Taş Devri Mezarlarında Ağaçkakan Tüyü Taç ve Çok Renkli Kürk Ayakkabılar Keşfedildi!

Yeni bir çalışmaya göre, yedi bin yıldan daha uzun bir süre önce bugünkü İsveç topraklarında yaşayan Taş Devri insanları, yas tutarken küçük bir çocuğu ağaçkakan tüylerinden yapılmış bir taçla; bir kadını ise çok renkli kürk ve tüylerden oluşan ayakkabılarla toprağa verdiler.

Araştırmacılar, bu detayların antik mezarlardan alınan topraktaki saç ve tüy izlerini tanımlayabilen yeni geliştirilmiş bir teknik sayesinde ortaya çıkarıldığını belirttiler.

Helsinki Üniversitesi'nden arkeolog Tuija Kirkinen, yaptığı açıklamada şunları söylüyor:

Genel olarak kürk, bitki lifleri ve diğer yumuşak organik malzemeler yalnızca su altı alanları veya buzullar gibi belirli koşullar altında korunarak günümüze ulaşır. Ancak bizim yöntemimizle, koruma koşullarının kötü olduğu alanlarda bile mikroskobik lifleri bulmak mümkündür.

Archaeological and Anthropological Sciences dergisinde 20 Şubat'ta yayımlanan çalışmada Kirkinen ve meslektaşları, Güney İsveç'te Baltık Denizi kıyısına yakın bir Geç Mezolitik arkeolojik alan olan Skateholm'daki 35 mezarda buldukları bozulabilir malzeme kanıtlarını detaylandırdı. Avcı-toplayıcı gruplar bu alanı MÖ 5200 ile 4800 yılları arasında mezarlık olarak kullanmıştı.

Mikroskobik Dedektiflik

Araştırmacılar, Skateholm mezarlarından alınan toplam 139 toprak örneğini analiz ettiler. İlk olarak topraktaki kemik, çakmak taşı, kömür ve tohum parçalarını tanımladılar. Ardından örnekleri eleyip santrifüjlediler ve kalan mikro parçacıkları — lifler, saçlar ve tüyler — mikroskop altında incelediler.

Analiz edilen 20 mezardan memeli hayvan kılları elde edildi; ancak bunların yalnızca %'i su samuru, geyik ve sığır gibi belirli bir hayvan türüyle eşleştirilebildi. Ancak bir mezarda araştırmacılar; tavşangiller (Lagomorpha) takımından bir dağ tavşanı, sansargiller (Mustelidae) ailesinden bir gelincik veya kakım, bir yarasa ve bir baykuşa ait kıl kanıtlarına rastladılar. Bunların tümü, genç bir yetişkin erkeğin gömüldüğü mezarın baş bölgesinden elde edildi. Yine baş bölgesinde bulunan kızıl geyik dişlerinden yapılmış boncuklar, genç adamın dekoratif bir başlıkla gömüldüğünü gösteriyor.

Analiz sonucunda araştırmacılar, en az 21 kişinin tüylerle gömüldüğü sonucuna vardılar; bu tüylerin çoğu su kuşlarına aitti. Tüy parçacıklarının birçoğu ölen bireylerin baş ve boyun bölgesinden alınan toprakta bulundu, bu da bunların başlık yapımında kullanılmış olabileceğini düşündürüyor.

Çocuklar ve Yetişkinler İçin Özel Giysiler

Kazı ekibi bir mezarda, yanlarında boz ayı dişleri, kehribar boncuklar, kemik ve taş aletler ile kırmızı aşı boyası (okr) bulunan bir çocuk ve bir yetişkin erkek iskeleti buldu. İkisi arasındaki boşluktan alınan bir toprak örneği, bir geyik kılı ve muhtemel bir ağaçkakan tüyü içeriyordu. Bu mikro parçacıklar, çocuğun geyik derisi bir giysi giymiş olabileceğini ve ağaçkakan tüyleriyle süslenmiş bir başlık takmış olabileceğini gösteriyor.

Yaşlı bir kadının mezarında ise boyun çevresinden alınan toprak örnekleri, muhtemelen bir başlık veya tüy saçaklı bir pelerin oluşturan su kuşu tüylerini ortaya çıkardı. Sağ topuğunda bulunan toprak örnekleri ise gelincik veya kakımdan gelen beyaz bir kıl ile bir etçile ait kahverengi bir kıl barındırıyordu; bu da kadının yüzyıllar içinde yok olan çok renkli ayakkabılar giydiğini düşündürüyor.

Çalışmanın ortak yazarı ve Helsinki Üniversitesi'nden arkeolog Kristiina Mannermaa, "Çalışma kuşların ve tüylerinin önemini vurguluyor ve büyüleyici yeni bilgiler üretiyor," diyor.

Kirkinen, yeni tekniğin iyi çalışmasına rağmen, "mikroskobik tüy ve kıl parçalarının tür düzeyinde tanımlanmasının zor olduğunu ve analiz yönteminin bu yönünün hala daha fazla geliştirilebileceğini" belirtiyor.

Araştırmacılar, gelecekteki çalışmaların daha yakın zamanda toplanan toprak örneklerini analiz etmeyi ve yumuşak organik kalıntı bulma olasılığını artırmak için tortu DNA analizini (sediment DNA analizi) kullanmayı içerebileceği sonucuna vardılar.