Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Anonim
Anonim Üye
2

Zekasal yada fiziksel üstünlüğümüzün bulunması başka canlıları öldürmekte hak sağlıyorsa insanın insana üstün geldiği durumlarda neden geçerli değil?

Her gün binlerce hatta milyonlarca canlı öldürüyoruz ve bunu yaparken sanıyorumki kimse diğer canlılarla aynı yerden geldiğimizi ve eşit yaşama hakkımız olduğunu düşünmüyordur. Peki bu durum insanın insana üstün geldiği durumlarda neden psikopatlık, bencillik yada empati yoksunluğu olarak görülüyor.
204 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
2 Cevap
Berat Mutluhan Seferoğlu
Felsefe Genel Editörü

Merhabalar.

Sorduğunuz soruda hatalı bir varsayımınız var. Diğer canlıları öldürmemizin ya da kullanmamızın meşru olduğu söylendiği zaman, en azından konu hakkında biraz düşünmüş kişiler, bunu bizim diğer canlılardan daha üstün olmamıza bağlamazlar. Daha çok, bir canlının öldürülebilmesinin/kullanılabilmesinin meşruiyetinin belli özellikler açısından bir tür eşiği aşmaya bağlı olduğu iddia edilir. Bu eşiği aşan her türden varlık, bizden aşağı da olsa yukarı da olsa, asgari düzeyde haklara sahip görülür. Bu eşik ne olabilir? Belli türden hisli bir varlık olma -mesela acı çekebilme- ya da belli türden zihinsel yetilere -kendi varlığının farkında olmak gibi- asgari düzeyde sahip olma olabilir. Bunlar önerilmiş en popüler ahlaki statüye sahiplik şartlarından ikisidir. Bir varlığa ahlaki statü kazandıran belli türden nitelikler olduğu ve bu niteliklere sahip olmayan varlıkların ahlaki statü sahibi olmadığı iddia edilebilir kısaca. Dolayısıyla söz konusu asgari koşulların sağlanması durumunda bizden belli noktalarda aşağı olan varlıklara zarar veremez ve kullanamazdık diyebiliriz ahlaken. Diğer canlıların büyük bölümünün kullanılabilir olmasını ya da çeşitli amaçlarla öldürülebilmesini savunan kişiler de ahlaki statünün üstünlük/alçaklıkla değil, bahsettiğimiz türden minimum bir eşiğin aşılmasıyla ilgili olduğunu iddia ederek sorduğunuz soruya cevap verebilirler. Diğer canlıları kullanabilme/öldürebilme nedenimiz onlardan üstün olmamız değil, onların ahlaki statü sahipliği için gerekli minimum şartları karşılamıyor olmaları. Bu yaklaşım aynı zamanda insandan her açıdan üstün olan uzaylıların da Dünya'ya gelmeleri durumunda bizleri öldürmelerinin ve kullanmalarının ahlaken yanlış olduğunu iddia edebilmemizi sağlar.

Tüm Reklamları Kapat

Elbette ahlaki statü belirlemek için burada verdiğim koşulların doğru koşullar olmadığı, diğer canlıları kullanmaya/öldürmeye engel olacak türden daha mütevazı ahlaki statü koşulları kabul etmemiz gerektiği iddia edilebilir. Veganların yaptığı bu. Bu taleplerinde haklı olmaları da mümkün. Bu konuda burada bir şey söylemeyeceğim. Ama en azından diğer canlıların kullanılabilir/öldürülebilir olduğunu düşünen birinin sorunuza nasıl cevap verebileceğini göstermeye çalıştım.

Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
4
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Onur Göksel Yokuş
Felsefe Editörü

Yukarıda beratın yazdıklarına katılmakla birlikte ufak bir ekleme yapsak daha da iyi olabilir. 

Hayvan haklarıyla ilgili yapılan tartışmalarda, hayvanların ahlaki statüye sahip olduğu kanısı etik çalışan felsefeciler arasında epey yaygın. Bunun başlıca sebeplerinden birisi, üstünlük durumuyla birlikte ahlaki durumları anlayamayan hayvanların, yine ahlaki durumları anlayamayabilen toplumlar içerisindeki zihinsel engelli bireyler ile aslında eş tutulabiliyor olması. Biz nasıl ki zihinsel engelli bireylerden hem 'üstün' hem de ahlaki durumları anlama ve bu durumlara katılma anlamında fail yetkisinde olsak da bu bireyleri ahlaki statü kapsamının dışına atamıyoruz. Atamadığımız için ve bilişsel kapasiteyle birlikte ahlaki edimlere katılma konusunda eş tutulacaklarından ötürü zihinsel engelli bireylere nasıl ahlaki olmayan davranışlarda bulunmamız doğru değilse, aynısı bizden aşağıda görülen pek çok hayvan türü için de geçerli olacaktır. Literatürde marjinal durumdan argüman  olarak yer alan bu savunuya belirli itirazlar gelse de, gelen itirazlara getirilen karşı itirazlar oldukça yeterli gözüküyor.

Tüm Reklamları Kapat

1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
OceanGate Faciasının Ses Kayıtları Yayınlandı!
OceanGate Faciasının Ses Kayıtları Yayınlandı!
Milyon Dolarlık Bahis: Yapay Zeka, Matematikte Liselileri Yenebilir mi?
Milyon Dolarlık Bahis: Yapay Zeka, Matematikte Liselileri Yenebilir mi?
Gerçek Bir Pokemon: Aksolot!
Gerçek Bir Pokemon: Aksolot!
"Domates Gribi" Hastalığı Neyin Nesi?
Bir Odaya Neden Girdiğinizi Neden Unutuyorsunuz?
Bir Odaya Neden Girdiğinizi Neden Unutuyorsunuz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close