Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Uzay ve Evren ile İlgili İnanmaktan Vazgeçmemiz Gereken Mitler ve Gerçekler...

Uzay ve Evren ile İlgili İnanmaktan Vazgeçmemiz Gereken Mitler ve Gerçekler... Gipsy Pixel
6 dakika
30,970
Tüm Reklamları Kapat

Hollywood her ne kadar heyecan verici sanat ürünleri üretmeyi başarsa da, ne yazık ki bilimsel geçerliliği olan bilgileri aktarmakta hiç de başarılı değildir. Elbette her sanat eseri bilim abidesi olmaz, olamaz da... Fakat bu sanat eserlerini takip ederken edindiğimiz yanlış izlenimlerden ve fikirlerden arınmak, içerisinde yaşadığımız ve parçası olduğumuz gezegeni, uzayı ve Evren'i daha iyi tanımamızı sağlayacaktır. Sahip olduğumuz tek yaşantıda, bilgiden daha önemli hiçbir şey olmadığını düşünerek, çoğu zaman Hollywood nedeniyle uzayla ilgili yayılmış 10 klasik miti ve bunların gerçeklerini aktarmak istiyoruz. Bunlardan bazılarını bazı diğer yazılarımızda da işlemiştik; ancak yine de tekrar etmekte sorun yok, farklı bir açıdan ele almış oluruz. 

Umarız faydalı olur. Başlayalım:

Tüm Reklamları Kapat

1. "Uzayda Kıyafetsiz Olsanız Patlarsınız!" Miti

Çoğu zaman film yapımcıları çektikleri sahneleri daha ilginç kılabilmek adına, bilimsel gerçeklerden saparlar. Bu, onun en güzel örneklerinden birisidir. Sayısız uzay filminde eğer ki uzay koşullarına maruz kalırsak, basınç farkından ötürü bir anda patlayacağımız iddia edilir. Bu, yanlıştır.

Uzay koşullarına çıplak bir şekilde maruz kalmak sizi kesinlikle öldürecektir, buna şüphe yok. Ancak bu, asla bir anda olmaz ve "patlama" sonucu meydana gelmez. Yapılan hesaplamalara ve tahminlere göre bir insan astronot kıyafeti olmaksızın uzay koşullarında 30 saniye boyunca kalıcı hiçbir hasara uğramaksızın hayatta kalabilir. Yaklaşık 120 saniye boyunca ise, bazı kalıcı hasarlar olmakla birlikte, hayatta kalmak mümkündür. Elbette bu keyif verici bir deneyim değildir; ancak iddia edildiği gibi anormal durumları da doğurmaz. Ölüm sebebiniz patlama ya da donma değil, oksijensizlik nedeniyle nefessiz kalma olacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

2. "Venüs ile Dünya Tıpatıp Aynı Gezegenlerdir." Miti

Venüs çoğu zaman Dünya'nın "ikizi" olarak anılır ve bu kısmen doğrudur; ancak Venüs'ün Dünya'nın tıpatıp aynısı olduğu izlenimine asla kapılmamak gerekir. Bu mitin kaynağı, Venüs'ün yüzeyinin tam olarak neye benzediğini bilmiyor oluşumuzdur. Aşırı kalın atmosferi nedeniyle çok uzun yıllar boyunca Venüs'ün yüzeyi asla tespit edilememiştir, bu da çeşitli mitlerin doğmasına neden olmuştur. Nihayetinde gezegene bir araç gönderdiğimizde, Venüs'ün yüzeyinin ne kadar vahşi ve ölümcül olduğunu anladık. Böylece "Venüs eşittir Dünya" miti büyük oranda sarsılmış oldu.

3. "Güneş Bir Ateş Topudur." Miti

Güneş parıldar, yanmaz. Sıradan bir insan için bu ayrım önemsiz görünebilir; ancak fizik için yanma ile parıldama bambaşka olaylardır. Güneş'in ısı kaynağı kimyasal bir tepkime olan "yanma tepkimesi" değil, fiziksel bir tepkime olan "çekirdek tepkimesi"dir.

4. "Güneş'in Rengi Sarıdır." Miti

Birinden Güneş'i çizmesini istediğinizde eli hemen sarı boyalara gidecektir. Bu son derece normal gözükmektedir, değil mi? Sonuçta Güneş'e baktığımızda onu sarı görürüz. Ancak Güneş'in rengi sarı değildir. Tıpkı gökyüzünün orijinal renginin "mavi" olmaması gibi... Buna neden olan şey, atmosferimizdir. Yukarıda da görüldüğü gibi, NASA fotoğraflarında da bu rengin sarı olmasının nedeni, nesneleri belirgin hale getirmek için kullanılan renk filtreleridir. Güneş'in rengi sarı değildir; beyazdır. Eğer hiçbir filtre ve renklendirme kullanılmayacak olsa, Güneş aşağıdaki gibi gözükür. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Güneş'in rengini tespit etmek için ona "bakmak", iyi bir yöntem değildir. Bilim insanları rengi tespit etmek için cismin sıcaklığına bakarlar; çünkü sıcaklık ile renk birebir ilişkilidir (bir metalin ısıtıldığında koyu renginin giderek açıldığını, kızardığını ve nihayet bembeyaz olduğunu görmüşsünüzdür). Yıldızların renk skalasında en soğuk tarafta kahverengi ve kırmızı renkli yıldızlar yer alır. Bunların sıcaklığı arttıkça, renkleri de değişir. Skalanın diğer ucunda 10.000 Kelvinlik yüzey sıcaklığı ile mavi yıldızlar yer alır. Güneş'imiz, 6.000 Kelvin civarındaki ortalama bir sıcaklık ile skalanın ortalarında yer alır ve rengi beyazdır.

5. "Dünya Güneş'e Yazın Daha Yakındır." Miti

Eğer üzerinde fazla düşünmezseniz, bu mantıklı gelir. Eh, ne de olsa aşırı yüksek sıcaklıklı yıldızımıza ne kadar yakınsak, sıcaklık da o kadar yüksek olmalı, değil mi? Hayır, bu doğru değil. Gezegenimiz üzerinde mevsimleri oluşturan şey, Güneş'e olan mesafemiz değil, gezegen ekseninin eğikliğidir. Bu eksenin Güneş'e doğru dönük olan yarıküresinde yaz, diğer tarafında kış yaşanır. 

Öte yandan bu sizi yanıltmasın: Dünya, gerçekten de kimi zaman Güneş'e yakınlaşır, kimi zamansa uzaklaşır. Bunun sebebi, diğer çoğu gezegen gibi eliptik bir yörüngemizin olmasıdır. Dahası, gezegenimiz yörüngesi üzerinde Ay'ın çekim kuvveti nedeniyle yalpalar. Bu da, adeta ufak zigzaglar çizerek ilerlememize neden olur. Her ne kadar genellikle Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığı 150 milyon kilometre olarak verilse de, bu bir ortalamadır. Aslen Dünya'nın yörüngesi, Güneş'e 147 milyon kilometre kalacak kadar yaklaşabildiği gibi, aradaki mesafe 152 milyon kilometre olacak kadar uzaklaşabilir. Yani gezegenimizin Güneş'ten uzaklığı yörüngesindeki hareketi boyunca öyle birkaç metre değil, yaklaşık 5 milyon kilometre değişir!

6. "Ay'ın Karanlık Bir Yüzü Vardır." Miti

Ay'ın bir yüzünün sürekli karanlıkta olduğu iddiası yanlıştır. Bu mit, Ay ile Dünya'nın kütleçekim kilidi altında olmasından doğar. Evet Ay, Dünya'ya her zaman tek bir yüzünü gösterir; ancak bu, Güneş için geçerli değildir. Yörüngedeki hareketi boyunda Ay'ın bize göre "arka taraftaki" yüzü normal şekilde aydınlık ve karanlık döngüleri içerisindedir. 

7. "Uzaydaki Patlamalar Şiddetli Sesler Çıkarır." Miti

Neredeyse Hollywood tarafından çekilmiş her filmin (Star Wars gibi efsanelerin bile) hataya düştüğü klasik bir noktadır. Ses, yayılmak için atom ve moleküllere ihtiyaç duyar. Uzayda ise bunlardan neredeyse hiç yoktur. Dolayısıyla uzay boşluğundaki bir patlamanın sesini asla duyamazsınız. Eh, sanıyoruz uzayda geçen bir aksiyon filminin tüm patlamalarının sessiz olması pek etkileyici olmazdı, kabul ediyoruz. Ancak bu, gösterilenlerin yanlış olduğu gerçeğini de değiştirmiyor.

Tüm Reklamları Kapat

8. "Asteroit Kuşağı'ndan Bir Uzay Gemisiyle Geçemezsiniz." Miti

Ne zaman ki uzayda geçen bir film, asteroit kuşağını konu edinecek olsa, uzay araçları irili ufaklı kayalar arasında adeta akrobasi yaparlar. Ancak Mars ile Jüpiter arasında yer alan Asteroit Kuşağı, hiç de sanıldığı kadar yoğun değildir. Tam tersine bu kuşak, büyük oranda toz parçacıklarından ibarettir ve geminize zarar verebilecek kadar iri cisimler arasındaki mesafeler akıl almaz derecede büyüktür. Sayı vermemiz gerekirse, bu kuşak içerisinedeki iki büyük asteorit arasındaki mesafe yüz binlerce kilometre olabilir! Öyle ki, rastgele bir şekilde bu kuşak içerisinden geçecek olsanız, büyük bir gök cismine çarpma ihtimaliniz yaklaşık 1 milyarda 1'dir! Türümüz, bu kuşak içerisinden geçecek şekilde bugüne kadar 11 farklı araç göndermiştir ve hiçbirinde kuşakla ilgili bir sorun yaşanmamıştır.

9. "Uzaydan Baktığınızda Çin Seddi'ni Görebilirsiniz." Miti

Uzaydan (Dünya'nın atmosfer dışındaki yörüngesinden) insan yapımı hiçbir cisim gözükmez. Buna piramitler ve Çin Seddi de dahildir.

10. "NASA, ABD Bütçesinin Çeyreğini Almaktadır." Miti

Uzay araştırmalarını küçültmek ve hatta yok etmek isteyen bir grup insan, halk arasına bu saçmalıkları yaymaktadır. Halk arasında ne zaman bir anket yapılsa, insanlar NASA'nın devlet bütçesinin %25'ine yakınını aldığını düşündüklerini söylemektedir. Bu, akıl almazdır! Çünkü gerçek sayı, bundan çok farklıdır. Örneğin, NASA'nın uzun yıllar sonra ilk defa devletten talep ettiğinden fazla bütçe verileceği 2015 yılında bile aldığı toplam para, ABD yıllık bütçesinin %0.5'inden azdır! Tarih boyunca NASA'ya ayrılan bütçe ortalaması, hiçbir zaman %1'i geçmemiştir. Bu "yüksek" (!) yüzde, sadece 1960'lardaki uzay yarışı sırasında geçilebilmiştir; ancak o zaman bile %4.4'ün üzerine çıkamamıştır. NASA, kesinlikle çok daha fazla parayı hak etmektedir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
29
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 43
  • Muhteşem! 15
  • Bilim Budur! 13
  • İnanılmaz 12
  • Merak Uyandırıcı! 12
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 8
  • Güldürdü 5
  • Umut Verici! 3
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: IFLS | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/02/2024 14:02:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3357

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Dışkı
Astrofotoğrafçılık
Konuşma
Bebek
Köpekgil
Diş
Gerçek
Sars-Cov-2
Şüphecilik
Antik
Mühendislik
Elektrokimya
Rna
Dişler
Nanoteknoloji
Kanıt
Botanik
Kütleçekimi
Entomoloji
Bilim Felsefesi
Hastalık Yayılımı
Kurbağa
Küresel Isınma
Balık Çeşitliliği
Yangın
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Çernobil'den Sonraki En Büyük Felaket Kapımızda!
Çernobil'den Sonraki En Büyük Felaket Kapımızda!
Kızıl Cin: Türkiye'ye Düşen Nadir Yıldırım!
Kızıl Cin: Türkiye'ye Düşen Nadir Yıldırım!
Plasebo: Sadece İnanarak Hastalıklardan Kurtulabilir miyiz?
Plasebo: Sadece İnanarak Hastalıklardan Kurtulabilir miyiz?
Özgür İrade: Aldığımız Kararlarda *Gerçekten* Özgür müyüz?
Özgür İrade: Aldığımız Kararlarda *Gerçekten* Özgür müyüz?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
-. IFLS, et al. Uzay ve Evren ile İlgili İnanmaktan Vazgeçmemiz Gereken Mitler ve Gerçekler.... (8 Mart 2015). Alındığı Tarih: 23 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/3357
IFLS, -., Bakırcı, Ç. M. (2015, March 08). Uzay ve Evren ile İlgili İnanmaktan Vazgeçmemiz Gereken Mitler ve Gerçekler.... Evrim Ağacı. Retrieved February 23, 2024. from https://evrimagaci.org/s/3357
-. IFLS, et al. “Uzay ve Evren ile İlgili İnanmaktan Vazgeçmemiz Gereken Mitler ve Gerçekler....” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Çağrı Mert Bakırcı, Evrim Ağacı, 08 Mar. 2015, https://evrimagaci.org/s/3357.
IFLS, ---. Bakırcı, Çağrı Mert. “Uzay ve Evren ile İlgili İnanmaktan Vazgeçmemiz Gereken Mitler ve Gerçekler....” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, March 08, 2015. https://evrimagaci.org/s/3357.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close