Ukrayna Savaşındaki İnsansız Araçlar Cepheyi Nasıl Değiştiriyor?

Rus askerleri, onları öldüren robotları asla duymadı. Beş kişilik sızma ekibi Ukrayna'ya gizlice girmiş ve Donetsk Oblastı'ndaki Dobropillya'nın kuzeyinde yer alan birkaç küçük binada mevzilenmişti.

Düşman hatlarının gerisindeydiler ve Ukrayna güçlerinin kendi varlıklarından habersiz olduğundan emindiler. Eğer Ukraynalılar onların yakınlarda olduğunu bilselerdi yakınlardaki birliklerin hafif silah ateşleriyle haberini vereceği bir karşı saldırı gerçekleşirdi.

Ancak oluşturdukları tehdidi etkisiz hale getirmek için hiçbir birliğe ihtiyaç duyulmadı. Bunun yerine Rus askerleri, drone operatörlerinin ellerinde can verdi. Bu operatörler, her biri büyük kalibreli bir makineli tüfekle silahlandırılmış üç insansız hava aracı ve iki insansız kara aracını kontrol ediyordu.

Uydu Destekli Savaş

Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesinden bu yana havadan drone saldırıları sıradan bir durum haline geldi. Ancak, UGV'lerin mevzileri korumak ve geri almak için kullanımı son altı ayda daha da hız kazandı.

UGV'lerin hem savunma hem de saldırı operasyonlarındaki potansiyeli o kadar büyük ki Ukrayna ordusu kısa bir süre önce yeni tasarımlar tedarik etmek için bir yarışma başlattı.

Yarışmayı duyuran resmi basın bülteni, insan şeklindeki hedeflere ateş eden Terminatör benzeri robotların yapay zekâ ile oluşturulmuş bir görseliyle canlı bir şekilde resmedilmişti. Bültene göre bu girişimin temel amacı, cephe hatlarının otomasyonunu en üst düzeye çıkarmak ve askeri personel için riskleri azaltmaktır.

Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü kara savaşı ekibinden araştırmacı Robert Tollast'a göre, UGV'lerin nihai amacı her zaman bu olmuştur.

Tarih silahlı uzaktan kumandalı kara araçları için pek çok örnek sunsa da örneğin Birinci Dünya Savaşı sırasında Fransız ordusu tarafından konuşlandırılan "Schneider Crocodile" gibi araçlar buna verilebilecek en iyi örneklerdendir. Fakat bu tür robotlar, Ukrayna'da daha çok yalıtılmış ileri mevzilere ikmal yapmanın ve yaralıları tahliye etmenin bir yolu olarak ön plana çıktı.

İletişim Savaşları ve Starlink

Hem Rusya hem de Ukrayna, çoğu paletli düz yataklı arabalara benzeyen bu UGV'leri düzenli olarak kullanıyor. Ancak gelişmiş iletişim teknolojisi, cihazların yalnızca askerleri kurtarma görevlerinden çıkıp doğrudan savaşa katılmasına olanak tanıdı.

Ukrayna ordusuna giderek artan sayıda Starlink uydu internet terminali tedarik ediliyor. Bu durum, insan operatörlerin UGV'lerle olan güvenilir bağlantılarını, geleneksel telsiz tabanlı bağlantılara kıyasla çok daha uzun süre korumasını sağladı. Geleneksel telsiz bağlantılarının çok daha kolay sinyal bozuculara maruz kalabildiğini de unutmamak gerekiyor.

Tollast, Starlink sisteminin bu tür sorunlara karşı tamamen bağışık olmadığını belirtiyor. Ancak sistemin yüksek bant frekansları arasında hızla geçiş yapabilme yeteneği, Dobropillya'nın dışındakine benzer operasyonları mümkün kıldı.

Tollast'ın belirttiğine göre Ukrayna, Starlink'in kendi terminallerinin Rusya tarafından askeri amaçlarla kullanımını engellediği Şubat 2026'dan bu yana bu alanda Rusya'ya karşı üstünlüğe sahip. Ancak bu durum sonsuza dek sürmeyebilir.

Rusya, Ukraynalı UAV operatörlerinin son aylarda defalarca yok ettiği kamyon büyüklüğündeki pahalı sinyal bozucu sistemlerine güvenmek zorunda kalmadan hizmeti engellemenin yollarını bulmak için Çin ile birlikte çalışıyor.

Ancak bu sırada Ukrayna, sayıları artık birkaç bini bulan büyüyen UGV ordusunu kullanmanın yeni yollarını araştırıyor.

Dört Ayaklı Yeni Tehditler

Bunun en bariz uygulamalarından biri saldırı operasyonlarında yatıyor. Temmuz ayında Ukrayna ordusu, makineli tüfekle silahlandırılmış bir ARK-1 robotunu Mykolaiv'in güneyinde, Rus işgali altındaki oldukça çekişmeli bir toprak şeridi olan Kinburn Burnu'na indirdi.

Bu baskının sonucu belirsizliğini korusa da Tollast, önümüzdeki aylarda Ukraynalılardan bu tür daha fazla operasyon göreceğimizi öngörüyor.

Yakında cephe hattında insansı robotlar görülebilir mi? Tollast böyle düşünmüyor; Ukrayna ordusu da bu tür drone'ların ağır ve pahalı olduğunu, ayrıca sıklıkla devrildiğini belirterek onunla aynı fikirde olduğunu gösteriyor.

Tollast, dört ayaklı robotların kullanılma ihtimalinin çok daha yüksek olduğunu savunuyor. Bu robotlar, en azından teorik olarak, savaş alanını nispeten kolay bir şekilde geçebilecek potansiyeli taşıyor. Bu potansiyel, 2017 yapımı Black Mirror dizisinin "Metalhead" adlı bölümünde korkutucu bir şekilde görselleştirilmişti.

Tollast'a göre mürettebatsız tanklar da bir başka olasılık olarak karşımıza çıkıyor. Ancak Ukrayna ordusunun UGV geliştirmedeki ilerlemesi, yalnızca insan operatörler ile sahadaki drone'lar arasında güvenilir bir bağlantı sağlandığı sürece sürdürülebilir. Eğer Çin ve Rusya, Starlink'i engellemenin daha ucuz yollarını bulmayı başarırlarsa bütün dengeler bir anda değişebilir.

Bu sorunun bir çözümü, tıpkı bu çatışmada her iki tarafın da kullandığı UAV'lerde giderek daha fazla görüldüğü gibi, makineleri tamamen otonom hale getirmek olabilir. Tollast, Ukraynalıların bu konu üzerine yoğunlaşacağını belirterek süreci şu sözlerle açıklıyor:

Ukraynalıların bu konu üzerinde çok sıkı bir şekilde çalışmasını bekliyorum, muhtemelen de bu sorunu geniş ölçekte çözmeyi başaracaklar.

Ancak bu biraz zaman alabilir. Otonom navigasyon için gerekli sensörlerin maliyeti düşüyor olsa da en son teknoloji ürünü makine görüşü sistemleriyle donatılmış drone'lar bile Ukrayna'daki tarafsız bölgenin köstebek yuvasına dönmüş engebeli arazisini geçmekte zorlanıyor.

Bu nedenle, çatışmaların sona ermesi haricindeki tek seçeneğin bu olduğunu varsayarsak robotların savaş alanında askerlerin yerini alması için muhtemelen bir süre daha beklememiz gerekecek.