Bu, bambaşka ve çok daha detaylı bir videonun konusu olabilir, ama kısaca anlatayım.
Yani zehrin evrimsel kökenleri daha da derine çekilmiş oldu.
Hatta türünün diğer bireylerinin zehri de çoğu zaman etki etmiyor, anca diğer tür yılanlar ısıracak olursa etkilenebiliyorlar.
Zehir, türün kendi proteinlerinden üretildiği için, türün kendisine zarar vermiyor.
Yılan zehrini mümkün kılan kimyasalların sadece tükürükte değil, vücuttaki dokuların büyük bir kısmında bulunduğu keşfedildi.
Zehir, türün kendi proteinlerinden üretildiği için, türün kendisine zarar vermiyor.
Zehir, türün kendi proteinlerinden üretildiği için, türün kendisine zarar vermiyor.
Zehir, türün kendi proteinlerinden üretildiği için, türün kendisine zarar vermiyor.
Zehir biyokimyası gerçekten heyecan verici bir saha ve evrimsel biyolojinin atasal özellikleri yepyeni niteliklere dönüştürebilme gücünü harika bir şekilde gösteriyor.
Zehirli ve zehirci terimlerinin tanımlanmasında önerilerde bulunuyor.
Pitohui kuşlarını inceleyen araştırmacılar burada çalışıyor.
Nereden geldi, nasıl evrimleşti bu zehir diye merak ediyor olabilirsiniz. Bu, bambaşka ve çok daha detaylı bir videonun konusu olabilir, ama kısaca anlatayım. Zehrin evrimiyle ilgili iki güçlü teori bulunuyor.