Pokemon, Beyninizi Değiştirdi!

66,1 B görüntülenme20.08.2020
Evrim AğacıBi' Başka Video
Bu Videonun YazısıUzun Dönem Pokemon İzleyen ve Oynayan İnsanların Beyinlerinde, Pokemonları Tanıyan Özel Bir Bölge Gelişiyor!
Derinlemesine

Özet

Video, 90'larda Pokemon ile yoğun biçimde büyüyen insanların beyinlerinde Pokemonları tanımaya özgü sinirsel bir bölgenin oluştuğunu ve bunun çocukluk deneyiminin beyin üzerindeki kalıcı etkilerine dair örnek oluşturduğunu açıklıyor. Araştırma bulguları, ventral temporal kortekste Pokemonlara özgü bir bölgenin tespit edildiğini, bunun beyin plastisitesi, kritik pencere ve eksantriklik önyargısı gibi mekanizmalarla ilişkili olduğunu gösteriyor.

Terimler

  • kritik pencere

    Doğumdan yaklaşık 10 yaşına kadar olan sürece, "kritik pencere" deniyor. Bu süreçte beynin gelişimi büyük oranda tamamlanıyor; ancak tabii ki durmuyor. Beyin, ömrümüz boyu gelişmeyi sürdürüyor. Ama bu gelişim, beyin bölgelerinin büyümesinden ziyade, halihazırda var olan sinir düğümlerinin yepyeni bağlantılar kurarak, yeni işler yapacak biçimde özelleşmesi gibi düşünülebilir.

  • sinir düğümleri

    halihazırda var olan sinir düğümlerinin yepyeni bağlantılar kurarak, yeni işler yapacak biçimde özelleşmesi gibi düşünülebilir.

  • sinir ağları

    Bu gelişim, beyin bölgelerinin büyümesinden ziyade, halihazırda var olan sinir düğümlerinin yepyeni bağlantılar kurarak, yeni işler yapacak biçimde özelleşmesi gibi düşünülebilir. Aslında bu kadar özelleşmiş sinir ağları sadece çocukluk çağlarında oluşmuyor.

  • yüz tanıma mekanizması

    Bu süreçte, örneğin yüz tanıma bölgemiz hızla gelişiyor, çünkü kritik pencerede en çok gördüğümüz şey, insan yüzleri oluyor. Bu yüz tanıma mekanizması beynimize o kadar derin kazınıyor ki, ilerleyen süreçte yüz olmayan şeylerde bile yüzler görmeye başlıyoruz.

  • Pokemon Bölgesi

    Muhtemelen beyninizde sadece Pokemonları tanımak üzere özelleşmiş bir bölge var! ... bir çocuğu bir fMRI makinasına yatırıp, ona bir Pokemon gösterdiğinizde, beyninde sadece Pokemonları tanımak üzere özelleşmiş çok özel bir sinir grubunun ateşlendiğini görüyoruz. Nature Human Behavior dergisinde yayınlanan bir makalesinde Princeton Üniversitesi'nden Jesse Gomez, beyindeki "Pokemon Bölgesi"nin ventral temporal kortekste olduğunu gösterdi. Bu, sıfırdan oluşan bir beyin bölgesi değil; ancak oradaki belirli sinir dokularının, Pokemonlara özgü görsel uyarıların etkisi altında yeniden düzenlenmesiyle oluşuyor.

  • ventral temporal korteks

    Princeton Üniversitesi'nden Jesse Gomez, beyindeki "Pokemon Bölgesi"nin ventral temporal kortekste olduğunu gösterdi. Bu, sıfırdan oluşan bir beyin bölgesi değil; ancak oradaki belirli sinir dokularının, Pokemonlara özgü görsel uyarıların etkisi altında yeniden düzenlenmesiyle oluşuyor. Pokemonlara bakıyorsanız, ventral temporal kortekste içindeki oksipitotemporal sulkus isimli o özel doku ateşleniyor.

  • fusiform girus

    Örneğin bir yüz gördüğünüzde fusiform girus isimli bir bölgedeki nöronlar ateşleniyor.

  • kollateral sulkus

    Bir koridora bakıyorsanız, kollateral sulkustakiler ateşleniyor.

  • oksipitotemporal sulkus

    Pokemonlara bakıyorsanız, ventral temporal kortekste içindeki oksipitotemporal sulkus isimli o özel doku ateşleniyor.

  • Jennifer Aniston nöronları (tanıdık simalara özgü nöronlar)

    UCLA'den Itzhak Fried'in beyin üzerinde yaptığı çalışmalar, beyinlerimizde bu tür aşırı tanıdık simalara özgü, tamamen onlara özel sinir ağları oluşabildiğini gösteriyor! Yani beyninizde Türkan Şoray nöronları veya Jennifer Aniston nöronları var demek çok yanlış olmaz! Benzer şekilde Julia Roberts, Halle Berry ve Kobe Bryant gibi isimler de adeta beyin hücrelerimize kazınmış halde.

  • eksantriklik önyargısı

    Sinirbilimde, eksantriklik önyargısı denen bir kavram var. Eksantriklik, bir şeyin merkezden ne kadar saptığının bir ölçüsü. Yani bir uyaran, görüş alanınızın merkezinde mi yer alıyor, yoksa çevresel görüş dediğimiz, odağın etrafında kalan bölgede mi? Bilim insanları buna bakarak, beynin neresinde özelleşmenin gerçekleşeceğini tahmin edebiliyorlar.

  • nöronlar

    Örneğin bir yüz gördüğünüzde fusiform girus isimli bir bölgedeki nöronlar ateşleniyor. ... bir çocuğu bir fMRI makinasına yatırıp, ona bir Pokemon gösterdiğinizde, beyninde sadece Pokemonları tanımak üzere özelleşmiş çok özel bir sinir grubunun ateşlendiğini görüyoruz.

  • özelleşmiş sinir grubu

    bir çocuğu bir fMRI makinasına yatırıp, ona bir Pokemon gösterdiğinizde, beyninde sadece Pokemonları tanımak üzere özelleşmiş çok özel bir sinir grubunun ateşlendiğini görüyoruz.

Doğru Bilinen Yanlışlar

  • Beyin gelişimi çocuklukta tamamen biter ve yetişkinlikte değişmez.

    Beyin gelişiminin büyük kısmı çocuklukta gerçekleşse de, gençlik ve yetişkinlik boyunca maruz kalınan uyaranlarla yeni özelleşmeler oluşabilir.

  • Yeni görülen şeyler için tamamen yeni beyin bölgeleri sıfırdan ortaya çıkar.

    Yeni fonksiyonlar genelde mevcut sinir dokusunun yeniden düzenlenmesiyle ortaya çıkar; tamamen yeni bir yapı oluşmaz.

  • Sadece evrimsel olarak önemli uyarılar (yüzler, mekanlar) beyin bölgelerinde özelleşme yaratabilir.

    Kültürel veya hayal ürünü, çok sık maruz kalınan uyaranlar (ör. Pokemon, yazı) da benzer biçimde özel sinirsel alanlar oluşturabilir.

  • Ünlü kişilere özel nöronlar olduğuna inanmak abestir/yanlıştır.

    İnsan beyni tekil hücre düzeyinde bile belirli ünlü simalara seçici yanıt gösterebilen nöronlar barındırabilir, ve bunu gösteren çalışmalar vardır.

  • Pokemona maruz kalmamış insanların ilgili beyin bölgesi boş veya işlevsizdir.

    Pokemona maruz kalmamış kişilerde aynı bölge başka kategorilere (hayvanlar, karikatürler, kelimeler) tepki veriyor; bölge farklı işlevlere uyarlanmış oluyor.

  • Bir görsel kategoriye ait bölgenin beyinde nerede oluşacağı tamamen rastgeledir.

    Retinal eksantriklik (uyaranın görüş alanındaki konumu) ve diğer organizasyon ilkeleri hangi kortikal alanın özelleşeceğini etkiler; bu yüzden oluşumlar tutarlı anatomik yerlerde görülür.

  • Yeni bir kategoriye yönelik özel bölgeyi etik/pratik nedenlerle insanlarda test etmek imkânsızdır.

    Doğal deneyimler (ör. 90'ların Gameboy kullanımı) araştırmacılara uzun süreli, tutarlı maruziyetin etkilerini insan beyni üzerinde inceleme olanağı sağladı.

Sorular

  • Pokemonlar beynimizi değiştirdi mi?

    Evet; yoğun ve uzun süreli maruziyet sayesinde Pokemonları ayırt eden, ventral temporal kortekste özelleşmiş sinirsel bir grup oluştu.

  • Bu "Pokemon Bölgesi" beynin neresinde bulunuyor?

    Ventral temporal kortekste, özellikle oksipitotemporal sulkus civarında yer alıyor.

  • Bu yeni bölge tamamen yeni bir beyin yapısı mı?

    Hayır; var olan sinir dokusunun yeniden düzenlenmesiyle, Pokemonlara özgü işlev kazanması söz konusu.

  • Beyin gelişimi sadece çocuklukta mı gerçekleşir?

    Hayır; gelişimin büyük bölümü çocuklukta olsa da, gençlik ve yetişkinlik boyunca maruz kalınan uyaranlar beyni yeniden özelleştirebilir.

  • Pokemonlarla büyümemiş insanlarda bu bölge ne işe yarıyor?

    Bu bölgede hayvanlar, karikatür çizimleri ve kelimeler gibi diğer görsel kategorilere tepki veren nöronlar bulunuyor.

  • Ünlü kişilere seçici yanıt veren nöronlar var mı?

    Evet; Itzhak Fried ve ekipleri belirli ünlü simalara seçici yanıt veren tekil nöronlar gösterdiler (ör. Jennifer Aniston nöronları).

  • Pokemon bölgesinin nerede oluşacağı nasıl tahmin edilebilir?

    Sinirbilimde eksantriklik önyargısı gibi ilkeler, retinaya düşme konumu ve gösterim yeri gibi faktörlerin hangi kortikal alanın özelleşeceğini belirlediğini söylüyor.

  • Bu tür deneyimler insanlarda nasıl test edildi?

    Doğrudan deneysel olarak yıllarca çocuklara göstermek pratik değilken, 90'larda Gameboy ile milyonlarca çocuğun benzer maruziyeti doğal bir deney ortamı sağladı ve fMRI ile gözlendi.

  • Maymun çalışmalarının insan bulgularıyla ilişkisi nedir?

    Genç maymunlara yeni şekiller sürekli gösterildiğinde, aynı anatomik bölgede kategori-seçici alanların ortaya çıkması insan bulgularıyla paralellik gösteriyor.

Ön Bilgiler

  • Beyin anatomisinin temel bilgisi (ör. temporal lob, fusiform girus)
  • fMRI ve tek nöron kayıt yöntemlerinin temel prensipleri
  • Sinirsel plastisite ve kritik dönem kavramlarının temel anlayışı
  • Görsel işlemleme ve kategori tanıma hakkında temel psikoloji bilgisi

Tarihsel Bağlam

  • 1990'lar: Gameboy'larda Pokemon karakterlerinin sürekli ve tekrarlı gösterimi nedeniyle kitlesel maruziyet
  • UCLA Itzhak Fried çalışmaları: Aşırı tanıdık simalara özgü nöronların varlığını gösterdi
  • Princeton Üniversitesi Jesse Gomez makalesi Nature Human Behavior dergisinde: Pokemon Bölgesi'nin ventral temporal kortekste olduğunu gösterdi
  • Harvard Üniversitesi çalışması: Genç maymunlara tekrarlı yeni şekiller gösterildiğinde aynı anatomik bölgelerde kategorilere özgü beyin bölgeleri oluştu
  • Fusiform girusun yüz tanımaya özelleşmesi bulgusu — yüz tanıma bölgesinin kritik pencere sırasında gelişimi
  • Eksantriklik önyargısı teorisinin testi: Pokemonların Gameboy ekranında sağ üst köşede gösterilmesi nedeniyle beynin sol tarafında özelleşme gözlenmesi
  • Eğitimsel maruziyet olgusu: Okulda görülen kelimeler ve harf şekillerinin çocuklukta beyinde kazınması
  • Genel bilimsel sonuç: Çocukluk, gençlik ve yetişkinlik boyunca maruziyetlerin beyinlerde yeni görsel özelleşmelere neden olabildiğinin gösterilmesi
  • 1990'lar
  • Doğumdan yaklaşık 10 yaşına kadar — kritik pencere
  • Çocukluk
  • Gençlik
  • Yetişkinlik
  • Evrimsel tarih — yakın geçmiş

Kişiler

  • Jennifer Aniston

    Sinemaseverlerin tanıyacağı bir yüz örneği olarak, çene görüntüsü gösterilerek bahsedildi.

  • Itzhak Fried

    UCLA'de beyin üzerine yaptığı çalışmalarla, aşırı tanıdık simalara özgü nöronların olduğunu gösterdiği belirtiliyor.

  • Türkan Şoray

    Beyinde çok tanıdık kişilere yönelik nöronlar olabileceğine örnek olarak 'Türkan Şoray nöronları' ifadesinde geçti.

  • Julia Roberts

    Jennifer Aniston ile aynı bağlamda, aşırı tanıdık simalara örnek olarak adı geçti.

  • Halle Berry

    Aşırı tanıdık simalara örnek olarak anıldı.

  • Kobe Bryant

    Aşırı tanıdık simalara örnek olarak anıldı.

  • Jesse Gomez

    Princeton Üniversitesi'nden olup, Nature Human Behavior'da yayınlanan çalışmada 'Pokemon Bölgesi'nin ventral temporal kortekste olduğunu gösterdiği belirtildi.

Bu Videodaki Sözler

Bu videoda verilenler

Yüz tanıma mekanizmasının detayları

Bu yüz tanıma mekanizması beynimize o kadar derin kazınıyor ki, ilerleyen süreçte yüz olmayan şeylerde bile yüzler görmeye başlıyoruz. Ama bunun detayları bir başka videonun konusu, bunları kaçırmak istemezseniz, abone olup, zihinlerimize kazınmış bir başka nesne olan o zil tuşuna basmanın tam zamanı. Sadece yüzler de değil.