Uranüs en soğuk gezegen midir? Neden?

Evet, ölçülen en düşük atmosfer sıcaklığı bakımından Güneş Sistemi'nin en soğuk gezegeni Uranüs'tür. Uranüs'ün üst atmosferinde sıcaklık eksi 224 santigrat dereceye kadar düşebilir. Neptün Güneş'e yaklaşık 1,5 milyar kilometre daha uzak olmasına rağmen iki gezegenin ortalama sıcaklıkları birbirine çok yakındır ve rekor donduruculuk Uranüs'te kaydedilmiştir.

Gezegenlerin sıcaklığını yalnızca Güneş'ten gelen ışınlar belirlemez, kendi iç ısıları da devreye girer. Öğrencilerimin sınav kâğıtlarında Güneş'e olan mesafeyle yüzey sıcaklığını doğrudan eşleştirip yanıldığı o tatlı ezberi bozan mekanizma tam olarak budur :) Jüpiter, Satürn ve Neptün gibi dev gezegenler, oluşum dönemlerinden kalan kütleçekimsel sıkışma sayesinde içlerinde ciddi bir ısı barındırır. Hatta Neptün, Güneş'ten aldığı enerjinin yaklaşık 2,6 katını uzaya geri yayar. Ancak Uranüs bu konuda tam bir istisnadır, çünkü dışarıya neredeyse hiç iç ısı yaymaz.

Bilim dünyasında Uranüs'ün bu sıradışı soğukluğu için öne çıkan iki temel açıklama bulunuyor. İlki ve en yaygın kabul göreni, gezegenin erken evrelerinde Dünya büyüklüğünde devasa bir ön gezegenle çarpışmış olmasıdır. Uranüs'ün kendi ekseni etrafında yaklaşık 98 derece yana yatık dönmesini de açıklayan bu şiddetli darbe, gezegenin ilkel iç ısısını uzaya saçarak tüketmiş olabilir. İkinci güçlü hipotez ise gezegenin derinliklerindeki yoğun moleküler katmanların ısı taşınımını, yani konveksiyonu engelleyen bir bariyer oluşturmasıdır. Çekirdekteki ısı yüzeye iletilemediği için üst atmosfer uzayın dondurucu ortamında hızla soğur.

Özetle Neptün Güneş'ten çok daha uzakta olsa da kendi içindeki sobayla atmosferini ısıtmayı başarır, Uranüs ise o sobayı milyarlarca yıl önce kapatmış gibidir. Bu nedenle Güneş Sistemi'nin bilinen en düşük sıcaklık rekoru Uranüs'e aittir.