- 10 megaparsek
10 megaparsek yani 300 milyon kere trilyon kilometrelik bir mesafede Evren'in oluşumunu gösteren bir simülasyon.
- düşük manyetik enerjili alanlar
Videoda gördüğünüz mavi-mor bölgeler, düşük manyetik enerjili alanlar.
- kozmik ağ
Bu alanlar, kozmik ağ adı verilen şeritlerin üzerine serpiştirilmiş halde bulunuyor.
- galaksi haleleri
Bunların üzerine dağılmış olan turuncu renkteki yapılar galaksi haleleri.
- galaksiler ve galaksi kümeleri
beyaz renkteki taneciklerinse her biri galaksiler ve galaksi kümeleri.
- süperbilgisayar
Bir süperbilgisayar, evinizde kullandığınız bilgisayarların aksine, aşırı yüksek performans sağlayacak biçimde özelleşmiş bir cihaz. Bu bilgisayarlar, özellikle de kozmoloji, yani evrenbilim, evrim mühendisliği, yani evrim yasasının mühendisliğe uyarlanması veya CERN deneylerinden tanıdığımız parçacık fiziği gibi aşırı masraflı hesaplamaları gerektiren sahalar için olmazsa olmaz. Ayrıca kuantum mekaniği, hava durumu tahminleri, iklimbilim, petrol araştırmaları, moleküler modelleme gibi sahalarda da yaygın olarak kullanılıyorlar.
- kozmoloji (evrenbilim)
kozmoloji, yani evrenbilim
- evrim mühendisliği
evrim mühendisliği, yani evrim yasasının mühendisliğe uyarlanması
- parçacık fiziği
CERN deneylerinden tanıdığımız parçacık fiziği
- teraflop
insan beyninin 100 teraflop, yani kabaca saniyede 100 trilyon hesaplama hızına sahip olduğunu düşündürüyor. Öte yandan IBM'in Summit süperbilgisayarı, 200.000 teraflop hesaplama hızına erişebiliyor.
- IBM Summit süperbilgisayarı
IBM'in Summit süperbilgisayarı, 200.000 teraflop hesaplama hızına erişebiliyor.
- Simülasyon Teorisi
Simülasyon Teorisi videomuzu izlediyseniz, orada bizden çok daha fazla gelişmiş medeniyetlerin, bizden çok daha gerçekçi simülasyonlar yaratıp, kendi geçmişlerini modellemek isteyebileceklerinden söz etmiştim.
- Sanal Gerçeklik
Sanal Gerçeklik teknolojisini bir kenara bırakacağım, çünkü orada çok ufak cihaz içine sığması gereken bir işlemci ile, aşırı gerçekçi sonuçlar elde etme çabası güdülüyor ve henüz gideceğimiz çok yol var.
- 4K ve 8K çözünürlük
Eğer bu videoları 4K veya yeni yeni çıkan 8K gibi çözünürlüklerde izlemeniz mümkünse, daha gerçekçi bir deneyim elde etmeniz mümkün.
- IllustrisTNG
IllustrisTNG isimli bir grubu oluşturan bilim insanları, 2014 yılında Fransa, Almanya ve ABD'deki süperbilgisayarları kullanılarak, Evren'in var oluşundan 300.000 yıl sonrasından başlayarak günümüze kadar gelen 13.8 milyar yıllık kozmik evrimi ilk defa bu kadar detaylı ve kapsamlı olarak simüle ettiler. Çalışma, aradan geçen 6 yıldan beri devam ediyor ve yepyeni keşiflerin önünü açıyor. Bilgisayarların yaptığı hesaplar içerisinde evrenin genişlemesi, maddenin kendi üzerine uyguladığı kütleçekim kuvveti, kozmik gazın hareketi ve yıldızlarla karadeliklerin oluşumlarının dinamikleri dahil edildi. Tüm bunlar, 13.8 milyar yıllık bir zaman dilimini kapsayacak şekilde hesaplandı.
- evrenin genişlemesi
Bilgisayarların yaptığı hesaplar içerisinde evrenin genişlemesi dahil edildi.
- maddenin kendi üzerine uyguladığı kütleçekim kuvveti
Bilgisayarların yaptığı hesaplar içerisinde maddenin kendi üzerine uyguladığı kütleçekim kuvveti dahil edildi.
- kozmik gazın hareketi
Bilgisayarların yaptığı hesaplar içerisinde kozmik gazın hareketi dahil edildi.
- yıldız ve karadelik oluşumlarının dinamikleri
Bilgisayarların yaptığı hesaplar içerisinde yıldızlarla karadeliklerin oluşumlarının dinamikleri dahil edildi.
- gaz madde yoğunluğu
Sol üst taraftan başlayarak gördükleriniz, sırasıyla gaz madde yoğunluğu, karanlık madde yoğunluğu, yıldız kütlesi ve manyetik alan gücünü gösteriyor.
- karanlık madde yoğunluğu
Sol üst taraftan başlayarak gördükleriniz, sırasıyla gaz madde yoğunluğu, karanlık madde yoğunluğu, yıldız kütlesi ve manyetik alan gücünü gösteriyor.
- yıldız kütlesi
Sol üst taraftan başlayarak gördükleriniz, sırasıyla gaz madde yoğunluğu, karanlık madde yoğunluğu, yıldız kütlesi ve manyetik alan gücünü gösteriyor.
- manyetik alan gücü
Sol üst taraftan başlayarak gördükleriniz, sırasıyla gaz madde yoğunluğu, karanlık madde yoğunluğu, yıldız kütlesi ve manyetik alan gücünü gösteriyor.
- gaz sıcaklığı
Alt taraftaki simülasyonlar ise soldan sağa sırasıyla gaz sıcaklığını, gaz metalikliğini, gazların hız alanını ve oksijen sütun yoğunluğu olarak da bilinen, oksijen elementinin 5. iyonizasyon durumunu göstermektedir.
- gaz metalikliği
Alt taraftaki simülasyonlar ise soldan sağa sırasıyla gaz sıcaklığını, gaz metalikliğini, gazların hız alanını ve oksijen sütun yoğunluğu olarak da bilinen, oksijen elementinin 5. iyonizasyon durumunu göstermektedir.
- gazların hız alanı
Alt taraftaki simülasyonlar ise soldan sağa sırasıyla gaz sıcaklığını, gaz metalikliğini, gazların hız alanını ve oksijen sütun yoğunluğu olarak da bilinen, oksijen elementinin 5. iyonizasyon durumunu göstermektedir.
- oksijen sütun yoğunluğu (Oksijenin 5. iyonizasyon durumu)
Alt taraftaki simülasyonlar ise soldan sağa sırasıyla gaz sıcaklığını, gaz metalikliğini, gazların hız alanını ve oksijen sütun yoğunluğu olarak da bilinen, oksijen elementinin 5. iyonizasyon durumunu göstermektedir.
- oksijen iyonlarının yoğunluğu
Oksijen iyonlarının yoğunluğu çok önemli, çünkü oksijen, hidrojen ve helyumdan sonra Evren'de en çok bulunan element. Bu nedenle tekil yıldızlardan devasa galaksi kümelerinin oluşumuna kadar birçok astronomik olayı takip eden kozmolog ve astrofizikçiler için en temel takip araçlarından birisi de oksijen iyonlarının bulunma sıklığı. Oksijenin daha düşük iyonlaşma seviyelerinde olması halinde saçtığı dalgaboyları ile, daha yüksek iyonlaşma seviyelerinde olması halinde saçtığı dalga boyları birbirinden farklı. Bu nedenle galaktik ve intergalaktik bölgeden gelen ışığın oksijen iyonları ile ilişkili dalga boylarına bakarak, galaksi evriminin basamaklarını yakından takip etmek mümkün oluyor.
- kızıla kayma (z değeri)
Simülasyonlardaki z sayısı, kızıla kayma miktarını gösteriyor. Biliyorsunuz, Evren durmadan genişliyor ve bu nedenle uzak galaksilerden ve yıldızlardan gelen ışık, bize ulaşana kadar sünüyor. Bu nedenle dalga boyları uzuyor ve bu da onlara daha kırmızımsı bir renk veriyor. Işığın kırmızıya kayma miktarı, aynı zamanda geçen zamanı da ölçmek için harika bir araç sunuyor. Bu nedenle simülasyonlardaki z değeri küçüldükçe, geçmişten günümüze doğru gelmiş oluyoruz.
- galaksi süperkümesi
Bu gördüğünüz, bu simülasyonlarda üretilmiş en büyük galaksi süperkümesi. Büyük Patlama'dan 500 milyon yıl sonra oluştu ve simülasyonda, günümüze kadar olan 13 küsür milyar yıllık evrimini görüyorsunuz. Kızıla kayma sıfıra ulaştığında, yani günümüze geldiğimizde, galaksinin toplam kütlesi Güneş'imizin kütlesinin 1 kuintilyon, yani 1 milyar kere milyar katına ulaşıyor.
- kozmik boşluklar
Siyah olan yerler düşük yoğunluklu kozmik boşluklar.
- galaksi kümelerinin çekirdekleri
bembeyaz olan yerler ise galaksi kümelerinin maddeyle kaynayan çekirdekleri.
- Hidrojen alfa parlaklığı
Bu sırada galaksinin sırasıyla gaz metalikliğini, gaz hız alanını ve Hidrojen alfa parlaklığını görebiliyoruz.
- cüce galaksi
örneğin bu galaksi evriminde z-değeri 4 civarındayken gördüğünüz küçük bir cüce sayılacak bir galaksinin, son derece stabil bir diske sahip, her yıl bolca yıldız doğumunun yaşandığı bir galaksiye evrimini bu kadar detaylı görebilmek adeta çığır açıcı!
- galaktik disk (disk)
son derece stabil bir diske sahip, her yıl bolca yıldız doğumunun yaşandığı bir galaksiye evrimini...
- kuantum bilgisayar
Bundan 50 veya 100 yıl sonra, kuantum bilgisayarların da sürece dahil olmasıyla yapabileceğimiz işlem ve simülasyonların boyutunu bir düşünsenize!